Wzór umowy najmu domu jednorodzinnego do pobrania w Word i PDF, z objaśnieniem każdego paragrafu
Darmowy wzór umowy najmu domu jednorodzinnego (Word i PDF) z protokołem i wypowiedzeniem. Śmieci, szambo, ogród, przeglądy, kaucja i podatek w 2026 r.
Do pobrania · bez rejestracji
-
Umowa najmu domu jednorodzinnego Wzór z wariantami do zaznaczenia, tabelą obowiązków i stroną wskazówek · 9 stron
-
Protokół zdawczo-odbiorczy domu Załącznik nr 1: pomieszczenia, działka, ogrzewanie, liczniki, klucze, kaucja · 4 strony
-
Wypowiedzenie umowy najmu domu Dla najemcy i wynajmującego, z potwierdzeniem odbioru · 2 strony
W tym artykule
- W skrócie
- Kiedy przyda się ten wzór i co zawiera
- Najem domu w pigułce: najważniejsze zasady w 2026 r.
- Czym najem domu różni się od najmu mieszkania
- Wzór umowy najmu domu krok po kroku: co wpisać w każdym paragrafie
- Przykład wypełnionej umowy najmu domu
- Umowa na czas określony czy nieokreślony?
- Śmieci, odśnieżanie i szambo: obowiązki, które przechodzą na najemcę
- Ogrzewanie, kominy i przeglądy techniczne domu
- Świadectwo charakterystyki energetycznej przy wynajmie domu
- Kaucja za wynajem domu: ile może wynosić i kiedy trzeba ją zwrócić
- Wypowiedzenie umowy najmu domu: terminy i przyczyny
- Sprzedaż wynajętego domu: co dzieje się z umową najmu
- Protokół zdawczo-odbiorczy domu: co wpisać
- Meldunek w wynajmowanym domu
- Podatek od wynajmu domu w 2026 r.
- Najem okazjonalny domu: kiedy warto pójść do notariusza
- Najem, dzierżawa, użyczenie czy służebność?
- Najczęstsze błędy przy wynajmie domu
- Najczęściej zadawane pytania
- Podstawa prawna i źródła
W skrócie
- Pobierz za darmo trzy dokumenty: umowę najmu domu, protokół zdawczo-odbiorczy i wypowiedzenie. Masz je w Wordzie do edycji i w PDF do druku, bez rejestracji i bez podawania e-maila.
- Dom wynajmowany na mieszkanie jest chroniony ustawą o ochronie praw lokatorów. Wynajmujący wypowie umowę tylko z przyczyn ustawowych. Kaucja może wynosić najwyżej 12 czynszów i wraca do najemcy w ciągu miesiąca od wyprowadzki.
- Chcesz kiedyś wrócić do domu? Podpisz umowę na czas oznaczony. Umowę bezterminową z powodu własnego zamieszkania wypowiesz zwykle dopiero z trzyletnim wyprzedzeniem.
- Przy domu dochodzą obowiązki, których nie ma w bloku: deklaracja śmieciowa, odśnieżanie chodnika, wywóz szamba, ogród, serwis kotła i kominiarz. Wzór ma tabelę, w której zaznaczacie, kto co robi i kto płaci.
- Śmieci, chodnik i szambo to obowiązki tego, kto faktycznie włada domem, czyli zwykle najemcy. Pisemna umowa może je przypisać właścicielowi.
- Przy podpisaniu umowy właściciel przekazuje najemcy kopię świadectwa charakterystyki energetycznej. Najemca nie może się tego zrzec, a za brak świadectwa grozi grzywna.
- Notariusz nie jest potrzebny do zwykłej umowy najmu. Przyda się tylko przy najmie okazjonalnym, za najwyżej 480,60 zł netto.
- Podatek to ryczałt: 8,5% od przychodu do 100 000 zł rocznie i 12,5% od nadwyżki. Rachunki, które najemca opłaca sam, nie są przychodem właściciela.
Kiedy przyda się ten wzór i co zawiera
Anna i Marek mają dom z ogrodem w Józefosławiu pod Warszawą. W listopadzie wyjeżdżają na trzyletni kontrakt do Norwegii i chcą wynająć dom rodzinie z dwójką dzieci i psem. W domu jest kocioł gazowy, kominek, szambo i fotowoltaika na dachu. Zanim podpiszą umowę, muszą ustalić rzeczy, o których przy wynajmie mieszkania w bloku nie trzeba myśleć. Kto złoży deklarację śmieciową? Kto skosi trawę, odśnieży chodnik i zamówi kominiarza? Jak rozliczać prąd z paneli? A przede wszystkim: jak spisać umowę, żeby po trzech latach na pewno odzyskać dom?
W tym poradniku znajdziesz bezpłatny wzór umowy najmu domu jednorodzinnego i dwa dokumenty, które przydają się w praktyce. Każdy paragraf wzoru objaśniamy, pokazujemy przykład wypełnienia i zbieramy przepisy, które obowiązują wynajmującego i najemcę według stanu prawnego na 22 września 2026 r.
| Dokument | Do czego służy | Kiedy go użyć |
|---|---|---|
| Umowa najmu domu jednorodzinnego | Strony, dom i działka, czynsz, media, kaucja, podział obowiązków przy domu i ogrodzie, wypowiedzenie | Przy podpisaniu umowy, w tylu egzemplarzach, ile jest stron |
| Protokół zdawczo-odbiorczy domu (załącznik nr 1) | Stan pomieszczeń i działki, wyposażenie, ogrzewanie, liczniki, klucze i piloty, rozliczenie kaucji | W dniu wydania domu i ponownie w dniu zwrotu |
| Wypowiedzenie umowy najmu domu | Jedno pismo dla najemcy i wynajmującego, z miejscem na przyczynę i potwierdzenie odbioru | Gdy któraś ze stron chce zakończyć najem |
Wzór pasuje do domu wolnostojącego, bliźniaka i szeregowca, także na działce w użytkowaniu wieczystym. W pliku Word pola ☐ zaznaczysz kliknięciem, a niepotrzebne warianty usuniesz. PDF wydrukujesz i wypełnisz długopisem. Każdy dokument kończy się stroną wskazówek, której się nie podpisuje ani nie wysyła. Wynajmujesz tylko pokój we własnym domu? Wtedy lepszy będzie wzór umowy najmu pokoju.
Jak skorzystać ze wzoru w trzech krokach:
- Wypełnij umowę. Wpisz dane stron, adres i numer księgi wieczystej, czynsz i kaucję. Zaznacz warianty w tabeli mediów i w tabeli obowiązków: kto płaci za prąd i wywóz szamba, kto kosi trawę i zamawia kominiarza.
- Obejdźcie razem dom i działkę. W dniu przekazania kluczy spiszcie protokół: stan pomieszczeń, ogrodzenia i ogrodu, urządzenia grzewcze, liczniki i piloty. Zróbcie zdjęcia.
- Podpiszcie umowę. Jeśli dom należy do obojga małżonków, podpisują oboje. Każda strona zatrzymuje swój egzemplarz, a kaucję najlepiej przyjąć przelewem.
Najem domu w pigułce: najważniejsze zasady w 2026 r.
| Kwestia | Zasada | Przepis |
|---|---|---|
| Forma umowy | Wystarczy pisemna. Umowa na dłużej niż rok zawarta bez pisma jest uważana za zawartą na czas nieoznaczony | art. 660 KC |
| Ochrona lokatorska | Dom służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych to „lokal” w rozumieniu ustawy, a najemca to „lokator” | art. 2 ust. 1 pkt 1 i 4 u.o.p.l. |
| Zgoda małżonka | Potrzebna, gdy dom należy do majątku wspólnego, bo najem to oddanie nieruchomości do używania | art. 37 § 1 pkt 1 KRO |
| Świadectwo energetyczne | Właściciel przekazuje najemcy kopię lub wydruk przy zawarciu umowy | art. 11 ust. 1 pkt 2 u.c.e.b. |
| Protokół zdawczo-odbiorczy | Strony sporządzają go przed wydaniem domu | art. 6c u.o.p.l. |
| Kaucja | Najwyżej 12 czynszów, zwrot w ciągu miesiąca od opróżnienia domu, zwaloryzowana | art. 6 u.o.p.l. |
| Opłaty poza czynszem | Tylko media: energia, gaz, woda, ścieki, odpady i nieczystości ciekłe. Jeśli najemca ma własną umowę z dostawcą, płaci mu bezpośrednio | art. 2 ust. 1 pkt 8 i art. 9 ust. 5–6 u.o.p.l. |
| Śmieci, chodnik, szambo | Obowiązki ciążą na tym, kto faktycznie włada nieruchomością, chyba że pisemna umowa wskaże inaczej | art. 2 ust. 2a u.c.p.g. |
| Przeglądy techniczne | Co roku kontrola instalacji gazowej i kominów, co 5 lat kontrola domu i instalacji elektrycznej. Organizuje je właściciel | art. 62 Prawa budowlanego |
| Wypowiedzenie przez najemcę (czas nieoznaczony) | Najpóźniej na 3 miesiące naprzód, na koniec miesiąca. Umowa może przewidzieć tylko dłuższy termin | art. 688 KC |
| Wypowiedzenie przez wynajmującego | Tylko z przyczyn ustawowych, na piśmie pod rygorem nieważności i z podaniem przyczyny | art. 11 u.o.p.l. |
| Sprzedaż domu | Nabywca wstępuje w umowę i nie może jej wypowiedzieć na podstawie art. 678 KC, jeśli najemca już mieszka w domu | art. 678 i 692 KC |
| Podatek od najmu prywatnego | Ryczałt 8,5% przychodu do 100 000 zł rocznie i 12,5% od nadwyżki | art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o ryczałcie |
Skróty: KC to Kodeks cywilny, u.o.p.l. to ustawa o ochronie praw lokatorów, u.c.p.g. to ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a u.c.e.b. to ustawa o charakterystyce energetycznej budynków.
Ustawa o ochronie praw lokatorów nazywa lokalem każdy „lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych” i wyłącza z tego tylko miejsca krótkotrwałego pobytu, jak hotele czy domy wypoczynkowe. Dom wynajęty rodzinie do mieszkania jest więc lokalem, a jego najemca lokatorem. Z tego wynikają limity kaucji, rygory przy podwyżkach czynszu i zamknięta lista przyczyn, z których właściciel może wypowiedzieć umowę. Nasz wzór mieści się w tych granicach.
Czym najem domu różni się od najmu mieszkania
W bloku sporą część spraw załatwia za właściciela wspólnota albo spółdzielnia. Przy domu nikt tego nie robi, więc umowa musi przesądzić, kto odpowiada za co.
| Sprawa | Mieszkanie w bloku | Dom jednorodzinny |
|---|---|---|
| Odpady | Deklarację składa zarząd wspólnoty lub spółdzielnia, koszt jest w opłatach | Deklarację składa „właściciel nieruchomości”, którym dla gminy jest też najemca |
| Chodnik przy posesji | Sprząta zarządca | Sprząta i odśnieża osoba władająca nieruchomością |
| Ścieki | Kanalizacja | Często szambo albo przydomowa oczyszczalnia: wywóz trzeba zamawiać i dokumentować |
| Ogrzewanie | Zwykle ciepło z sieci | Własny kocioł, pompa ciepła, kominek: serwis, kominiarz, opał |
| Przeglądy budynku | Organizuje zarządca | Organizuje właściciel domu |
| Otoczenie | Dba o nie wspólnota | Ogród, drzewa, rynny, ogrodzenie i brama: trzeba ustalić podział |
| Umowy z dostawcami | Zwykle zostają na właścicielu | Najemca często przepisuje prąd, gaz i internet na siebie |
| Ubezpieczenie | Części wspólne ubezpiecza wspólnota | Właściciel ubezpiecza cały dom, od najemcy warto wymagać OC |
Te różnice zbiera nasz wzór w § 4 (tabela mediów) i § 6 (tabela obowiązków). Poniżej objaśniamy je paragraf po paragrafie.
Wzór umowy najmu domu krok po kroku: co wpisać w każdym paragrafie
§ 1 Przedmiot najmu: dom, działka i to, co zostaje u właściciela
Opisz nieruchomość tak, żeby nie było wątpliwości, co obejmuje najem. Podaj adres, numer działki i numer księgi wieczystej, a potem zaznacz, co najemca dostaje razem z domem: ogród, garaż, miejsce postojowe, budynek gospodarczy, taras. To, czego nie wymienisz, może stać się przedmiotem sporu, na przykład czy najemca może trzymać samochód w garażu.
Właściciele często zostawiają swoje rzeczy w jednym pomieszczeniu, np. na strychu albo w części garażu. Wpisz to wyraźnie w § 1 ust. 3 jako część wyłączoną z najmu. Bez takiego zapisu najemca może z tego pomieszczenia korzystać jak z reszty domu.
W ust. 4 wpisz osoby, które zamieszkają z najemcą, w tym dzieci. Pełnoletni domownicy odpowiadają za czynsz i opłaty solidarnie z najemcą, choć tylko za czas, w którym razem mieszkali (art. 688¹ KC). Jeśli najemca jest w związku małżeńskim, a najem ma służyć jego rodzinie, drugi małżonek z mocy prawa też staje się najemcą, nawet gdy nie podpisał umowy (art. 680¹ KC). Najlepiej więc wpisać jako najemców oboje małżonków.
Rada dla najemcy: zanim wpłacisz kaucję, sprawdź w elektronicznej księdze wieczystej, czy wynajmujący jest właścicielem domu (dział II) i czy nieruchomość nie jest zajęta przez komornika (dział III). Jak to zrobić, pokazujemy w poradniku o księdze wieczystej.
§ 2 Oświadczenia: zgody, przeglądy i świadectwo energetyczne
Zanim podpiszesz umowę jako właściciel, sprawdź, czy nie potrzebujesz czyjejś zgody:
| Sytuacja | Co zrobić | Podstawa |
|---|---|---|
| Dom w majątku wspólnym małżonków | Potrzebna zgoda małżonka. Najprościej, gdy podpisuje umowę razem z Tobą. Bez zgody umowa jest ważna dopiero po jej potwierdzeniu przez małżonka | art. 37 § 1 pkt 1 i § 2 KRO |
| Dom ma kilku współwłaścicieli, np. rodzeństwo po spadku | Najbezpieczniej pisemna zgoda wszystkich | art. 199 i 201 KC |
| Dom kupiony lub zbudowany z „Bezpiecznym kredytem 2%” | Wynajem całości lub części domu w okresie dopłat oznacza ich utratę | art. 9b ust. 12 pkt 3 lit. e ustawy o rodzinnym kredycie mieszkaniowym i bezpiecznym kredycie 2% |
| Dom z kredytem hipotecznym | Ustawa nie wymaga zgody banku, ale sprawdź umowę kredytu i warunki polisy | umowa z bankiem |
| Dom świeżo wybudowany | Wynajmij go dopiero po formalnym zakończeniu budowy, czyli po zawiadomieniu nadzoru budowlanego bez sprzeciwu albo po uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie | art. 54 i 55 Prawa budowlanego |
W § 2 ust. 2 wynajmujący oświadcza, że dom przeszedł wymagane kontrole okresowe. Dla najemcy to ważne, bo nieszczelna instalacja gazowa albo niedrożny komin grożą zatruciem czadem. Co i jak często trzeba sprawdzać, piszemy w części o ogrzewaniu, kominach i przeglądach.
W § 2 ust. 3 wpisujesz numer świadectwa charakterystyki energetycznej, którego kopię właściciel przekazuje najemcy. To obowiązek, a nie uprzejmość. Szczegóły są w części o świadectwie energetycznym.
§ 3 Czas trwania umowy
Wybierasz czas oznaczony albo nieoznaczony. Przy domu to decyzja ważniejsza niż przy mieszkaniu, bo właściciele często wynajmują go na czas wyjazdu i chcą potem wrócić. Porównanie obu wariantów znajdziesz w części umowa na czas określony czy nieokreślony.
§ 4 Czynsz, media i fotowoltaika
Wpisz czynsz cyfrowo i słownie, termin płatności i numer rachunku. Jeśli nie określicie terminu, czynsz płaci się z góry do 10. dnia miesiąca (art. 669 § 2 KC).
Oprócz czynszu wynajmujący może pobierać tylko opłaty za dostawy do domu energii, gazu i wody oraz za odbiór ścieków, odpadów i nieczystości ciekłych (art. 2 ust. 1 pkt 8 i art. 9 ust. 5 u.o.p.l.). Może je pobierać tylko wtedy, gdy najemca nie ma własnej umowy z dostawcą (art. 9 ust. 6). Przy domu najemca często przepisuje na siebie prąd, gaz i internet. Dlatego w § 4 wzoru jest tabela, w której dla każdego medium zaznaczasz jeden z trzech sposobów:
| Sposób | Jak działa | Kiedy się sprawdza |
|---|---|---|
| Umowa lub deklaracja najemcy | Najemca podpisuje umowę z dostawcą i sam płaci rachunki | Najem na rok i dłużej, duże zużycie, np. ogrzewanie gazem |
| Rachunek właściciela, zwrot przez najemcę | Umowa zostaje na właścicielu, najemca zwraca koszt według rachunków albo płaci zaliczkę rozliczaną co kilka miesięcy | Krótszy najem, media, których nie da się przepisać, np. woda z wodociągu gminnego na właściciela |
| Wliczone w czynsz | Jedna stała kwota | Tylko drobne pozycje, np. internet. Cała kwota jest przychodem właściciela do opodatkowania |
Sprzedawcy prądu i gazu zwykle proszą najemcę o umowę najmu i protokół ze stanem licznika. Wzór zobowiązuje właściciela do przekazania tych dokumentów, a najemcę do rozwiązania albo przeniesienia umów przy wyprowadzce.
Osobna sprawa to fotowoltaika. Jeśli panele są zarejestrowane na właściciela jako prosumenta, rachunki za prąd dalej przychodzą na niego, już pomniejszone o energię z dachu. Najprościej, gdy najemca zwraca koszt według tych faktur. Można też uwzględnić fotowoltaikę w wysokości czynszu. Ryzykowne jest natomiast doliczanie osobnej opłaty za energię z paneli po cenie rynkowej. Poza czynszem wynajmujący może pobierać tylko opłaty za media w wysokości niezbędnej do pokrycia swoich kosztów (art. 9 ust. 2 i 5 u.o.p.l.). Sposób rozliczenia wpisz w § 4 ust. 5.
Wzór przewiduje też podwyżkę czynszu. Wynajmujący może podnieść czynsz tylko przez pisemne wypowiedzenie jego wysokości, z trzymiesięcznym terminem, na koniec miesiąca (art. 8a u.o.p.l.), i nie częściej niż co sześć miesięcy (art. 9 ust. 1b). Najemca może w ciągu dwóch miesięcy odmówić przyjęcia podwyżki, co rozwiązuje umowę, albo zakwestionować ją w sądzie. Podwyżka nie wyższa niż średnioroczna inflacja z poprzedniego roku jest z mocy prawa uzasadniona. Wzrost cen u dostawców mediów nie jest podwyżką czynszu i tych rygorów nie wymaga.
§ 5 Kaucja
Kaucja zabezpiecza zaległy czynsz, niezapłacone media i koszty naprawy szkód. We wzorze wpisujesz ją jako kwotę i jako krotność czynszu, bo od krotności zależy kwota zwrotu. Szczegóły w części o kaucji za wynajem domu.
§ 6 Utrzymanie domu: kto płaci za naprawy, serwis i ogród
Ustawa o ochronie praw lokatorów ma szczegółową listę napraw wynajmującego i najemcy (art. 6a i 6b). Przy prywatnym domu to tylko rozwiązanie domyślne, bo strony mogą ustalić podział inaczej (art. 6f). Lista ustawowa jest dla najemcy mniej korzystna, niż się wydaje. Obciąża go na przykład wymiana zużytej armatury i urządzeń sanitarnych, a przy etażowym centralnym ogrzewaniu także jego naprawy. Dlatego nasz wzór wprowadza czytelny podział:
- najemca robi drobne naprawy i bieżącą konserwację, np. te wymienione w art. 681 KC: drobne naprawy podłóg, drzwi i okien, malowanie ścian oraz drobne naprawy instalacji,
- wynajmujący odpowiada za resztę: dach, konstrukcję, elewację, instalacje i wymianę zużytego pieca, chyba że szkodę spowodował najemca,
- tabela w § 6 ust. 3 rozstrzyga obowiązki typowe dla domu: serwis kotła, kominiarz, kontrole okresowe, trawnik, drzewa, odśnieżanie, rynny, brama i alarm. W każdym wierszu zaznaczasz, kto to robi i płaci.
Najczęściej najemca bierze na siebie codzienną pielęgnację ogrodu, odśnieżanie, serwis kotła i czyszczenie kominów, bo to koszty zależne od używania domu. Właściciel płaci za kontrole okresowe, przycinanie dużych drzew i naprawy. To jednak tylko praktyka, możecie ustalić inaczej.
Warto znać też uprawnienia najemcy na wypadek awarii. Jeśli właściciel nie wykona w wyznaczonym terminie koniecznej naprawy, najemca może ją zlecić na jego koszt (art. 663 KC). Za czas trwania wady może żądać obniżenia czynszu (art. 664 § 1). Gdy wady domu zagrażają zdrowiu, na przykład ulatnia się czad albo w sypialniach rozwija się grzyb, najemca może wypowiedzieć umowę bez zachowania terminów (art. 682 KC).
§ 6 ust. 4 to pisemne wskazanie, kto wykonuje obowiązki z ustawy o utrzymaniu czystości: deklarację śmieciową, segregację, odśnieżanie chodnika i wywóz szamba. Bez tego zapisu obowiązki te spadają na tego, kto faktycznie włada domem. Wyjaśniamy to w części o śmieciach, odśnieżaniu i szambie.
W § 6 ust. 5 najemca zobowiązuje się dbać o ogród i bez zgody nie wycinać drzew, nie zmieniać ukształtowania terenu i nie stawiać altan czy wiat. Przy drzewach to nie tylko sprawa relacji z właścicielem. Wycinka części drzew wymaga zgłoszenia albo zezwolenia gminy.
§ 7 Korzystanie z domu: zwierzęta, kominek, monitoring, ubezpieczenie
Ten paragraf zbiera zasady, o które najczęściej spierają się właściciel i najemca domu:
- Ogrzewanie i kominek. Najemca pali tylko paliwem dopuszczonym przez producenta urządzenia i przez uchwałę antysmogową województwa i nie spala odpadów. Zimą, podczas dłuższego wyjazdu, musi ogrzewać dom na tyle, żeby nie zamarzły instalacje.
- Zmiany i ulepszenia. Przebudowa, wymiana zamków w drzwiach zewnętrznych czy montaż urządzeń na elewacji wymagają pisemnej zgody. Ulepszenia rozliczacie w osobnej pisemnej umowie (art. 6d u.o.p.l.). Bez niej właściciel może po zakończeniu najmu zatrzymać ulepszenie za zapłatą albo żądać przywrócenia stanu poprzedniego (art. 676 KC).
- Zwierzęta. Zaznacz, czy są dozwolone, a jeśli tak, wpisz gatunek i liczbę. Najemca odpowiada za szkody, np. zniszczony trawnik czy podrapane drzwi.
- Alarm i monitoring. Wynajmujący przekazuje kody do alarmu. Kamery, które nagrywają dom lub ogród, w czasie najmu musi wyłączyć albo oddać najemcy wyłączny dostęp do nagrań. Podglądanie życia najemcy narusza jego prywatność, czyli dobro osobiste chronione przez art. 23 i 24 KC.
- Ubezpieczenie. Właściciel ubezpiecza dom od ognia i innych zdarzeń losowych. Od najemcy można wymagać OC w życiu prywatnym, które obejmuje szkody w wynajmowanej nieruchomości. To niewielki wydatek, a chroni obie strony, np. przy zalaniu albo pożarze od kuchenki.
§ 8 Dostęp właściciela do domu
Wynajęty dom jest mieszkaniem najemcy. Na przegląd, naprawę czy kontrolę okresową właściciel wchodzi w terminie uzgodnionym z najemcą (art. 10 ust. 3 u.o.p.l.). Pod nieobecność najemcy może wejść tylko w razie awarii, która wywołała szkodę albo bezpośrednio jej grozi, i to w obecności policji lub straży gminnej (miejskiej), a w razie potrzeby także straży pożarnej (art. 10 ust. 1). Z otwarcia domu sporządza się protokół (art. 10 ust. 2).
Wzór zawiera też praktyczny zapis na koniec najmu. W ostatnich dwóch miesiącach najemca udostępnia dom do obejrzenia kolejnym najemcom lub kupującym, w uzgodnionych terminach i nie częściej niż ustalona liczba razy w tygodniu.
§ 9 Rozwiązanie umowy
To paragraf, od którego zależy, czy strony wyjdą z umowy przed terminem. Omawiamy go w części o wypowiedzeniu umowy najmu domu.
§ 10 Zwrot domu i meldunek
W dniu zakończenia najmu najemca opróżnia dom i działkę, oddaje klucze, piloty i karty, pokazuje dowody zapłaty rachunków, a strony spisują liczniki i protokół. Najemca nie odpowiada za zużycie wynikające z prawidłowego używania (art. 675 § 1 KC). Jeśli się nie wyprowadzi, co miesiąc płaci odszkodowanie za korzystanie z domu bez tytułu prawnego. Odpowiada ono czynszowi, jaki właściciel mógłby uzyskać z najmu domu, a gdy nie pokrywa strat, właściciel może żądać odszkodowania uzupełniającego (art. 18 u.o.p.l.). Zasady meldunku omawiamy w części o meldunku w wynajmowanym domu.
Przykład wypełnionej umowy najmu domu
Tak Anna i Marek z naszego przykładu wypełnili wzór. Dane są fikcyjne.
| Pole we wzorze | Przykładowy wpis |
|---|---|
| Wynajmujący | Anna i Marek Zielińscy, małżonkowie ze wspólnością majątkową. Podpisują oboje |
| Najemcy | Katarzyna i Piotr Lewandowscy, z dwójką dzieci wpisaną w § 1 ust. 4 |
| Dom | wolnostojący, ok. 160 m², na działce 900 m², z ogrodem, garażem i tarasem |
| Wyłączenia z najmu | zamknięte pomieszczenie na strychu z rzeczami właścicieli |
| Czas trwania | czas oznaczony od 1 listopada 2026 r. do 31 października 2029 r. |
| Czynsz | 7 000 zł miesięcznie, przelewem do 10. dnia miesiąca |
| Media | prąd, gaz i internet na umowach najemców; woda na umowie właścicieli, zwrot według rachunków; deklaracja śmieciowa i wywóz szamba po stronie najemców |
| Fotowoltaika | najemcy zwracają koszt energii według faktur, które dostają właściciele |
| Kaucja | 14 000 zł, czyli 2-krotność czynszu, przelewem przy podpisaniu umowy |
| Podział obowiązków | najemcy: serwis kotła, kominiarz, trawnik, liście, odśnieżanie, rynny; właściciele: kontrole okresowe, drzewa i żywopłoty, brama i alarm |
| Zwierzęta | jeden pies |
| Ubezpieczenie | właściciele ubezpieczają dom, najemcy mają OC w życiu prywatnym z sumą 200 000 zł |
| Wypowiedzenie przez najemców | dwumiesięczny termin; § 9 ust. 3 lit. a i b oraz lit. c: „wyjazd rodziny za granicę na co najmniej rok” |
Tak brzmi uzupełniony § 6 ust. 4:
- Na podstawie art. 2 ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach Strony wskazują, że w okresie najmu obowiązki właściciela nieruchomości wynikające z tej ustawy, w szczególności złożenie deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, selektywne zbieranie odpadów, uprzątanie drogi dla pieszych położonej wzdłuż Nieruchomości oraz pozbywanie się nieczystości ciekłych, wykonuje: ☒ Najemca ☐ Wynajmujący.
Umowa na czas określony czy nieokreślony?
Przepisy mówią o czasie „oznaczonym” i „nieoznaczonym”, w praktyce mówi się o określonym i nieokreślonym. Przy domu ten wybór decyduje o tym, czy właściciel w ogóle odzyska go w planowanym terminie.
| Czas oznaczony (określony) | Czas nieoznaczony (nieokreślony) | |
|---|---|---|
| Jak się kończy | Sam, z upływem terminu | Po wypowiedzeniu albo za porozumieniem |
| Wypowiedzenie przez najemcę | Tylko w wypadkach wpisanych do umowy | W każdej chwili, najpóźniej na 3 miesiące naprzód na koniec miesiąca |
| Wypowiedzenie przez właściciela | Tylko z przyczyn ustawowych | Tylko z przyczyn ustawowych, w tym z powodu własnego zamieszkania, ale z długim terminem |
| Dla kogo | Właściciel, który wyjeżdża na kontrakt i chce wrócić; najemca, który buduje własny dom | Najem długoterminowy bez planowanej daty końca |
| Pułapka | Bez listy wypadków wypowiedzenia najemca jest związany do końca umowy | Właściciel, który chce zamieszkać w domu, czeka zwykle 3 lata |
Najważniejsza różnica dotyczy właściciela, który chce wrócić do domu. Przy umowie na czas nieoznaczony może ją wypowiedzieć z powodu własnego zamieszkania tylko:
- na pół roku naprzód, na koniec miesiąca, jeśli najemca ma prawo do innego lokalu o standardzie lokalu zamiennego albo gdy właściciel mu taki lokal dostarczy (art. 11 ust. 4 u.o.p.l.),
- na 3 lata naprzód, na koniec miesiąca, w pozostałych przypadkach (art. 11 ust. 5).
Jeśli po takim wypowiedzeniu właściciel nie zamieszka w domu albo wyprowadzi się przed upływem pół roku, najemca może wrócić na dotychczasowych warunkach albo żądać różnicy w czynszu i opłatach za rok. Koszty przeprowadzki z powrotem ponosi właściciel (art. 11 ust. 6). Te same zasady dotyczą pełnoletniego dziecka, rodzica lub innej osoby, wobec której właściciel ma obowiązek alimentacyjny. Wypowiedzenie musi wtedy wskazywać, kto ma zamieszkać w domu (art. 11 ust. 7). A jeśli najemca w dniu otrzymania trzyletniego wypowiedzenia ma ukończone 75 lat, nie ma innego lokalu ani osób zobowiązanych do alimentów, wypowiedzenie staje się skuteczne dopiero z chwilą jego śmierci (art. 11 ust. 12).
Wniosek jest prosty: jeśli planujesz wrócić do domu, podpisz umowę na czas oznaczony. Kończy się ona sama, bez wypowiedzenia. Gdy zechcesz przedłużyć najem, podpiszcie aneks albo nową umowę.
Uważaj na jedną pułapkę. Jeśli po upływie terminu najemca nadal mieszka w domu za Twoją zgodą, w razie wątpliwości przyjmuje się, że najem przedłużył się na czas nieoznaczony (art. 674 KC). Wtedy obowiązują już długie terminy z art. 11. Nie przyjmuj więc bez słowa czynszu za kolejne miesiące, tylko od razu ustal na piśmie, co dalej.
Najemcy z kolei muszą pamiętać, że trzymiesięcznego terminu wypowiedzenia umowy bezterminowej nie da się umową skrócić. Sąd Najwyższy przesądził to w wyroku z 6 kwietnia 2000 r. (II CKN 264/00). Jeśli zależy Ci na możliwości szybszego wyjścia, wybierz umowę na czas oznaczony z listą sytuacji, w których możesz ją wypowiedzieć. Tak działa § 9 ust. 3 naszego wzoru. Najem zawarty na dłużej niż 10 lat po tym czasie staje się bezterminowy (art. 661 § 1 KC).
Śmieci, odśnieżanie i szambo: obowiązki, które przechodzą na najemcę
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakłada obowiązki na „właściciela nieruchomości”. Przez to pojęcie rozumie jednak także „inne podmioty władające nieruchomością” (art. 2 ust. 1 pkt 4), czyli również najemcę. Gdy obowiązki mogą dotyczyć kilku osób, wykonuje je ta, która faktycznie włada nieruchomością. Strony mogą jednak w pisemnej umowie wskazać, kto ma je wykonywać (art. 2 ust. 2a). W domu wynajętym rodzinie to zwykle najemca, chyba że umowa stanowi inaczej. Tak działa § 6 ust. 4 naszego wzoru.
Chodzi o cztery obowiązki:
- Deklaracja śmieciowa i opłata. Pierwszą deklarację składa się w ciągu 14 dni od zamieszkania pierwszego mieszkańca (art. 6m ust. 1¹). Gdy zmienia się liczba mieszkańców, np. właściciel się wyprowadza, a najemca wprowadza, nową deklarację trzeba złożyć do 10. dnia następnego miesiąca (art. 6m ust. 2). Jeśli najemca sam deklaruje i płaci, właściciel nie ma z tą opłatą nic wspólnego. Przy wyprowadzce najemcy ktoś musi złożyć deklarację zmieniającą. Wzór to przewiduje.
- Segregacja odpadów według regulaminu gminy (art. 5 ust. 1 pkt 3).
- Uprzątnięcie błota, śniegu i lodu z drogi dla pieszych położonej bezpośrednio przy granicy działki. Obowiązek nie dotyczy chodnika, na którym dopuszczono płatne parkowanie (art. 5 ust. 1 pkt 4). Kto go nie wykonuje, może dostać grzywnę do 1500 zł albo naganę (art. 117 § 1 Kodeksu wykroczeń). Za złamaną nogę przechodnia na oblodzonym chodniku grozi też odpowiedzialność odszkodowawcza.
- Szambo lub przydomowa oczyszczalnia. Nieczystości wywozi firma z zezwoleniem gminy. Trzeba mieć z nią umowę i przechowywać dowody zapłaty, bo gmina może je skontrolować (art. 6 ust. 1).
Koszt wywozu szamba i opłata śmieciowa to opłaty niezależne od właściciela (art. 2 ust. 1 pkt 8 u.o.p.l.). Jeśli płaci je właściciel, może obciążyć nimi najemcę według rachunków.
Ogrzewanie, kominy i przeglądy techniczne domu
Prawo budowlane nakłada na właściciela lub zarządcę budynku obowiązek regularnych kontroli (art. 62 ust. 1). Przy domu jednorodzinnym są to:
| Kontrola | Jak często | Kto ją przeprowadza |
|---|---|---|
| Instalacja gazowa i przewody kominowe: dymowe, spalinowe i wentylacyjne | Co najmniej raz w roku | Mistrz kominiarski lub osoba z uprawnieniami budowlanymi (przewody), osoba z kwalifikacjami gazowymi lub uprawnieniami budowlanymi (instalacja) |
| Stan techniczny i przydatność domu do użytkowania, w tym instalacja elektryczna i piorunochronna | Co najmniej raz na 5 lat | Osoba z uprawnieniami budowlanymi, a część elektryczną także osoba z kwalifikacjami elektrycznymi |
Domy jednorodzinne są zwolnione tylko z corocznej kontroli elementów narażonych na warunki atmosferyczne, np. dachu (art. 62 ust. 2). Z kontroli gazu, kominów i z przeglądu pięcioletniego zwolnione nie są.
Kontrola to nie to samo co czyszczenie. Zanieczyszczenia z przewodów usuwa się co najmniej raz na 3 miesiące przy piecu na paliwo stałe, np. drewno, węgiel czy pellet, i co najmniej raz na 6 miesięcy przy kotle gazowym lub olejowym. Przewody wentylacyjne czyści się raz w roku (§ 34 rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków). Czyszczenie wymaga kwalifikacji kominiarskich. Przy kominku, z którego najemca korzysta całą zimę, to realny koszt, dlatego wzór pozwala zaznaczyć, kto go ponosi.
Do tego dochodzi serwis kotła lub pompy ciepła, zwykle raz w roku. Często jest warunkiem gwarancji producenta. Warto też zamontować czujniki czadu i dymu. Jeśli w czasie najmu właściciel wymieni źródło ciepła, musi w ciągu 14 dni od jego uruchomienia złożyć deklarację do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (art. 27g ust. 1 ustawy o wspieraniu termomodernizacji i remontów).
Świadectwo charakterystyki energetycznej przy wynajmie domu
Od 28 kwietnia 2023 r. świadectwo charakterystyki energetycznej trzeba sporządzić dla każdego wynajmowanego budynku (art. 3 ust. 1 pkt 3 u.c.e.b.). Przy zawarciu umowy najmu właściciel przekazuje najemcy jego kopię albo wydruk (art. 11 ust. 1 pkt 2). Najemca nie może się tego prawa zrzec, więc zapis „najemca rezygnuje ze świadectwa” nic nie daje (art. 11 ust. 4). Za nieprzekazanie świadectwa grozi grzywna od 20 do 5 000 zł (art. 41 ust. 1 pkt 3 u.c.e.b. w związku z art. 24 § 1 Kodeksu wykroczeń). Sama umowa najmu pozostaje jednak ważna.
- Kto sporządza: osoba wpisana do wykazu osób uprawnionych. Świadectwo generuje się w centralnym rejestrze charakterystyki energetycznej budynków, więc łatwo sprawdzić, czy jest prawdziwe.
- Ważność: 10 lat od sporządzenia (art. 14 ust. 1). Świadectwo traci ważność wcześniej, jeśli roboty budowlano-instalacyjne, np. wymiana pieca czy ocieplenie, zmieniły charakterystykę energetyczną domu (art. 14 ust. 2).
- Wyjątki: świadectwa nie potrzebuje m.in. zabytek, dom mieszkalny używany najwyżej 4 miesiące w roku i budynek wolnostojący o powierzchni użytkowej poniżej 50 m² (art. 3 ust. 4).
Dla najemcy świadectwo to też informacja praktyczna. Pokazuje, ile energii dom potrzebuje na ogrzewanie, więc pozwala oszacować rachunki, zanim podpisze umowę. Ile kosztuje świadectwo, jak je zamówić i sprawdzić w rejestrze, opisujemy w artykule Czy świadectwo energetyczne jest obowiązkowe?
Kaucja za wynajem domu: ile może wynosić i kiedy trzeba ją zwrócić
- Wysokość: najwyżej dwunastokrotność miesięcznego czynszu z dnia zawarcia umowy (art. 6 ust. 1 u.o.p.l.). Przy najmie okazjonalnym najwyżej sześciokrotność (art. 19a ust. 4). Przy domu, gdzie w grę wchodzą ogród, urządzenia grzewcze i droższe wyposażenie, warto rozważyć kaucję wyższą niż jeden czynsz.
- Zwrot: w ciągu miesiąca od opróżnienia domu, po potrąceniu należności z tytułu najmu (art. 6 ust. 4). Termin liczy się od wyprowadzki, a nie od daty zakończenia umowy.
- Waloryzacja: kaucję zwraca się w kwocie równej czynszowi z dnia zwrotu pomnożonemu przez krotność z dnia wpłaty, ale nie mniejszej niż wpłacona kwota (art. 6 ust. 3). Anna i Marek wzięli kaucję w wysokości dwóch czynszów po 7 000 zł. Jeśli za dwa lata podniosą czynsz do 7 400 zł, oddadzą 14 800 zł, a nie 14 000 zł.
- Co można potrącić: zaległy czynsz, niezapłacone media i odpady, koszt naprawy szkód ponad zwykłe zużycie, np. zniszczonej przez psa elewacji czy zaniedbanego kotła. Nie potrącisz zwykłego zużycia, np. wydeptanej ścieżki na trawniku.
- Dowody: protokół i zdjęcia z dnia wprowadzenia się. Bez nich trudno wykazać, że szkoda powstała w czasie najmu.
- Czego nie wpisywać: „kaucja bezzwrotna” albo „kaucja przepada przy wcześniejszej wyprowadzce” to nie kaucja, tylko ukryta kara.
Kaucja nie jest przychodem właściciela, dopóki podlega zwrotowi. Jak rozliczyć jej zatrzymaną część, wyjaśniamy w poradniku o podatku od wynajmu mieszkania. Zasady są te same dla domu.
Wypowiedzenie umowy najmu domu: terminy i przyczyny
| Kto wypowiada | Kiedy | Termin wypowiedzenia |
|---|---|---|
| Najemca, umowa na czas nieoznaczony | W każdej chwili, bez podawania przyczyny | Najpóźniej na 3 miesiące naprzód, na koniec miesiąca (art. 688 KC) |
| Najemca, umowa na czas oznaczony | Tylko w wypadkach wpisanych do umowy (art. 673 § 3 KC) | Określony w umowie |
| Najemca, każda umowa | Wady domu zagrażają zdrowiu albo właściciel nie usunął wad, które uniemożliwiają mieszkanie | Bez zachowania terminów (art. 682 i 664 § 2 KC) |
| Właściciel: niszczenie domu, zaległości za 3 okresy, podnajem bez zgody | Tylko z tych przyczyn, na piśmie z podaniem przyczyny | Co najmniej miesiąc naprzód, na koniec miesiąca (art. 11 ust. 2 u.o.p.l.) |
| Właściciel: najemca nie mieszka w domu dłużej niż 12 miesięcy | Na piśmie z podaniem przyczyny | 6 miesięcy (art. 11 ust. 3 pkt 1) |
| Właściciel: sam chce zamieszkać w domu | Na piśmie z podaniem przyczyny | Pół roku albo 3 lata, na koniec miesiąca (art. 11 ust. 4 i 5) |
Przy zaległościach właściciel musi najpierw uprzedzić najemcę na piśmie o zamiarze wypowiedzenia i dać mu dodatkowy miesiąc na zapłatę zaległych i bieżących należności. Dopiero potem może wypowiedzieć umowę, jeśli zaległość dotyczy co najmniej trzech pełnych okresów płatności.
Przy umowie na czas oznaczony wypadki wypowiedzenia muszą być wpisane do umowy. Postanowienie pozwalające ją wypowiedzieć „bez podania przyczyny” jest nieważne. Tak orzekł Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów w uchwale z 21 grudnia 2007 r. (III CZP 74/07). Nasz wzór wymienia więc konkretne sytuacje po stronie najemcy: przeprowadzkę do pracy w innej miejscowości, utratę dochodu, nieusuniętą awarię ogrzewania lub wody i jedną sytuację do wpisania. Po stronie właściciela powtarza przyczyny ustawowe.
Wypowiedzenie złóż na piśmie z własnoręcznym podpisem: wręcz je za potwierdzeniem odbioru albo wyślij listem poleconym. Jeśli najemców jest dwoje, wypowiedzenie skieruj do każdego z nich. Wypowiedzenie właściciela wysłane tylko e-mailem albo SMS-em jest nieważne. Gotowe pismo pobierzesz na górze strony.
Co, jeśli najemca się nie wyprowadzi?
Po zakończeniu najmu właściciel nie może usunąć najemcy na własną rękę. Uporczywe utrudnianie mu korzystania z domu, np. przez wymianę zamków czy odcięcie prądu, gazu lub wody, to przestępstwo zagrożone karą do 3 lat pozbawienia wolności (art. 191 § 1a Kodeksu karnego). Drogą jest pozew o eksmisję i egzekucja komornicza.
Sąd w wyroku eksmisyjnym bada, czy najemcy przysługuje lokal socjalny. Przy rodzinie z dziećmi to częsta sytuacja, a gmina może na taki lokal kazać czekać długo. Od 1 listopada do 31 marca wyroków eksmisyjnych co do zasady się nie wykonuje, jeśli eksmitowanemu nie wskazano lokalu, do którego może się przenieść (art. 16 u.o.p.l.). Szybszą drogę daje najem okazjonalny. Samą procedurę opisujemy w artykule o eksmisji najemcy.
Sprzedaż wynajętego domu: co dzieje się z umową najmu
Sprzedaż domu nie kończy najmu. Nabywca wstępuje w umowę na miejsce sprzedającego (art. 678 § 1 KC). Kodeks co do zasady pozwala nabywcy wypowiedzieć najem z zachowaniem ustawowych terminów, ale przy najmie lokali mieszkalnych to uprawnienie nie działa, jeśli najemca już mieszka w domu (art. 692 KC). Nowy właściciel może wtedy zakończyć najem tylko z przyczyn z umowy i z ustawy o ochronie praw lokatorów, np. z powodu własnego zamieszkania z terminem z art. 11 ust. 4 lub 5.
Dla kupującego wniosek jest taki, że dom z najemcą kupuje razem z umową najmu. Przed aktem notarialnym powinien przeczytać umowę, sprawdzić czas jej trwania i wysokość kaucji. Warto też ustalić w umowie sprzedaży, że sprzedający przekaże mu kaucję, bo to nowy właściciel będzie ją zwracał najemcy. Jak wygląda sama transakcja, opisujemy w poradniku o akcie notarialnym przy zakupie domu.
Nasz wzór pozwala właścicielowi pokazywać dom kupującym w ostatnich dwóch miesiącach najmu. W czasie trwania umowy wizyty wymagają zgody najemcy.
Protokół zdawczo-odbiorczy domu: co wpisać
Przy najmie lokalu mieszkalnego protokół nie jest tylko dobrą praktyką. Strony sporządzają go przed wydaniem lokalu, a służy jako podstawa rozliczeń przy zwrocie (art. 6c u.o.p.l.). Jeśli go zabraknie, Kodeks cywilny domniemywa, że dom wydano w stanie dobrym (art. 675 § 3 KC). Najemca musi wtedy udowodnić, że pęknięta płytka czy uszkodzona brama były takie od początku. Nasz wzór protokołu ma dziewięć części:
- Stan pomieszczeń: od wiatrołapu po garaż i kotłownię, z miejscem na uwagi o rysach, plamach i zawilgoceniach.
- Wyposażenie domu: meble, AGD, lampy, meble ogrodowe i kosiarka.
- Działka i otoczenie: ogrodzenie, brama i jej napęd, podjazd, trawnik i drzewa, budynek gospodarczy, widoczne uszkodzenia dachu i rynien.
- Ogrzewanie i urządzenia: kocioł lub pompa ciepła, kominek, rekuperacja, fotowoltaika, studnia, szambo, alarm, czujniki czadu, daty ostatnich serwisów i kontroli.
- Liczniki i zapasy: prąd pobrany i oddany do sieci, gaz, woda, podliczniki, zapas opału.
- Klucze, piloty i karty. Kody do alarmu i Wi-Fi przekażcie osobno, poza protokołem.
- Przekazane dokumenty: świadectwo energetyczne, protokoły kontroli, instrukcje, harmonogram odbioru odpadów.
- Dokumentacja zdjęciowa.
- Rozliczenie przy zwrocie: kaucja, potrącenia, dowody zapłaty rachunków.
Jedna rada specyficzna dla domu: stan ogrodu zależy od pory roku. Jeśli wydajesz dom zimą, zrób zdjęcia ogrodu także z lata, jeśli je masz, i dopisz w protokole, że trawnik oceniacie po sezonie. Wynajmujesz mieszkanie, a nie dom? Skorzystaj z wzoru protokołu zdawczo-odbiorczego mieszkania.
Meldunek w wynajmowanym domu
Obywatel Polski melduje się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej 30. dnia od przybycia (art. 27 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności). Za brak meldunku nie grozi dziś żadna kara. Najemca domu melduje siebie i dzieci w urzędzie gminy, z potwierdzeniem pobytu od właściciela, albo przez internet, dołączając umowę najmu (art. 28 ust. 2a).
Właściciel nie zablokuje meldunku. Jeśli odmówi potwierdzenia, gmina sama ustala, czy najemca rzeczywiście mieszka w domu (art. 31). Zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i nie daje prawa do domu (art. 28 ust. 4). Zakaz meldunku w umowie niczego więc nie chroni. Nasz wzór zamiast tego zobowiązuje najemcę do wymeldowania się w dniu zwrotu domu. Jeśli tego nie zrobi, właściciel może złożyć wniosek o wymeldowanie (art. 35).
Podatek od wynajmu domu w 2026 r.
Wynajem domu poza działalnością gospodarczą to najem prywatny. Od 2023 r. rozlicza się go wyłącznie ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, bez zgłaszania umowy do urzędu skarbowego.
- Stawki: 8,5% przychodu do 100 000 zł w roku i 12,5% od nadwyżki (art. 12 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o ryczałcie). Kosztów, np. remontu, odsetek od kredytu czy serwisu kotła, nie odliczasz.
- Małżonkowie: każde rozlicza swoją połowę przychodu z własnym progiem 100 000 zł. Mogą też złożyć oświadczenie, że całość rozlicza jedno z nich, z progiem 200 000 zł.
- Wpłaty: do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym wpłynął czynsz, albo kwartalnie. Zeznanie PIT-28 składasz od 15 lutego do 30 kwietnia następnego roku.
- Media: kwoty, które najemca płaci dostawcom na podstawie własnych umów, nie są Twoim przychodem. Zwroty za media, które umowa nakłada na najemcę, też nie. Gdy media są wliczone w czynsz, przychodem jest cała kwota.
- Kaucja nie jest przychodem, dopóki podlega zwrotowi.
- Podatek od nieruchomości płaci dalej właściciel domu (art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Wynajem na cele mieszkaniowe nie zmienia stawki.
Przykład: Anna i Marek wynajmują dom od listopada 2026 r. za 7 000 zł miesięcznie. W 2026 r. osiągną 14 000 zł przychodu, więc zapłacą 1 190 zł ryczałtu, każde od swojej połowy. W 2027 r. przychód wyniesie 84 000 zł, a podatek 7 140 zł. Gdyby czynsz wynosił 9 000 zł, a dom miał jednego właściciela, roczny przychód 108 000 zł przekroczyłby próg. Właściciel zapłaciłby 8 500 zł od pierwszych 100 000 zł i 1 000 zł od nadwyżki, razem 9 500 zł. Małżonkowie rozliczający po połowie zapłaciliby 9 180 zł. Szczegóły, terminy i sposób zapłaty opisujemy w poradniku o podatku od wynajmu mieszkania.
Najem okazjonalny domu: kiedy warto pójść do notariusza
Najem okazjonalny to szczególna umowa z ustawy o ochronie praw lokatorów (art. 19a–19e). Może ją zawrzeć właściciel, który jest osobą fizyczną i nie prowadzi działalności w zakresie wynajmowania lokali. Umowa musi być zawarta na piśmie pod rygorem nieważności, na czas oznaczony nie dłuższy niż 10 lat, i mieć trzy załączniki:
- oświadczenie najemcy w formie aktu notarialnego, że podda się egzekucji i opróżni dom po zakończeniu najmu,
- wskazanie innego lokalu, do którego najemca się wyprowadzi,
- oświadczenie właściciela tamtego lokalu, że zgadza się na zamieszkanie najemcy. Na żądanie wynajmującego podpis pod nim poświadcza notariusz.
W zamian po zakończeniu najmu właściciel może doprowadzić do eksmisji bez procesu. Nie obowiązuje ochrona zimowa ani prawo do lokalu socjalnego. Warunek: umowę trzeba zgłosić do urzędu skarbowego w ciągu 14 dni od rozpoczęcia najmu. Bez zgłoszenia te ułatwienia nie działają.
Przy domu wynajmowanym rodzinie najem okazjonalny ma szczególny sens, bo eksmisja rodziny z dziećmi w zwykłym trybie trwa najdłużej. Trudniej jednak o lokal do wskazania w załączniku nr 2: jego właściciel musi zgodzić się na zamieszkanie najemcy i osób z nim mieszkających.
Koszt u notariusza jest niewielki w porównaniu z czynszem za dom. Taksa za oświadczenie najemcy wynosi najwyżej 1/10 minimalnego wynagrodzenia (art. 19a ust. 7 u.o.p.l.), czyli w 2026 r. 480,60 zł netto (591,14 zł z VAT). Do tego dochodzą wypisy aktu, po 6 zł netto za stronę, i ewentualnie 20 zł netto za poświadczenie podpisu właściciela lokalu zastępczego. Policzysz to w kalkulatorze taksy notarialnej. Całą procedurę opisujemy w poradniku o najmie okazjonalnym u notariusza.
Najem, dzierżawa, użyczenie czy służebność?
| Umowa | Na czym polega | Kiedy ją wybrać |
|---|---|---|
| Najem | Dom do używania za czynsz | Rodzina wynajmuje dom, żeby w nim mieszkać. Nasz wzór |
| Dzierżawa | Używanie i pobieranie pożytków, np. plonów z sadu czy pola (art. 693 KC) | Oddajesz także grunt rolny lub sad, z którego dzierżawca ma czerpać dochód. Skorzystaj ze wzoru umowy dzierżawy |
| Użyczenie | Bezpłatne używanie domu | Dom dla dziecka lub rodziców. Ograniczenia wypowiedzenia z art. 11 u.o.p.l. dotyczą tylko odpłatnego używania, więc taką umowę łatwiej zakończyć |
| Służebność mieszkania | Prawo do mieszkania, zwykle dożywotnie, ustanawiane u notariusza | Rodzice przekazują dom dzieciom i chcą w nim zostać. Zobacz służebność mieszkania |
| Najem krótkoterminowy | Najem na doby, np. przez Airbnb | Dom letniskowy dla turystów. Potrzebna inna umowa, a od 20 maja 2026 r. obowiązuje unijne rozporządzenie 2024/1028 o danych dotyczących takiego najmu |
Jeśli dom wynajmuje firma na mieszkania dla pracowników, wzór wymaga zmian. Trzeba wtedy m.in. zgodzić się na oddanie domu do używania pracownikom i wskazać, kto odpowiada za ich zachowanie.
Najczęstsze błędy przy wynajmie domu
- Umowa bezterminowa, gdy właściciel planuje wrócić. Wypowiedzenie z powodu własnego zamieszkania to zwykle 3 lata.
- Umowa na czas oznaczony bez wypadków wypowiedzenia. Żadna strona nie wyjdzie z niej przed terminem, chyba że za porozumieniem.
- Brak podpisu małżonka. Umowa co do domu z majątku wspólnego zawarta bez zgody małżonka jest ważna dopiero po jej potwierdzeniu.
- Brak zapisu, kto składa deklarację śmieciową i odśnieża chodnik. Gmina i sąd będą wtedy pytać tego, kto faktycznie włada domem.
- Brak świadectwa charakterystyki energetycznej. Najemca nie może się go zrzec, a właścicielowi grozi grzywna.
- Nieustalony podział kosztów kominiarza, serwisu kotła i ogrodu. To najczęstsze źródło sporów przy domach.
- Osobna opłata za energię z fotowoltaiki po cenie rynkowej. Bezpieczniej rozliczać ją według faktur albo uwzględnić w czynszu.
- „Kaucja bezzwrotna” albo potrącanie z kaucji zwykłego zużycia domu.
- Wchodzenie do domu pod nieobecność najemcy albo kamery, do których właściciel ma dostęp w czasie najmu.
- Przyjmowanie czynszu po upływie umowy na czas oznaczony bez nowej umowy. Najem może przedłużyć się na czas nieoznaczony (art. 674 KC).
- Wymiana zamków lub odcięcie mediów najemcy, który zalega z czynszem. To przestępstwo, a nie sposób na eksmisję.
- Brak protokołu, zdjęć i stanów liczników. Spór o kaucję i rachunki zamienia się wtedy w słowo przeciwko słowu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy wzór umowy najmu domu jest darmowy?
Tak. Umowę, protokół zdawczo-odbiorczy i wypowiedzenie pobierzesz bezpłatnie i bez rejestracji, w formacie Word (DOCX) i PDF. Wzór ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej w nietypowej sytuacji.
Czy umowę najmu domu trzeba zawrzeć u notariusza?
Nie. Zwykłą umowę najmu domu podpisujecie sami. Notariusz jest potrzebny tylko przy najmie okazjonalnym: do aktu, w którym najemca poddaje się egzekucji, i ewentualnie do poświadczenia podpisu właściciela lokalu zastępczego.
Czy umowę najmu domu trzeba zgłosić do urzędu skarbowego?
Zwykłej umowy nie. Trzeba natomiast wpłacać ryczałt od przychodu i złożyć PIT-28. Zgłoszenia w ciągu 14 dni od rozpoczęcia najmu wymaga tylko najem okazjonalny.
Kto płaci za śmieci w wynajmowanym domu?
Deklarację śmieciową składa i opłatę uiszcza ten, kto faktycznie włada nieruchomością, czyli zwykle najemca. Umowa zawarta na piśmie może przypisać ten obowiązek właścicielowi (art. 2 ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Nasz wzór ma na to osobny punkt.
Kto odśnieża chodnik przy wynajmowanym domu?
Obowiązek uprzątnięcia śniegu i lodu z drogi dla pieszych przy działce ma osoba władająca nieruchomością, czyli zwykle najemca, chyba że umowa na piśmie wskaże właściciela. Za zaniedbanie grozi grzywna do 1500 zł.
Kto płaci za kominiarza i serwis pieca w wynajmowanym domu?
To zależy od umowy. Kontrole okresowe z Prawa budowlanego organizuje właściciel. Koszt czyszczenia kominów i serwisu kotła strony mogą przypisać najemcy, bo zależy od używania domu. Nasz wzór ma tabelę, w której zaznaczacie, kto płaci za każdą z tych pozycji.
Czy do wynajmu domu potrzebne jest świadectwo charakterystyki energetycznej?
Tak. Przy zawarciu umowy najmu właściciel musi przekazać najemcy kopię lub wydruk świadectwa. Najemca nie może się tego prawa zrzec, a za nieprzekazanie świadectwa grozi grzywna. Świadectwa nie potrzebuje m.in. zabytek i dom wolnostojący o powierzchni użytkowej poniżej 50 m².
Ile może wynosić kaucja za wynajem domu?
Najwyżej dwunastokrotność miesięcznego czynszu, a przy najmie okazjonalnym sześciokrotność. Kaucję zwraca się w ciągu miesiąca od opróżnienia domu, zwaloryzowaną o podwyżki czynszu, po potrąceniu należności z tytułu najmu.
Jaki jest okres wypowiedzenia umowy najmu domu?
Najemca wypowiada umowę na czas nieoznaczony najpóźniej na 3 miesiące naprzód, na koniec miesiąca, i nie da się tego terminu skrócić. Właściciel wypowiada ją tylko z przyczyn ustawowych, zwykle z miesięcznym terminem, a z powodu własnego zamieszkania z terminem półrocznym albo trzyletnim. Umowę na czas oznaczony można wypowiedzieć tylko w wypadkach wpisanych do umowy.
Czy mogę wypowiedzieć najem, bo chcę sam zamieszkać w domu?
Przy umowie na czas nieoznaczony tak, ale na pół roku naprzód tylko wtedy, gdy najemca ma inny lokal o standardzie lokalu zamiennego albo mu taki zapewnisz. W pozostałych przypadkach obowiązuje termin 3 lat. Umowa na czas oznaczony kończy się sama, więc jeśli planujesz powrót, wybierz ją.
Czy mąż lub żona musi podpisać umowę najmu domu?
Po stronie właściciela tak, jeśli dom należy do majątku wspólnego, bo oddanie nieruchomości do używania wymaga zgody drugiego małżonka (art. 37 § 1 pkt 1 KRO). Po stronie najemcy drugi małżonek i tak staje się współnajemcą, gdy dom ma służyć rodzinie (art. 680¹ KC), więc najlepiej, żeby podpisali oboje.
Czy sprzedaż domu kończy umowę najmu?
Nie. Nabywca wstępuje w umowę na miejsce sprzedającego. Jeśli najemca już mieszka w domu, nowy właściciel nie może wypowiedzieć umowy tylko dlatego, że kupił dom. Może ją zakończyć tylko z przyczyn przewidzianych w umowie i w ustawie o ochronie praw lokatorów.
Czy najemca domu może się zameldować?
Tak, razem z rodziną. Wystarczy potwierdzenie pobytu od właściciela albo, przy meldunku przez internet, umowa najmu. Właściciel nie może skutecznie zakazać meldunku, ale zameldowanie nie daje prawa do domu po zakończeniu najmu.
Podstawa prawna i źródła
- Kodeks cywilny (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795): art. 659–692 o najmie, w tym art. 660, 661, 663, 664, 669, 673–676, 678, 680¹, 681, 682, 688, 688¹ i 692, art. 693 o dzierżawie oraz art. 23 i 24 o dobrach osobistych.
- Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 725):
- art. 2 (definicje lokalu, lokatora i opłat niezależnych od właściciela),
- art. 6 (kaucja),
- art. 6a–6g (naprawy, protokół, ulepszenia, doręczenia),
- art. 8a i 9 (czynsz i opłaty),
- art. 10 (udostępnienie lokalu),
- art. 11 (wypowiedzenie przez właściciela),
- art. 16 i 18 (eksmisja, odszkodowanie),
- art. 19a–19e (najem okazjonalny).
- Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 733): art. 2 ust. 1 pkt 4 i ust. 2a, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 6m.
- Ustawa – Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 524): art. 54, 55 (przystąpienie do użytkowania), art. 61 i 62 (utrzymanie i kontrole okresowe).
- Rozporządzenie MSWiA w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 822): § 34 (czyszczenie przewodów kominowych).
- Ustawa o charakterystyce energetycznej budynków (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 101): art. 3, 11, 14 i 41.
- Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków: art. 27g (deklaracja źródła ciepła).
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy: art. 37 (zgoda małżonka).
- Ustawa o rodzinnym kredycie mieszkaniowym i bezpiecznym kredycie 2% (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1724): art. 9b ust. 12 (utrata dopłat).
- Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym: art. 12 (stawki ryczałtu od najmu), art. 21 (terminy wpłat i zeznania).
- Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych: art. 3 (podatnik podatku od nieruchomości).
- Kodeks karny: art. 191 § 1a (utrudnianie korzystania z lokalu).
- Kodeks wykroczeń: art. 117 (utrzymanie czystości i porządku).
- Ustawa o ewidencji ludności: art. 27–35 (zameldowanie i wymeldowanie).
- Orzecznictwo:
- uchwała 7 sędziów SN z 21.12.2007 r., III CZP 74/07 (wypowiedzenie umowy na czas oznaczony),
- wyrok SN z 6.04.2000 r., II CKN 264/00 (termin z art. 688 KC).
Potrzebujesz notariusza do najmu okazjonalnego? Na Notalot.pl porównasz notariuszy w Warszawie i zapytasz kilka kancelarii o koszt oświadczenia najemcy.
Nota prawna: Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Choć dokładamy wszelkich starań, aby prezentowane informacje były aktualne i rzetelne, nie możemy zagwarantować ich kompletności i dokładności.
Przepisy prawa i stawki mogą ulec zmianie, dlatego zawsze zalecamy konsultację z notariuszem lub radcą prawnym w celu uzyskania aktualnych informacji dostosowanych do indywidualnej sytuacji.
Znajdź notariusza w Warszawie
Porównaj kancelarie notarialne według dzielnicy i opinii klientów. Zapytanie o koszt jest bezpłatne.