Wzór zniesienia współwłasności do pobrania: wniosek do sądu, umowa i formularz dla notariusza

W skrócie

• Trzy drogi. Współwłasność mieszkania, domu lub działki znosi się aktem notarialnym albo w sądzie. Współwłasność samochodu i innych rzeczy ruchomych wystarczy znieść zwykłą umową na piśmie. Każdy współwłaściciel może żądać zniesienia współwłasności w każdej chwili, a to roszczenie się nie przedawnia (art. 210 i 220 Kodeksu cywilnego).
• Wniosek do sądu kosztuje 1000 zł. Gdy wszyscy współwłaściciele podpiszą zgodny projekt zniesienia współwłasności, opłata spada do 300 zł, a sąd co do zasady wydaje postanowienie zgodne z wnioskiem (art. 622 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego).
• Umowa zniesienia współwłasności nieruchomości zawarta bez notariusza jest nieważna. Dlatego przy nieruchomości dajemy formularz ustaleń, na podstawie którego notariusz przygotuje akt, a nie „umowę do podpisania w domu”.
• Spadek i rozwód to inne wnioski: dział spadku (500 zł albo 300 zł) i podział majątku wspólnego (1000 zł albo 300 zł). Sprawdź to przed zapłaceniem opłaty.
• Podatek PCC płaci ten, kto za spłatę lub dopłatę dostaje więcej, niż miał: 2% wartości rynkowej tego, co nabył ponad dotychczasowy udział. Stawka jest ta sama przy mieszkaniu i przy samochodzie, a podatek należy się także po postanowieniu sądu. Bez spłat i dopłat PCC nie ma, a w rodzinie z I grupy podatkowej nie ma też podatku od spadków i darowizn.
• Nakłady i rozliczenia zgłoś od razu. Po postanowieniu o zniesieniu współwłasności nie można ich dochodzić w osobnej sprawie (art. 618 § 3 KPC).

Wzory do pobrania (PDF i Word)

Wszystkie pliki są bezpłatne i nie wymagają rejestracji. PDF wydrukujesz i wypełnisz długopisem, zaznaczając warianty w kratkach. Word (DOCX) otworzysz w Microsoft Word, LibreOffice albo Dokumentach Google, wpiszesz dane w miejsce linii i usuniesz niepotrzebne warianty. Każdy wzór kończy się stroną wskazówek, której nie składa się w sądzie ani nie podpisuje. Stan prawny na 22 września 2026 r.

Który wzór wybrać: sąd, notariusz czy zwykła umowa

O wyborze decydują dwie rzeczy: czym jest wspólna rzecz i czy wszyscy współwłaściciele zgadzają się co do sposobu zniesienia współwłasności oraz wysokości spłat.

Czas postępowania sądowego zależy od obciążenia konkretnego sądu. Przy zgodnym wniosku sprawa zwykle kończy się na pierwszej rozprawie, ale na jej termin czeka się od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Najpierw sprawdź, czy to na pewno zniesienie współwłasności

To najczęstszy błąd przy samodzielnie pisanych wnioskach. Rzecz, którą dziedziczy kilka osób, i majątek byłych małżonków też są „wspólne”, ale dzieli się je w innych postępowaniach, z innymi opłatami:

Dział spadku wymaga wcześniejszego stwierdzenia nabycia spadku przez sąd albo aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza. Wzór takiego wniosku z przykładem wypełnienia znajdziesz w artykule wniosek o dział spadku. O podziale majątku po rozwodzie piszemy w osobnym poradniku o podziale majątku. U notariusza wszystkie te sprawy można załatwić jednym aktem, np. umową działu spadku i zniesienia współwłasności.

Jak wypełnić wniosek o zniesienie współwłasności krok po kroku

Wzór wniosku prowadzi przez wszystkie elementy, których wymaga Kodeks postępowania cywilnego: oznaczenie sądu i uczestników, żądanie, uzasadnienie, podpis i załączniki. Poniżej objaśniamy kolejne pola.

1. Sąd. Wniosek składa się do sądu rejonowego miejsca położenia rzeczy: tam, gdzie leży nieruchomość albo gdzie znajduje się rzecz ruchoma (art. 606 KPC). Wpisz pełną nazwę sądu i wydziału cywilnego z jego strony internetowej. Tam znajdziesz też numer rachunku do opłat sądowych.
2. Wnioskodawca i uczestnicy. Uczestnikami muszą być wszyscy pozostali współwłaściciele, bo postanowienie dotyczy ich praw. Jeśli udział któregoś z nich należy do majątku wspólnego z małżonkiem, uczestnikiem jest także ten małżonek. Wnioskodawca podaje swój PESEL.
3. Wartość przedmiotu sprawy. Wpisz wartość rynkową całej rzeczy. Od wartości nie zależy opłata (jest stała), ale sąd potrzebuje jej m.in. do oceny, czy przysługuje skarga kasacyjna.
4. Opłata. Zaznacz 1000 zł albo 300 zł. Niższa opłata przysługuje tylko wtedy, gdy wniosek zawiera zgodny projekt, czyli wszyscy współwłaściciele popierają ten sam sposób zniesienia współwłasności i te same spłaty (niżej wyjaśniamy, jak to udokumentować).
5. Punkt 1: co ma zostać podzielone. Przy nieruchomości podaj adres, rodzaj (lokal, działka, dom), powierzchnię i numer księgi wieczystej, a przy działce także numer działki i obręb. Przy samochodzie: markę, model, rok produkcji, numer VIN i numer rejestracyjny. Na końcu wpisz udziały wszystkich współwłaścicieli, np. „po 1/2”.
6. Punkt 2: sposób zniesienia współwłasności. Wybierz jeden z trzech sposobów opisanych w następnej części. Przy spłacie wpisz, kto dostaje rzecz, kto spłatę, kwotę cyfrowo i słownie oraz termin: jednorazowo albo w ratach.
7. Punkt 3: wydanie rzeczy lub opróżnienie lokalu. Zaznacz, jeśli współwłaściciel, który nie dostaje rzeczy, nadal jej używa, np. mieszka w lokalu. Sąd orzeka wtedy także o wydaniu rzeczy albo opróżnieniu pomieszczeń i wyznacza termin (art. 624 KPC).
8. Punkt 4: wzajemne roszczenia. W tym postępowaniu sąd rozstrzyga też wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy (art. 618 § 1 KPC). Jeśli któryś z nich sam spłacał kredyt, remontował dom, pobierał czynsz od najemców albo korzystał z rzeczy ponad swój udział, zgłoś te roszczenia tutaj. Po uprawomocnieniu się postanowienia nie można ich dochodzić, nawet jeśli nikt ich nie zgłosił (art. 618 § 3 KPC).
9. Punkt 5: koszty. W sprawach nieprocesowych zasadą jest, że każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 520 § 1 KPC). Przy zgodnym wniosku to najprostszy wariant.
10. Punkt 6: biegły. Zaznacz tylko wtedy, gdy uczestnicy nie zgadzają się co do wartości rzeczy. Opinia biegłego kosztuje zwykle kilka tysięcy złotych, a zaliczkę na nią sąd pobiera od wnioskodawcy.
11. Uzasadnienie. Opisz, skąd wzięła się współwłasność (np. akt notarialny zakupu lub darowizny), jaka jest wartość rzeczy i dlaczego proponowany sposób jest najlepszy: kto mieszka w lokalu, kto ma pieniądze na spłatę, czy podział fizyczny jest możliwy. Przy ratach napisz, dlaczego są potrzebne.
12. Podpisy, poparcie i załączniki. Wnioskodawca podpisuje wniosek pod uzasadnieniem. Przy zgodnym projekcie pozostali współwłaściciele podpisują część „Poparcie wniosku”. Dołącz potwierdzenie opłaty, dokument nabycia rzeczy i odpisy wniosku z załącznikami dla każdego uczestnika.

Wniosek złożysz w biurze podawczym sądu albo wyślesz listem poleconym na adres sądu. Jeśli nie dołączysz opłaty, sąd wezwie do jej uiszczenia w ciągu 7 dni pod rygorem zwrotu wniosku.

Zgodny projekt: 300 zł zamiast 1000 zł

Zgodny projekt zniesienia współwłasności to wniosek, w którym wszyscy współwłaściciele proponują ten sam sposób zniesienia współwłasności i te same spłaty lub dopłaty. Najpewniej udokumentować to podpisami wszystkich współwłaścicieli pod wnioskiem. Służy do tego część „Poparcie wniosku” na końcu wzoru. Można też złożyć wniosek wspólnie, wpisując wszystkich jako wnioskodawców.

Zgodny projekt daje dwie korzyści. Po pierwsze, opłata wynosi 300 zł (art. 41 ust. 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Po drugie, gdy zgodny wniosek złożą wszyscy współwłaściciele, sąd wydaje postanowienie odpowiadające jego treści, jeśli projekt nie sprzeciwia się prawu ani zasadom współżycia społecznego i nie narusza w rażący sposób interesu osób uprawnionych (art. 622 § 2 KPC). Sąd nie zleca wtedy wyceny, bo wartość i spłaty ustalili współwłaściciele. Przy podziale fizycznym nieruchomości projekt musi dodatkowo spełniać wymagania potrzebne do wpisu w księdze wieczystej (art. 621 KPC).

Przy dużej wartości nieruchomości zgodny wniosek do sądu bywa kilka tysięcy złotych tańszy od aktu notarialnego (przykład wyliczenia jest niżej). Ceną jest czas: na postanowienie i jego uprawomocnienie czeka się miesiącami, a u notariusza sprawa kończy się w dniu podpisania aktu.

Przykład wypełnionego wniosku

Marta i Tomasz dostali od rodziców w 2018 r. mieszkanie w Warszawie, każde po 1/2. Marta w nim mieszka, Tomasz przeprowadził się do Krakowa i chce spłaty. Rodzeństwo zgadza się, że mieszkanie jest warte 820 000 zł.

• Sposób: mieszkanie przypada Marcie, która spłaca Tomasza.
• Spłata: 820 000 zł × 1/2 = 410 000 zł, w dwóch ratach: 110 000 zł w ciągu miesiąca i 300 000 zł w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia. Drugą ratę Marta sfinansuje kredytem, który bank wypłaci dopiero po wpisaniu jej do księgi wieczystej jako jedynej właścicielki.
• Opłata sądowa: 300 zł, bo Tomasz podpisał poparcie wniosku.
• Roszczenia: rodzeństwo nie rozlicza nakładów ani korzystania z mieszkania, więc zaznaczają, że takich roszczeń nie zgłaszają.
• Podatki: Marta w ciągu 14 dni od uprawomocnienia się postanowienia składa PCC-3 i płaci 2% × 410 000 zł = 8 200 zł. Tomasz nie płaci PIT od spłaty, bo swój udział dostał w 2018 r., a od końca tamtego roku minęło 5 lat.

Cały wypełniony wniosek możesz otworzyć jako PDF albo pobrać w formacie Word i nadpisać własnymi danymi.

Co zrobić po postanowieniu sądu

• Uprawomocnienie. Własność przechodzi z chwilą uprawomocnienia się postanowienia. Kto się z nim nie zgadza, może złożyć apelację, zwykle w ciągu 2 tygodni od doręczenia postanowienia z uzasadnieniem. Opłata od apelacji jest taka sama jak od wniosku.
• Podatek PCC. Obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia. W ciągu 14 dni nabywca składa deklarację PCC-3 i płaci podatek.
• Księga wieczysta. Sąd nie wpisze nowego właściciela z urzędu. Właściciel składa niezwłocznie wniosek na formularzu KW-WPIS z odpisem prawomocnego postanowienia (opłata 150 zł). Sąd, który wydał postanowienie, zawiadamia sąd wieczystoksięgowy, a ten wpisuje do księgi ostrzeżenie i wzywa właściciela do złożenia wniosku w ciągu miesiąca. Za zwłokę grozi grzywna od 500 do 10 000 zł (art. 35–36 ustawy o księgach wieczystych i hipotece). Więcej o wpisach piszemy w artykule o księdze wieczystej.
• Spłaty. Jeśli spłata nie wpłynie w terminie, prawomocne postanowienie po nadaniu mu klauzuli wykonalności jest podstawą egzekucji komorniczej.

Sposoby zniesienia współwłasności

Kodeks cywilny zna trzy sposoby. W umowie u notariusza współwłaściciele mogą je dowolnie łączyć, np. zamienić się udziałami w dwóch mieszkaniach tak, żeby każdy dostał jedno. Sąd jest bardziej związany ustawą: jeśli któryś współwłaściciel tego żąda, w pierwszej kolejności rozważa podział fizyczny, a sprzedaż zarządza na końcu, gdy innego wyjścia nie ma.

Przy nieruchomościach rolnych obowiązują dodatkowe zasady dotyczące gospodarstw rolnych (art. 213–218 KC) i obrotu ziemią rolną. W takim przypadku warto zapytać notariusza lub prawnika, zanim wybierze się sposób podziału.

Ile kosztuje zniesienie współwłasności: sąd czy notariusz

Porównanie dla przykładu Marty i Tomasza: mieszkanie warte 820 000 zł, spłata 410 000 zł.

Taksę notarialną liczy się od wartości całej nieruchomości, a nie tylko od spłaty. Przepisy określają jej maksimum, więc kancelarie mogą liczyć mniej. Własny wariant policzysz w kalkulatorze taksy notarialnej, a zasady opisujemy w artykule o taksie notarialnej.

W sprawie spornej do opłaty 1000 zł dochodzi zwykle zaliczka na opinię biegłego rzeczoznawcy, a przy podziale działki także geodety. Jeśli uczestnicy korzystają z adwokata lub radcy prawnego, każdy co do zasady płaci swojemu pełnomocnikowi. Osoba, której nie stać na koszty, może złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych razem z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania na urzędowym formularzu.

Umowa zniesienia współwłasności samochodu: jak ją wypełnić

Samochód kupiony wspólnie przez parę, rodzeństwo albo wspólników to typowa współwłasność rzeczy ruchomej. Umowa nie wymaga notariusza ani świadków, wystarczą podpisy obu stron. Wzór obejmuje też inne rzeczy ruchome, np. motocykl, przyczepę, łódź albo drogi sprzęt.

1. Strony i udziały. Wpisz dane obu współwłaścicieli i ich udziały z dowodu rejestracyjnego lub umowy kupna. Jeśli współwłaścicieli jest więcej, dopisz ich tak samo.
2. Pojazd (§ 1). Marka, model, rok produkcji, numer VIN, numer rejestracyjny i numer dowodu rejestracyjnego. Sprawdź też, czy auto nie jest przewłaszczone na bank lub w leasingu. Wtedy bez zgody banku lub leasingodawcy umowa nie przeniesie własności.
3. Kto przejmuje i za ile (§ 2). Zaznacz, kto zostaje jedynym właścicielem („Przejmujący”), wpisz wartość rynkową auta i spłatę albo zaznacz, że zniesienie następuje bez spłat. Wartość wpisz realnie: podatek PCC liczy się od wartości rynkowej, nie od umówionej spłaty.
4. Płatność i przejście własności. Wybierz gotówkę z pokwitowaniem, przelew albo raty. Jeśli spłata ma być zapłacona później, ustępujący współwłaściciel może zastrzec, że jego udział przejdzie na przejmującego dopiero po zapłacie całej kwoty.
5. Wydanie (§ 3). Wpisz datę wydania auta, liczbę kluczyków i przekazywane dokumenty.
6. Podpisy. Podpiszcie tyle egzemplarzy, ilu jest współwłaścicieli, i jeden więcej do wydziału komunikacji.

Po podpisaniu:

• PCC-3 w ciągu 14 dni, jeśli jest spłata, nawet symboliczna. Podatek wynosi 2% wartości rynkowej części auta nabytej ponad dotychczasowy udział. Przy aucie wartym 60 000 zł i udziałach po 1/2 to 2% × 30 000 zł = 600 zł. Zwolnienie dla rzeczy wartych do 1000 zł dotyczy tylko sprzedaży, nie zniesienia współwłasności. Deklarację złożysz przez e-Urząd Skarbowy.
• Wydział komunikacji w ciągu 30 dni. Przejmujący zgłasza nabycie, a ustępujący zbycie udziału. Część urzędów traktuje wykreślenie współwłaściciela jako rejestrację pojazdu przez nabywcę, część jako zmianę danych w dowodzie rejestracyjnym, więc zapytaj w swoim urzędzie. Za spóźnioną rejestrację grozi kara 500 zł (1000 zł po 180 dniach), a za niezawiadomienie o zbyciu 250 zł.
• Ubezpieczenie OC. Ustępujący w ciągu 30 dni zawiadamia ubezpieczyciela o zbyciu udziału i danych przejmującego.
• Bez spłaty w rodzinie. PCC nie ma. Nieodpłatne zniesienie współwłasności między osobami z I grupy podatkowej jest zwolnione z podatku od spadków i darowizn bez żadnego zgłoszenia (szczegóły niżej).

Zniesienie współwłasności nieruchomości u notariusza

Umowa przenosząca własność nieruchomości musi mieć formę aktu notarialnego (art. 158 KC). Dotyczy to także zniesienia współwłasności mieszkania, domu, działki, udziału w nich i spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. „Umowa zniesienia współwłasności nieruchomości” podpisana w domu nie przenosi własności. Co najwyżej dokumentuje ustalenia.

Właśnie do tego służy nasz formularz ustaleń. Wypełnijcie go wspólnie i wyślijcie do kancelarii razem z pytaniem o termin i koszt. Notariusz na tej podstawie:

• sprawdzi księgę wieczystą i dokumenty nabycia,
• policzy taksę, podatek PCC i opłaty sądowe,
• przygotuje projekt aktu, który wszyscy przeczytają przed wizytą,
• ujmie w akcie zabezpieczenie spłaty, np. depozyt notarialny albo poddanie się egzekucji co do zapłaty i opróżnienia lokalu (art. 777 KPC).

W dniu podpisania przychodzą wszyscy współwłaściciele z dowodami osobistymi, a jeśli udział jest w majątku wspólnym, także ich małżonkowie. Kto nie może przyjść, ustanawia pełnomocnika w formie aktu notarialnego (o pełnomocnictwie notarialnym). Notariusz pobiera podatek PCC i opłatę za wpis, a wniosek do księgi wieczystej wysyła sam, elektronicznie. Ogólną listę dokumentów znajdziesz w artykule o dokumentach do notariusza.

Jeśli nie znacie wartości nieruchomości, zanim ustalicie spłatę, sprawdźcie, jak działa wycena nieruchomości. Wartość podana w akcie jest podstawą taksy i podatku PCC, a urząd skarbowy może ją zweryfikować.

Podatki przy zniesieniu współwłasności

Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC)

Umowa o zniesienie współwłasności podlega PCC w części dotyczącej spłat lub dopłat, a postanowienie sądu tak samo jak umowa. Podatek płaci współwłaściciel, który nabywa rzeczy lub prawa ponad swój dotychczasowy udział. Podstawą jest wartość rynkowa tego, co nabył ponad udział, a nie kwota umówionej spłaty. Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził to w wyroku z 12 października 2016 r. (II FSK 2718/14). Stawka wynosi 2%, tak samo przy nieruchomości, spółdzielczym prawie do lokalu i samochodzie.

• U notariusza podatek pobiera notariusz jako płatnik, przy akcie.
• Po postanowieniu sądu obowiązek powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia, a nabywca w ciągu 14 dni sam składa deklarację PCC-3 i płaci podatek.
• Przy zwykłej umowie (samochód) nabywca składa PCC-3 w ciągu 14 dni od podpisania.
• Bez spłat i dopłat PCC nie ma.

Podatek od spadków i darowizn

Nieodpłatne zniesienie współwłasności, czyli przejęcie całej rzeczy bez żadnej spłaty, podlega podatkowi od spadków i darowizn. Podstawą jest wartość nabyta ponad dotychczasowy udział.

• I grupa podatkowa jest zwolniona bez zgłoszenia (art. 4 ust. 1 pkt 15 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Należą do niej małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha, zięć, synowa i teściowie. W przeciwieństwie do darowizny nie trzeba składać SD-Z2.
• Dalsza rodzina i osoby obce płacą podatek od nadwyżki ponad kwotę wolną: 27 090 zł w II grupie i 5 733 zł w III grupie. Przy akcie notarialnym podatek pobiera notariusz. Po zwykłej umowie albo postanowieniu sądu nabywca składa zeznanie SD-3 w ciągu miesiąca. Skalę podatku opisujemy w artykule o umowie darowizny pieniędzy.

Podatek dochodowy przy sprzedaży przed upływem 5 lat

Współwłaściciel, który dostaje spłatę za swój udział, w praktyce go sprzedaje. Jeśli od końca roku, w którym nabył udział, nie minęło 5 lat, urząd skarbowy może uznać spłatę za przychód ze sprzedaży nieruchomości i naliczyć 19% PIT od dochodu. Współwłaściciel, który przejął całą rzecz, nabywa część ponad swój dotychczasowy udział w dniu zniesienia współwłasności. Jeśli sprzeda nieruchomość przed upływem 5 lat od końca tego roku, zapłaci PIT od tej części. Zniesienie współwłasności w granicach udziałów, bez spłat i dopłat, nie jest nowym nabyciem, więc nie zmienia tych terminów. Przy samochodzie i innych rzeczach ruchomych PIT dotyczy tylko zbycia przed upływem 6 miesięcy od końca miesiąca nabycia. Szczegóły zależą od sytuacji, dlatego przed podpisaniem aktu lub złożeniem wniosku warto zapytać notariusza albo doradcę podatkowego.

Kredyt hipoteczny a zniesienie współwłasności

Zniesienie współwłasności nie zmienia umowy kredytu. Jeśli oboje współwłaściciele są kredytobiorcami, po przejęciu mieszkania przez jedno z nich drugie nadal odpowiada wobec banku za cały dług, a hipoteka obciąża całą nieruchomość. Ani sąd, ani notariusz nie zwolni go z kredytu bez zgody banku.

Zanim złożycie wniosek albo umówicie się u notariusza, zapytajcie bank o jedno z rozwiązań:

• zwolnienie z długu jednego kredytobiorcy, jeśli drugi ma wystarczającą zdolność kredytową,
• refinansowanie, czyli nowy kredyt przejmującego, z którego spłaca się stary kredyt i wypłaca spłatę,
• spłatę kredytu przed zniesieniem współwłasności i wykreślenie hipoteki.

Ustalenia z bankiem wpiszcie w formularzu dla notariusza albo w uzasadnieniu wniosku, a wysokość spłaty uzgodnijcie z uwzględnieniem długu, który przejmuje jedna strona.

Najczęstsze błędy

1. Wniosek o zniesienie współwłasności tam, gdzie potrzebny jest dział spadku albo podział majątku wspólnego.
2. Pominięcie któregoś współwłaściciela lub małżonka współwłaściciela jako uczestnika.
3. Umowa zniesienia współwłasności mieszkania lub działki podpisana bez notariusza.
4. Brak podpisów wszystkich współwłaścicieli przy wniosku za 300 zł.
5. Niezgłoszenie nakładów, spłat kredytu czy wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy. Po postanowieniu sądu nie da się ich już dochodzić.
6. Zaniżenie wartości rzeczy w umowie. PCC i tak liczy się od wartości rynkowej, a urząd skarbowy może ją zweryfikować.
7. Przegapienie 14 dni na PCC-3 po zwykłej umowie albo po uprawomocnieniu się postanowienia i niezłożenie wniosku o wpis do księgi wieczystej.
8. Założenie, że przejęcie mieszkania zwalnia drugą stronę z kredytu hipotecznego.

Najczęściej zadawane pytania

Ile kosztuje wniosek o zniesienie współwłasności?

1000 zł. Jeśli wniosek zawiera zgodny projekt, czyli wszyscy współwłaściciele popierają ten sam sposób zniesienia współwłasności i te same spłaty, opłata wynosi 300 zł. Do tego dochodzi 150 zł za wpis do księgi wieczystej i ewentualnie podatek PCC.

Czy umowę zniesienia współwłasności można podpisać bez notariusza?

Tylko przy rzeczach ruchomych, np. samochodzie. Umowa dotycząca nieruchomości lub udziału w niej wymaga formy aktu notarialnego (art. 158 KC). Bez tej formy jest nieważna.

Co jest tańsze: notariusz czy sąd?

Przy zgodzie wszystkich współwłaścicieli opłata sądowa (300 zł) jest zwykle niższa niż taksa notarialna, która zależy od wartości nieruchomości. U notariusza sprawa kończy się jednak w dniu podpisania aktu, a w sądzie trwa miesiącami. Podatek PCC i opłata za wpis są w obu przypadkach takie same.

Czy współwłaściciel może nie zgodzić się na zniesienie współwłasności?

Może nie zgodzić się na sposób albo wysokość spłaty, ale nie może zablokować samego zniesienia. Każdy współwłaściciel może go żądać w każdej chwili (art. 210 KC). Wyjątek to umowa, w której współwłaściciele wyłączyli to uprawnienie, najwyżej na 5 lat.

Ile trwa sądowe zniesienie współwłasności?

Przy zgodnym wniosku zwykle kilka miesięcy, bo sprawa kończy się na jednej rozprawie. W sporze, zwłaszcza z opinią biegłego i apelacją, rok i dłużej.

Jak sąd ustala wysokość spłaty?

Według wartości rynkowej rzeczy z chwili orzekania, proporcjonalnie do udziału. Gdy uczestnicy się nie zgadzają, wartość ustala biegły. Sąd może rozłożyć spłatę na raty, łącznie najwyżej na 10 lat, i określić odsetki (art. 212 § 3 KC).

Czy można znieść współwłasność mieszkania z kredytem?

Tak, ale kredyt zostaje. Oboje kredytobiorcy nadal odpowiadają wobec banku, dopóki bank nie zgodzi się zwolnić jednego z nich z długu albo kredyt nie zostanie spłacony lub zrefinansowany.

Kto płaci podatek przy zniesieniu współwłasności?

Podatek PCC (2% wartości nabytej ponad udział) płaci ten, kto nabywa więcej niż swój udział i płaci za to spłatę lub dopłatę. Przy przejęciu bez spłaty podatek od spadków i darowizn płaci tylko dalsza rodzina lub osoba obca, bo I grupa podatkowa jest zwolniona. Współwłaściciel, który dostaje spłatę za udział nabyty mniej niż 5 lat temu (licząc od końca roku nabycia), może zapłacić PIT.

Czy wniosek o zniesienie współwłasności samochodu wygląda tak samo?

Tak. We wzorze zaznacz „rzeczy ruchomej” i opisz pojazd: markę, model, rok produkcji, numer VIN i numer rejestracyjny. Wniosek składa się do sądu rejonowego, w którego okręgu znajduje się samochód. Opłata jest taka sama: 1000 zł albo 300 zł. Jeśli współwłaściciele się zgadzają, taniej i szybciej jest podpisać umowę.

Kto wpisuje nowego właściciela do księgi wieczystej?

Po akcie notarialnym wniosek wysyła notariusz. Po postanowieniu sądu musi to zrobić sam właściciel, niezwłocznie, na formularzu KW-WPIS z odpisem prawomocnego postanowienia. Opłata wynosi 150 zł, a za zwłokę sąd może wymierzyć grzywnę.

Podstawa prawna

• Kodeks cywilny: art. 158 (forma aktu notarialnego), art. 195–221 (współwłasność), w tym art. 210 (żądanie zniesienia współwłasności), art. 211 (podział fizyczny), art. 212 (przyznanie ze spłatą, sprzedaż, raty), art. 213–218 (gospodarstwa rolne), art. 220 (nieprzedawnianie się roszczenia).
• Kodeks postępowania cywilnego: art. 507 i 606 (właściwość sądu), art. 519¹ (skarga kasacyjna), art. 520 (koszty w postępowaniu nieprocesowym), art. 617–625 (postępowanie o zniesienie współwłasności, w tym art. 618 – wzajemne roszczenia, art. 622 – zgodny wniosek, art. 624 – wydanie rzeczy), art. 777 (poddanie się egzekucji w akcie notarialnym).
• Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych: art. 38 (podział majątku wspólnego), art. 41 (zniesienie współwłasności), art. 42 ust. 3 (wpis własności do księgi wieczystej, 150 zł), art. 51 (dział spadku), art. 102 (zwolnienie od kosztów).
• Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych: art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f i pkt 3 (umowy i orzeczenia sądów), art. 3 (powstanie obowiązku), art. 4 pkt 5 (podatnik), art. 6 ust. 1 pkt 5 (podstawa), art. 7 ust. 1 pkt 2 lit. a (stawka 2%), art. 10 (deklaracja w 14 dni).
• Ustawa o podatku od spadków i darowizn: art. 1 ust. 1 pkt 4 (nieodpłatne zniesienie współwłasności), art. 4 ust. 1 pkt 15 (zwolnienie dla I grupy podatkowej), art. 17a (zeznanie SD-3).
• Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych: art. 10 ust. 1 pkt 8 (odpłatne zbycie przed upływem 5 lat).
• Ustawa o księgach wieczystych i hipotece: art. 35–36 (obowiązek złożenia wniosku o wpis, grzywna).
• Prawo o ruchu drogowym: art. 73aa i 78 (rejestracja pojazdu i zawiadomienie o zbyciu), art. 140mb (kary).
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej: § 2 (wartość przedmiotu czynności), § 3 (stawki od wartości).
• Wyrok NSA z 12 października 2016 r., II FSK 2718/14 (podstawa PCC przy zniesieniu współwłasności).

Wszyscy współwłaściciele są zgodni i wolicie załatwić sprawę w jeden dzień? Porównaj kancelarie notarialne w Warszawie, wyślij formularz ustaleń do kilku z nich i zapytaj o koszt aktu. Ogólny opis procedury znajdziesz też w przewodniku zniesienie współwłasności krok po kroku.