Akt poświadczenia dziedziczenia: ile kosztuje, kto musi przyjść i jak wygląda wizyta u notariusza

Akt poświadczenia dziedziczenia to dokument notarialny, który potwierdza, kto dziedziczy po zmarłym i w jakich częściach. Po wpisaniu do Rejestru Spadkowego ma skutki prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 95j § 1 Prawa o notariacie), a załatwisz go podczas jednej wizyty. Za protokół dziedziczenia i sam akt zapłacisz najwyżej 150 zł netto, czyli 184,50 zł z VAT, do tego wypisy i 5 zł opłaty rejestrowej. Warunek: przed notariuszem stawiają się wszyscy możliwi spadkobiercy i nie ma między nimi sporu.

Akt poświadczenia dziedziczenia w skrócie

• Moc prawna: zarejestrowany akt działa tak samo jak prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Bank, sąd wieczystoksięgowy i urząd skarbowy muszą go honorować (art. 95p Prawa o notariacie).
• Koszt: maks. 100 zł netto za protokół dziedziczenia i 50 zł netto za akt, plus VAT, wypisy (6 zł netto za stronę) i 5 zł za wpis do Rejestru Spadkowego. Przy trzech spadkobiercach to przy stawkach maksymalnych ok. 280–460 zł łącznie.
• Kto przychodzi: osobiście wszyscy, którzy mogą dziedziczyć z ustawy lub z testamentu, oraz zapisobiercy windykacyjni. Jeśli nie możecie przyjść razem, notariusz sporządzi projekt protokołu.
• Czas: jedna wizyta, zwykle około godziny, a wypis aktu dostajesz zwykle od ręki. W sądzie ta sama sprawa trwa zwykle kilka miesięcy.
• Kiedy tylko sąd: spór o spadek, testament ustny lub inny szczególny, spadkobierca, który nie chce albo nie może stawić się u notariusza, albo wcześniejsze postanowienie sądu.
• Nowość od 17 marca 2026 r.: na Twoje żądanie notariusz od razu złoży wniosek o wpis spadkobierców do księgi wieczystej. Kosztuje to maks. 400 zł netto taksy i 150 zł opłaty sądowej.
• Podatek: najbliższa rodzina (m.in. małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, rodzeństwo) składa SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od zarejestrowania aktu. Po terminie traci zwolnienie z podatku.

Koszt w swoim wariancie (liczba spadkobierców, testament, wpis do księgi) policzysz w kalkulatorze taksy notarialnej, a kancelarię, która przygotuje akt, znajdziesz w porównywarce notariuszy w Warszawie.

Co to jest akt poświadczenia dziedziczenia?

Spadkobierca nabywa spadek z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 924 i 925 Kodeksu cywilnego, dalej: KC). Żeby wykazać to wobec banku, sądu czy kupującego, potrzebny jest jednak dokument. Wobec osób trzecich spadkobierca udowodni swoje prawa tylko na dwa sposoby: prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia (art. 1027 KC). Testament, akt zgonu ani oświadczenie rodziny nie wystarczą.

Akt poświadczenia dziedziczenia sporządza notariusz na podstawie art. 1025 § 1 KC i art. 95a–95p Prawa o notariacie. Akt zawiera (art. 95f § 1):

• dane zmarłego: imię, nazwisko, imiona rodziców, PESEL, datę i miejsce śmierci oraz ostatnie miejsce zwykłego pobytu,
• spadkobierców i ich udziały w spadku, np. „po 1/3”,
• tytuł dziedziczenia, czyli ustawę albo testament wraz z jego formą,
• sposób przyjęcia spadku: przyjęcie proste albo z dobrodziejstwem inwentarza,
• zapisobierców windykacyjnych i przedmioty zapisów, jeśli spadkodawca je uczynił.

Akt nie zawiera spisu majątku. Nie znajdziesz w nim mieszkania, samochodu ani numerów kont. Potwierdza, kto dziedziczy i w jakim ułamku, a ten ułamek dotyczy wszystkiego, co zostawił zmarły. Wyjątkiem są zapisy windykacyjne, bo każdy z nich dotyczy konkretnej rzeczy.

Kiedy akt nabiera mocy

Zaraz po podpisaniu aktu notariusz wpisuje go do Rejestru Spadkowego prowadzonego przez Krajową Radę Notarialną (art. 95h). Z chwilą rejestracji akt ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 95j § 1), a każdy przepis, który mówi o takim postanowieniu, dotyczy też zarejestrowanego aktu (art. 95p). Na akcie pojawia się adnotacja z numerem wpisu oraz datą, godziną i minutą rejestracji. Tę datę zapamiętaj: od niej liczysz terminy podatkowe.

Akt poświadczenia dziedziczenia a protokół dziedziczenia

Te dwie nazwy często się myli. Podczas jednej wizyty notariusz sporządza dwa dokumenty:

1. Protokół dziedziczenia: zapis Waszych oświadczeń o rodzinie zmarłego, testamentach, wcześniejszych sprawach spadkowych i przyjęciu spadku (art. 95c). To materiał dowodowy.
2. Akt poświadczenia dziedziczenia: dokument końcowy, który notariusz sporządza na podstawie protokołu i rejestruje (art. 95e i 95h).

Do banku czy sądu zanosisz wypis aktu, a nie protokołu. Jakie oświadczenia składasz do protokołu, opisujemy w poradniku o protokole dziedziczenia.

Do czego przyda się akt

• Bank: wypłata pieniędzy z kont i lokat zmarłego.
• Księga wieczysta: wpis spadkobierców jako właścicieli mieszkania, domu lub działki.
• Spółdzielnia mieszkaniowa: przepisanie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu.
• Sprzedaż lub darowizna odziedziczonej nieruchomości: bez aktu albo postanowienia sądu notariusz nie sporządzi umowy.
• Samochód: rejestracja na nowego właściciela w wydziale komunikacji.
• Dział spadku: we wniosku o dział spadku trzeba powołać postanowienie albo zarejestrowany akt (art. 680 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, dalej: KPC).
• Urząd skarbowy: zgłoszenie spadku na formularzu SD-Z2 albo zeznanie podatkowe SD-3.

Część pieniędzy bank wypłaci bez aktu. Osobie, która zapłaciła za pogrzeb, zwróci udokumentowane koszty pogrzebu. Małżonkowi, wstępnym, zstępnym lub rodzeństwu wypłaci kwotę objętą dyspozycją wkładem na wypadek śmierci, najwyżej do dwudziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (art. 55 i 56 Prawa bankowego). Reszta środków czeka na akt albo postanowienie sądu.

Ile kosztuje akt poświadczenia dziedziczenia?

Stawki w sprawach spadkowych są stałe i nie zależą od wartości spadku. Za spadek po kimś, kto zostawił kawalerkę, zapłacisz tyle samo co za spadek po właścicielu trzech kamienic. Notariusz nie może przekroczyć stawek z rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (dalej: rozporządzenie).

VAT 23% dolicza się do taksy i wypisów. Opłata za wpis do Rejestru Spadkowego trafia do Krajowej Rady Notarialnej i nie jest wynagrodzeniem notariusza, dlatego VAT jej nie obejmuje.

Przykład: trzech spadkobierców, bez testamentu

Zmarł Twój tata i nie zostawił testamentu. Dziedziczą z ustawy Twoja mama, Ty i Twój brat, każde po 1/3 (art. 931 § 1 KC). Zamawiacie 4 wypisy aktu po 3 strony: po jednym dla każdego i jeden zapasowy dla banku. Wypisy kosztują 4 × 3 × 6 zł = 72 zł netto.

W pierwszym wariancie: (100 zł + 50 zł + 72 zł) × 1,23 + 5 zł = 278,06 zł. Druga kolumna jest droższa, bo jeśli od śmierci nie minęło 6 miesięcy, w protokole muszą się znaleźć oświadczenia spadkobierców o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, chyba że złożyliście je wcześniej (art. 95c § 3 Prawa o notariacie). Za każde takie oświadczenie notariusz może pobrać do 50 zł netto.

Inne sytuacje zmieniają rachunek tak:

• Testament własnoręczny, którego nikt jeszcze nie otworzył: notariusz go otwiera i ogłasza (art. 95d). Dochodzi maks. 50 zł netto.
• Zapis windykacyjny w testamencie notarialnym: akt kosztuje maks. 100 zł netto zamiast 50 zł.
• Wniosek o wpis do księgi wieczystej przez notariusza: maks. 400 zł netto taksy, czyli 492 zł z VAT, plus 150 zł opłaty sądowej. Szczegóły są w dalszej części poradnika.
• Wizyta poza kancelarią, np. w szpitalu: notariusz może doliczyć maks. 50 zł netto za każdą godzinę w dzień i 100 zł netto w nocy oraz w dni wolne, licząc od wyjścia z kancelarii do powrotu (§ 17 rozporządzenia).

To stawki maksymalne, a kancelaria może policzyć mniej. Przed wizytą zapytaj o cenę całości: taksę, liczbę stron wypisu i VAT.

Kto płaci za akt poświadczenia dziedziczenia

Przepisy nie dzielą kosztu między spadkobierców. Notariusz pobiera taksę od uczestników czynności i zwykle wystawia jeden rachunek. Jak się rozliczycie, ustalacie sami: najczęściej po równo albo według udziałów w spadku.

Notariusz czy sąd: gdzie stwierdzić nabycie spadku?

Te same skutki prawne ma postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Obie drogi różnią się kosztem, czasem i warunkami.

Opłata od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wynosi 100 zł (art. 49 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, dalej: u.k.s.c.), a 5 zł za wpis do Rejestru Spadkowego płacisz razem z wnioskiem (art. 95i § 5 Prawa o notariacie). Jeśli chcesz przy okazji złożyć w sądzie oświadczenie o przyjęciu spadku, od każdego wniosku o odebranie oświadczenia płacisz kolejne 100 zł. Sprawę prowadzi sąd rejonowy właściwy dla ostatniego miejsca zwykłego pobytu zmarłego (art. 628 KPC). W Warszawie decyduje więc dzielnica, w której zmarły mieszkał. Notariusza wybierasz dowolnie, w każdym mieście w Polsce.

Licząc same opłaty, sąd bywa tańszy. Notariusz wygrywa czasem, a przy nieruchomości także tym, że od razu złoży wniosek do księgi wieczystej.

Postanowienie sądu ma pierwszeństwo przed aktem. Jeśli po sporządzeniu aktu ktoś uzyska w sądzie postanowienie o stwierdzeniu nabycia tego samego spadku, sąd uchyli akt (art. 669¹ § 1 KPC). Przeciwko postanowieniu nie można też powołać się na akt (art. 1025 § 3 KC).

Czy trzeba czekać 6 miesięcy od śmierci?

Nie zawsze. Akt można sporządzić przed upływem 6 miesięcy od śmierci spadkodawcy, jeśli wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (art. 1026 KC). Najprościej zrobić to podczas tej samej wizyty, bo oświadczenia trafiają wtedy do protokołu dziedziczenia (art. 95c § 3 Prawa o notariacie). Kosztuje to maks. 50 zł netto od osoby. Jeśli choć jedna osoba nie chce jeszcze składać oświadczenia, z aktem trzeba poczekać, aż minie 6 miesięcy.

Oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku nie da się odwołać (art. 1018 § 2 KC). Zanim przyjmiesz spadek w sposób prosty, sprawdź, czy zmarły nie zostawił długów:

• Przyjęcie proste: odpowiadasz za długi spadkowe całym swoim majątkiem (art. 1031 § 1 KC).
• Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza: odpowiadasz tylko do wartości majątku, który odziedziczyłeś (art. 1031 § 2 KC).
• Odrzucenie: nie dziedziczysz ani majątku, ani długów. Jak to zrobić, opisujemy w poradniku o odrzuceniu spadku.

Jeśli spadkobierca w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o spadku, nie złoży żadnego oświadczenia, z mocy ustawy przyjmuje spadek z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 KC).

Gdy spadkobiercą jest dziecko

Za małoletniego oświadczenia w protokole składa rodzic jako przedstawiciel ustawowy. Na przyjęcie lub odrzucenie spadku w imieniu dziecka rodzic zwykle potrzebuje jednak zgody sądu opiekuńczego. Dlatego gdy wśród spadkobierców jest dziecko, rodziny zwykle czekają z aktem, aż minie 6 miesięcy. Dziecko przyjmuje wtedy spadek z dobrodziejstwem inwentarza z mocy ustawy i zgoda sądu nie jest potrzebna.

Kto musi przyjść do notariusza?

Protokół dziedziczenia notariusz spisuje przy udziale wszystkich osób zainteresowanych (art. 95b Prawa o notariacie). Są to (art. 95aa § 1):

• osoby, które mogą dziedziczyć z ustawy (kto to jest, wyjaśniamy w poradniku o dziedziczeniu ustawowym),
• osoby powołane w testamencie,
• osoby, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne.

Najczęstsza pułapka: gdy jest testament, przychodzą także spadkobiercy ustawowi, nawet jeśli z testamentu nic nie dostają. Załóżmy, że Twoja mama w testamencie powołała do całego spadku Twoją siostrę. Do notariusza idzie siostra, ale idziesz też Ty, bo bez testamentu dziedziczyłbyś z ustawy. W akcie nie będziesz spadkobiercą. Ewentualne roszczenie o zachowek to osobna sprawa.

Nie musi przychodzić osoba, która odrzuciła spadek albo została uznana za niegodną dziedziczenia, bo traci status osoby zainteresowanej (art. 95aa § 2). Wystarczy wypis jej oświadczenia o odrzuceniu spadku. Pamiętaj, że w jej miejsce wchodzą zwykle jej dzieci (art. 1020 KC), więc to one muszą przyjść. Jeśli dziecko zmarłego zmarło przed nim, zamiast niego dziedziczą jego dzieci (art. 931 § 2 KC) i to one przychodzą do notariusza. Jeśli ktoś ze spadkobierców zmarł już po śmierci spadkodawcy, notariusz zwykle sporządza dwa akty: po pierwszym i po drugim zmarłym, często podczas jednej wizyty.

Czy można wysłać pełnomocnika?

W praktyce nie. W protokole składasz oświadczenia o faktach, np. o innych dzieciach zmarłego czy o testamentach, pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 95c § 1 Prawa o notariacie). Za fałszywe oświadczenie grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat (art. 233 § 1 i 6 Kodeksu karnego). Przeważająca praktyka kancelarii jest taka, że tych oświadczeń nie składa się przez pełnomocnika. Pełnomocnik może natomiast złożyć za Ciebie samo oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, jeśli ma pełnomocnictwo z urzędowo poświadczonym podpisem (art. 1018 § 3 KC).

Projekt protokołu dziedziczenia, gdy nie możecie przyjść razem

Jeśli rodzeństwo mieszka w różnych miastach albo za granicą, nie trzeba zgrywać jednego terminu. Służy do tego projekt protokołu dziedziczenia (art. 95ca Prawa o notariacie):

1. Jedna osoba zainteresowana prosi notariusza o sporządzenie projektu protokołu dziedziczenia. Kosztuje to maks. 100 zł netto.
2. Każda pozostała osoba w dogodnym terminie idzie do tego samego albo do innego notariusza. Potwierdza tam dane z projektu i zgadza się na spisanie protokołu według niego. Każde takie oświadczenie to osobny protokół za maks. 50 zł netto.
3. Gdy zgody złożą wszyscy, notariusz spisuje protokół dziedziczenia przy udziale co najmniej jednej osoby i sporządza akt.

Zgodę składa się przed notariuszem, więc osoba mieszkająca za granicą musi się do niego stawić. Może to jednak zrobić przy okazji dowolnego przyjazdu do Polski.

Jakie dokumenty zabrać do notariusza?

• dowody osobiste lub paszporty wszystkich uczestników,
• odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy (art. 95c § 4 pkt 1),
• akty stanu cywilnego spadkobierców ustawowych, w formie odpisów (art. 95c § 4 pkt 2): akt małżeństwa małżonka, akty urodzenia dzieci, a u osób, które zmieniły nazwisko po ślubie, także akt małżeństwa,
• przy dalszych krewnych (rodzice, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa): akty potwierdzające pokrewieństwo oraz akty zgonu osób, które zmarły wcześniej,
• oryginał testamentu albo wypis testamentu notarialnego, a jeśli testament już otwierano, wypis protokołu otwarcia i ogłoszenia,
• wypisy wcześniej złożonych oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku,
• dane zmarłego: PESEL, ostatni adres i imiona rodziców (przyda się jego dowód osobisty),
• numery ksiąg wieczystych, jeśli notariusz ma od razu złożyć wniosek o wpis spadkobierców.

Odpisy wyda dowolny urząd stanu cywilnego, można je też zamówić online przez gov.pl. Zwykle wystarczą odpisy skrócone. Brakujący dokument notariusz może też sam uzyskać z urzędu (art. 95da), ale sprawa się wtedy wydłuża. Kilka dni przed wizytą wyślij skany do kancelarii. Notariusz przygotuje treść dokumentów, a na spotkaniu sprawdzi oryginały i odbierze oświadczenia.

Jak uzyskać poświadczenie dziedziczenia krok po kroku

1. Sprawdź Rejestr Spadkowy. W bezpłatnej wyszukiwarce Krajowej Rady Notarialnej wpisz PESEL zmarłego. Rejestr obejmuje akty poświadczenia dziedziczenia od 1 marca 2009 r. i postanowienia sądów wydane po 8 września 2016 r. Jeśli akt albo postanowienie już istnieje, drugiego aktu notariusz nie sporządzi (art. 95e § 2 pkt 1). Potrzebujesz wtedy tylko wypisu z kancelarii albo odpisu postanowienia z sądu.
2. Ustal, kto musi przyjść. Wypisz wszystkie osoby, które mogą dziedziczyć z ustawy i z testamentu, także te, z którymi rodzina nie utrzymuje kontaktu.
3. Zbierz dokumenty z listy powyżej.
4. Umów wizytę. Podaj kancelarii liczbę spadkobierców, informację o testamencie i o tym, czy chcesz od razu wpisu do księgi wieczystej. Zapytaj o cenę całości i prześlij skany.
5. Przyjdźcie do kancelarii. Notariusz poucza o odpowiedzialności karnej, w razie potrzeby otwiera i ogłasza testament, spisuje protokół z Waszymi oświadczeniami, a jeśli nie ma wątpliwości, sporządza akt i od razu go rejestruje. Wizyta trwa zwykle około godziny, dłużej przy wielu spadkobiercach.
6. Odbierz wypisy. Każdy spadkobierca może dostać swój wypis. Kolejne wyda później kancelaria, która przechowuje akt.
7. Złóż żądanie wpisu do księgi wieczystej, jeśli w spadku jest nieruchomość albo spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu z księgą.

Kiedy notariusz odmówi sporządzenia aktu?

Notariusz sporządzi akt tylko wtedy, gdy nie ma wątpliwości co do jurysdykcji krajowej, osoby spadkobiercy i wysokości udziałów, a przy zapisie windykacyjnym także co do zapisobiercy i przedmiotu zapisu (art. 95e § 1). Odmówi, gdy:

• po zmarłym jest już akt poświadczenia dziedziczenia albo postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 95e § 2 pkt 1),
• przy protokole nie ma wszystkich osób, które mogą dziedziczyć, albo wychodzi na jaw testament, którego nie otwarto i nie ogłoszono (art. 95e § 2 pkt 2),
• sprawa nie należy do polskich organów, np. zmarły mieszkał na stałe za granicą (art. 95e § 2 pkt 4),
• spadkobierca dziedziczy na podstawie testamentu szczególnego: ustnego, podróżnego lub wojskowego (art. 95a),
• spadkobiercy nie zgadzają się co do tego, kto dziedziczy, albo co do ważności testamentu, bo protokół wymaga ich zgodnego żądania (art. 95c § 2 pkt 1).

Jeśli spadek ma przypaść gminie lub Skarbowi Państwa, a przedstawione dowody nie wystarczają, notariusz sporządzi akt dopiero po wezwaniu spadkobierców przez ogłoszenie, na koszt osoby, która o akt prosi (art. 95e § 3).

W każdej z tych sytuacji zostaje sąd. Składasz wniosek o stwierdzenie nabycia spadku (opłata 100 zł), a sąd sam ustala spadkobierców, także takich, których nikt nie wskazał (art. 670 § 1 i art. 677 § 1 KPC).

Wpis spadkobierców do księgi wieczystej u notariusza

Od 17 marca 2026 r. notariusz może od razu wpisać spadkobierców do księgi wieczystej. Umożliwiła to nowelizacja Prawa o notariacie z 21 listopada 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1793). Wcześniej spadkobierca po wizycie u notariusza sam wypełniał formularz KW-WPIS i składał go w sądzie.

Jak to działa:

• Po sporządzeniu aktu, na Twoje żądanie, notariusz spisuje protokół. Zawiera on żądanie wpisu własności, użytkowania wieczystego albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu oraz Twoje oświadczenie o znanych Ci nieruchomościach w Polsce, które wchodzą w skład spadku (art. 95ga).
• Najpóźniej tego samego dnia notariusz wysyła do sądu elektroniczny wniosek o wpis (art. 95j § 2). Wniosek złożony przez notariusza traktuje się jak złożony przez Ciebie (art. 95j § 3).
• Warunek: dokumenty muszą wykazać, że prawo przeszło na Ciebie od osoby wpisanej w księdze. Jeśli w księdze nadal figuruje np. dziadek, a nie zmarły rodzic, potrzebny jest najpierw akt albo postanowienie po dziadku.
• Przepis nie ogranicza żądania do dnia sporządzenia aktu. Możesz przyjść z nim później, np. gdy akt sporządzono przed 17 marca 2026 r. albo gdy o nieruchomości dowiedziałeś się po wizycie.

Rozporządzenie nie przewiduje osobnych stawek dla tych czynności. Kancelarie stosują więc stawki ogólne za „inny protokół” i za czynność niewymienioną w rozporządzeniu, a obie są stawkami maksymalnymi. Opłata sądowa wynosi 150 zł niezależnie od liczby spadkobierców, ale pobiera się ją osobno od wpisu każdego prawa (art. 45 ust. 2 u.k.s.c.). Mieszkanie i garaż w dwóch księgach to więc 300 zł.

Jeśli nie poprosisz o złożenie wniosku, notariusz tego samego dnia zawiadomi sąd wieczystoksięgowy o zmianie właściciela (art. 36 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, dalej: u.k.w.h.). Sąd wpisze wtedy do księgi ostrzeżenie o niezgodności z rzeczywistym stanem prawnym i wezwie Cię do złożenia wniosku w ciągu miesiąca. Właściciel ma obowiązek niezwłocznie złożyć taki wniosek (art. 35 ust. 1 u.k.w.h.), a opieszałemu sąd może wymierzyć grzywnę od 500 do 10 000 zł (art. 36 ust. 3–4 u.k.w.h.). Samodzielny wniosek KW-WPIS kosztuje tylko opłatę sądową 150 zł, ale składasz go na papierze, osobiście albo pocztą.

Co zrobić po otrzymaniu aktu?

Zgłoś spadek do urzędu skarbowego

Najbliższa rodzina jest zwolniona z podatku od spadków, jeśli zgłosi nabycie na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia (art. 4a ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy o podatku od spadków i darowizn, dalej: u.p.s.d.). Chodzi o małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki), wstępnych (rodziców, dziadków), pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Termin liczysz od daty rejestracji z adnotacji na akcie, nie od dnia śmierci.

• Nie musisz składać SD-Z2, jeśli wartość Twojej części spadku, razem z tym, co dostałeś od zmarłego w tym samym roku i w 5 poprzednich latach, nie przekracza 36 120 zł (art. 4a ust. 4 pkt 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d.).
• Po terminie tracisz zwolnienie i płacisz podatek według stawek dla I grupy podatkowej (art. 4a ust. 3). Wyjątek: jeśli o części majątku dowiedziałeś się później, masz 6 miesięcy od dnia, w którym się o nim dowiedziałeś (art. 4a ust. 2).
• Pozostali spadkobiercy (np. zięć, synowa, teściowie, bratanek, szwagier, przyjaciel) składają zeznanie SD-3 w ciągu miesiąca od zarejestrowania aktu (art. 17a ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d.). Kwota wolna od podatku wynosi 36 120 zł w I grupie (np. zięć, synowa, teściowie), 27 090 zł w II grupie i 5 733 zł w III grupie (art. 9 ust. 1).

Od 7 stycznia 2026 r. obowiązek podatkowy przy dziedziczeniu powstaje z chwilą zarejestrowania aktu albo uprawomocnienia się postanowienia sądu (art. 6 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d.). Grupy podatkowe, stawki i przykładowe wyliczenia znajdziesz w poradniku o podatku od spadków i darowizn.

Podziel spadek albo zostań współwłaścicielem

Po akcie wszyscy spadkobiercy są współwłaścicielami całego spadku w ułamkach z aktu. Jeśli mieszkanie ma przypaść jednej osobie, a pozostali mają dostać spłaty, potrzebny jest dział spadku: umowa u notariusza albo postanowienie sądu. Koszty obu dróg i wzór wniosku znajdziesz w poradniku o wniosku o dział spadku.

Sprzedaż odziedziczonego mieszkania

Przed sprzedażą notariusz sprawdzi, czy rozliczyłeś podatek od spadku. Jeśli nabycie było zwolnione jako nabycie przez najbliższą rodzinę, zwykle poprosi o kopię SD-Z2 z potwierdzeniem złożenia. W pozostałych przypadkach potrzebne jest zaświadczenie z urzędu skarbowego (art. 19 ust. 6–7 u.p.s.d.). Podatek dochodowy od sprzedaży zapłacisz tylko wtedy, gdy nie minęło 5 lat, licząc od końca roku, w którym zmarły nabył mieszkanie (art. 10 ust. 1 pkt 8 i ust. 5 ustawy o PIT).

Najczęstsze błędy

1. Spadkobierca ustawowy nie przychodzi, bo „z testamentu i tak nic nie dostaje”. Notariusz odmówi sporządzenia aktu (art. 95e § 2 pkt 2) i trzeba umawiać drugą wizytę.
2. Pominięcie dziecka zmarłego, np. z pierwszego małżeństwa. Akt oparty na niepełnych oświadczeniach sąd może uchylić lub zmienić (art. 679 § 4 KPC), a za fałszywe oświadczenie grozi do 8 lat pozbawienia wolności.
3. Przyjęcie spadku w sposób prosty bez sprawdzenia długów. Oświadczenia nie da się odwołać, a za długi spadkowe odpowiadasz wtedy całym swoim majątkiem.
4. Liczenie terminu SD-Z2 od dnia śmierci albo od przyjęcia spadku. Termin biegnie od zarejestrowania aktu. Jego przeoczenie przy udziale w mieszkaniu wartym 300 000 zł oznacza podatek rzędu kilkunastu tysięcy złotych.
5. Testament znaleziony dopiero po akcie. Akt można wtedy zmienić tylko w sądzie. Przed wizytą przejrzyj dokumenty zmarłego i zapytaj notariusza, czy sprawdzi Notarialny Rejestr Testamentów.
6. Brak dokumentów po poprzednim właścicielu nieruchomości. Jeśli w księdze wieczystej widnieje ktoś inny niż zmarły, notariusz nie złoży wniosku o wpis, dopóki nie wykażesz, jak nieruchomość przeszła na zmarłego.
7. Odkładanie sprawy na lata. Samego aktu nie ogranicza żaden termin, ale z czasem umierają kolejni członkowie rodziny, więc zamiast jednego aktu potrzeba kilku. Za niezłożenie wniosku do księgi wieczystej grozi grzywna od 500 do 10 000 zł.

Najczęściej zadawane pytania

Czy akt poświadczenia dziedziczenia jest ważny bezterminowo?

Tak. Akt nie ma terminu ważności, tak samo jak wypisy, które z niego otrzymałeś. Uchylić albo zmienić go może tylko sąd.

Czy akt poświadczenia dziedziczenia może sporządzić dowolny notariusz?

Tak. Wybierasz dowolną kancelarię w Polsce, niezależnie od tego, gdzie mieszkał zmarły i gdzie mieszkają spadkobiercy. Kolejne wypisy wyda później tylko kancelaria, która sporządziła akt i go przechowuje.

Czy przy testamencie notarialnym akt poświadczenia dziedziczenia jest potrzebny?

Tak. Testament, nawet notarialny, nie dowodzi, kto dziedziczy, bo zmarły mógł go później odwołać albo sporządzić nowszy. Bank i sąd wieczystoksięgowy wymagają aktu poświadczenia dziedziczenia albo postanowienia sądu (art. 1027 KC).

Czy akt poświadczenia dziedziczenia można podważyć?

Tak, ale tylko w sądzie. Każdy zainteresowany może złożyć wniosek o uchylenie lub zmianę aktu, np. gdy pominięto spadkobiercę albo znalazł się późniejszy testament (art. 679 § 1, 2 i 4 KPC). Osoba, która brała udział w protokole, może żądać zmiany tylko na podstawie, której wtedy nie mogła powołać, i w ciągu roku od dnia, w którym uzyskała taką możliwość.

Ile czasu jest na zrobienie aktu poświadczenia dziedziczenia?

Na sam akt nie ma terminu. Przed upływem 6 miesięcy od śmierci akt jest możliwy tylko wtedy, gdy wszyscy spadkobiercy złożą oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku (art. 1026 KC). Od zarejestrowania aktu biegną natomiast terminy podatkowe, a wniosek o wpis do księgi wieczystej trzeba złożyć niezwłocznie.

Jak sprawdzić, czy po zmarłym sporządzono już akt poświadczenia dziedziczenia?

W Rejestrze Spadkowym Krajowej Rady Notarialnej. Wyszukiwanie po numerze PESEL zmarłego jest bezpłatne i pokazuje, gdzie sporządzono akt albo który sąd wydał postanowienie. Rejestr nie zawiera treści dokumentów ani postanowień sądów sprzed 8 września 2016 r.

Czy notariusz sporządzi akt, jeśli zmarły mieszkał za granicą?

Zwykle nie. Liczy się ostatnie miejsce zwykłego pobytu zmarłego, a nie miejsce śmierci. Jeśli zmarły mieszkał w Warszawie, a zmarł na urlopie za granicą, akt sporządzisz w Polsce. Jeśli na stałe mieszkał za granicą, polski notariusz co do zasady odmówi z braku jurysdykcji krajowej (art. 95e § 2 pkt 4 Prawa o notariacie).

Ile kosztuje dodatkowy wypis aktu poświadczenia dziedziczenia?

Najwyżej 6 zł netto, czyli 7,38 zł z VAT, za każdą rozpoczętą stronę (§ 12 rozporządzenia). Wypis 3-stronicowego aktu kosztuje więc do 22,14 zł. Zamówisz go w kancelarii, która sporządziła akt, także po latach.

Podstawa prawna

• Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (t.j. Dz.U. 2026 poz. 614): art. 95a–95p (akty poświadczenia dziedziczenia), w tym art. 95ga i art. 95j § 2–3 dodane ustawą z dnia 21 listopada 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1793), obowiązujące od 17 marca 2026 r.
• Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795): art. 924–925, 931, 1015, 1018, 1025–1027, 1031.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468): art. 628, 669¹, 670, 672–674, 677, 679, 680.
• Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228): art. 42 ust. 3, art. 45 ust. 2, art. 49 ust. 1.
• Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1066): art. 35, 36.
• Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. 2026 poz. 478): art. 4a, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 9 ust. 1, art. 17a, art. 19 ust. 6–7.
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1566): § 8 pkt 9, § 10 pkt 3, § 10a, § 12, § 16, § 17.
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 września 2016 r. w sprawie sposobu uiszczania i wysokości opłat za wpisy dokonywane w Rejestrze Spadkowym (Dz.U. 2016 poz. 1420): § 1.
• Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz.U. 2026 poz. 38): art. 55–56.
• Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz.U. 2025 poz. 383): art. 233 § 1 i 6.
• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 592): art. 10 ust. 1 pkt 8 i ust. 5.
• Informacje o Rejestrze Spadkowym i wyszukiwarka: Krajowa Rada Notarialna.

Stan prawny na 24 września 2026 r.

Potrzebujesz aktu poświadczenia dziedziczenia albo chcesz od razu wpisać spadkobierców do księgi wieczystej? Porównaj opinie o kancelariach, np. notariuszy na Żoliborzu lub kancelarie notarialne na Pradze-Północ, i zarezerwuj termin online albo wyślij bezpłatne zapytanie o wycenę.