Darowizna notarialna: kiedy akt jest konieczny, ile kosztuje i jak bezpiecznie przekazać majątek

Darowizna to dziś najczęstszy sposób przekazywania majątku w rodzinie. Według danych Ministerstwa Sprawiedliwości w 2025 r. notariusze sporządzili 199 816 aktów darowizny nieruchomości: 132 956 dotyczyło nieruchomości nierolnych, 53 102 nieruchomości rolnych, a 13 758 spółdzielczych własnościowych praw do lokalu. To około 550 darowizn dziennie.

Szukasz notariusza do darowizny w Warszawie? Porównasz kancelarie po opiniach klientów i zapytasz kilka z nich o koszt aktu.

Co to jest darowizna notarialna? Definicja i podstawa prawna

Darowizna to umowa, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku (art. 888 Kodeksu cywilnego, dalej: KC). Najważniejsze są dwa słowa: umowa i bezpłatnie. Umowa, bo obdarowany musi darowiznę przyjąć; nikogo nie da się obdarować wbrew jego woli. Bezpłatnie, bo obdarowany nie daje nic w zamian. Jeśli w zamian za mieszkanie zobowiązuje się do opieki i utrzymania darczyńcy, to nie jest darowizna, tylko umowa dożywocia, która ma zupełnie inne skutki podatkowe i spadkowe.

Darowizna notarialna to darowizna zawarta w formie aktu notarialnego. Kodeks cywilny mówi, że oświadczenie darczyńcy powinno mieć formę aktu notarialnego, ale darowizna zawarta bez tej formy staje się ważna, gdy zostanie wykonana (art. 890 § 1 KC). Dlatego przekazanie dziecku 20 000 zł przelewem jest ważną darowizną, choć nikt nie był u notariusza. Ten wyjątek nie działa jednak tam, gdzie inne przepisy wymagają szczególnej formy (art. 890 § 2 KC), a tak jest przede wszystkim przy nieruchomościach.

Kiedy darowizna musi być u notariusza

Przy nieruchomości nie ma drogi na skróty. Umowa darowizny mieszkania spisana w domu, nawet z podpisami obu stron i świadkami, jest nieważna i sąd wieczystoksięgowy jej nie wpisze. Jedyną skuteczną formą jest akt notarialny, w którym oświadczenia składają obie strony: darczyńca i obdarowany.

Czy warto iść do notariusza, gdy nie trzeba?

Przy darowiźnie samochodu czy większej kwoty pieniędzy akt notarialny nie jest wymagany, ale bywa rozsądny. Notariusz jako płatnik rozlicza podatek od darowizny, a sam akt jest dokumentem urzędowym, którego treści nikt później nie podważy. Ma to znaczenie, gdy darowizna trafia do jednego z kilkorga dzieci (spory o zachowek), gdy obdarowany jest w związku małżeńskim (co należy do majątku osobistego) albo gdy darczyńca chce dołączyć polecenie, na przykład obowiązek spłaty rodzeństwa. Jeśli wystarczy Ci zwykła umowa na piśmie, skorzystaj z naszego wzoru umowy darowizny pieniędzy w PDF i Word, w którym wyjaśniamy też, jak przekazać pieniądze, żeby nie stracić zwolnienia z podatku.

Darowizna u notariusza krok po kroku

Cała procedura od pierwszego kontaktu z kancelarią do podpisania aktu trwa zwykle od tygodnia do kilku tygodni. Najwięcej czasu zabiera zbieranie zaświadczeń.

1. Kontakt z kancelarią i wycena. Opisujesz, co i komu chcesz darować, a notariusz podaje listę dokumentów i szacunkowy koszt. Nie musisz jeszcze nic przynosić; wystarczy numer księgi wieczystej i informacja o stopniu pokrewieństwa.
2. Kompletowanie dokumentów. Podstawę nabycia, wypisy z ewidencji gruntów i zaświadczenia z urzędów zbiera darczyńca. Listę dla poszczególnych rodzajów nieruchomości znajdziesz w dalszej części artykułu.
3. Projekt aktu. Na podstawie dokumentów kancelaria przygotowuje projekt umowy. Warto poprosić o przesłanie go mailem kilka dni przed wizytą i sprawdzić dane osobowe, opis nieruchomości oraz dodatkowe zastrzeżenia, na przykład służebność mieszkania.
4. Podpisanie aktu. Obie strony stawiają się z dowodami osobistymi. Notariusz odczytuje akt, wyjaśnia skutki prawne i podatkowe, a po podpisaniu pobiera taksę, podatek (jeśli występuje) i opłatę sądową. Z chwilą podpisania aktu własność przechodzi na obdarowanego; przy użytkowaniu wieczystym dopiero z chwilą wpisu do księgi wieczystej.
5. Wpis w księdze wieczystej. Notariusz tego samego dnia składa elektroniczny wniosek o wpis do księgi wieczystej (art. 92 § 4 Prawa o notariacie). Wpisu dokonuje sąd, co w Warszawie trwa zwykle od kilku tygodni do kilku miesięcy. Strony otrzymują wypisy aktu notarialnego, a oryginał zostaje w kancelarii.
6. Rozliczenie podatku. Notariusz przekazuje pobrany podatek do urzędu skarbowego i składa deklarację jako płatnik. Obdarowany z najbliższej rodziny nie składa żadnego formularza.

Jeśli darczyńca nie może stawić się osobiście, na przykład z powodu choroby lub pobytu za granicą, może działać przez pełnomocnika. Pełnomocnictwo do darowizny nieruchomości musi mieć formę aktu notarialnego i wskazywać konkretną nieruchomość oraz obdarowanego. Notariusz może też przyjechać do domu lub szpitala, za dodatkową opłatą.

Ile kosztuje darowizna u notariusza w 2026 r.?

Na koszt darowizny notarialnej składają się cztery pozycje: taksa notarialna, VAT od taksy, wypisy aktu i opłata sądowa za wpis do księgi wieczystej. Piąta pozycja, podatek od darowizny, przy najbliższej rodzinie wynosi zero.

Taksa notarialna przy darowiźnie

Wynagrodzenie notariusza jest ograniczone od góry przez rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej. Stawka zależy od wartości rynkowej przedmiotu darowizny, którą strony podają w akcie.

Do taksy notariusz dolicza 23% VAT. Są to stawki maksymalne: kancelaria może policzyć mniej i wiele kancelarii przy darowiznach w rodzinie to robi, dlatego warto zapytać o cenę w dwóch lub trzech miejscach.

Kiedy taksa jest o połowę niższa. Rozporządzenie przewiduje połowę stawki za darowiznę lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, jeżeli umowę zawierają osoby z I grupy podatkowej, a obdarowany ma prawo do ulgi mieszkaniowej z art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn (nie ma innego mieszkania i zamieszka w darowanym lokalu na co najmniej 5 lat). Połowa stawki obowiązuje też przy darowiźnie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Obniżka nie obejmuje domu ani działki. Pełną tabelę i wyjątki opisujemy w artykule o taksie notarialnej.

Pozostałe koszty

• Wypisy aktu: 6 zł netto za stronę (7,38 zł z VAT). Akt darowizny ma zwykle 6–10 stron, a wypisy potrzebne są dla obu stron, sądu wieczystoksięgowego i urzędu skarbowego, więc trzeba liczyć około 150–250 zł.
• Opłata sądowa za wpis własności do księgi wieczystej: 200 zł. Jeśli nieruchomość nie ma księgi wieczystej, założenie jej kosztuje dodatkowo 100 zł.
• Dokumenty: wypis z rejestru gruntów (50 zł), zaświadczenia z urzędu gminy i skarbowego (po 17 zł opłaty skarbowej), zaświadczenie ze spółdzielni (zwykle 50–150 zł).

Przykład: darowizna mieszkania od rodziców dla córki

Rodzice darują córce mieszkanie o wartości 500 000 zł. Córka jest w grupie 0, więc podatku nie ma.

Chcesz policzyć swój przypadek? Kalkulator taksy notarialnej uwzględnia rodzaj nieruchomości, grupę podatkową i opłaty sądowe. Koszty i dokumenty dla samego lokalu rozpisujemy w osobnym artykule o darowiźnie mieszkania.

Uwaga na stan prawny: w lipcu 2026 r. Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało projekt nowelizacji rozporządzenia o taksie, który podnosi m.in. stawki za testamenty i czynności spadkowe oraz dodaje przedział dla wartości powyżej 5 mln zł. Na dzień publikacji tego artykułu (22 września 2026 r.) projekt jest na etapie konsultacji, a stawki z tabeli powyżej obowiązują bez zmian.

Podatek od darowizny: grupy podatkowe, kwoty wolne i zwolnienie dla rodziny

Darowizna podlega podatkowi od spadków i darowizn, uregulowanemu w ustawie z 28 lipca 1983 r.. To, czy i ile zapłaci obdarowany, zależy wyłącznie od stopnia pokrewieństwa z darczyńcą i wartości darowizny. Poniżej opisujemy zasady dla darowizny u notariusza. Spadki, terminy SD-Z2 i SD-3 oraz przykłady wyliczeń dla każdej grupy zebraliśmy w poradniku o podatku od spadków i darowizn.

Grupa 0: najbliższa rodzina bez podatku

Małżonek, zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie), pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha są całkowicie zwolnieni z podatku bez względu na wartość darowizny (art. 4a ustawy). Do grupy 0 nie należą teściowie, zięć, synowa ani partner bez ślubu. Osoby wychowywane w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka są traktowane jak zstępni.

Warunkiem zwolnienia jest zwykle zgłoszenie darowizny do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy. Przy darowiźnie w formie aktu notarialnego zgłoszenie nie jest potrzebne (art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy): notariusz jako płatnik przekazuje informację o darowiźnie do urzędu skarbowego. To jedna z najważniejszych zalet formy notarialnej, bo spóźnione SD-Z2 oznacza utratę zwolnienia i podatek według skali dla I grupy.

Grupy I, II i III: kwoty wolne i stawki w 2026 r.

Kwoty wolne obowiązują od 1 lipca 2023 r. i dotyczą łącznej wartości darowizn od tej samej osoby w ciągu 5 lat. Podatek płaci się tylko od nadwyżki ponad kwotę wolną, według skali:

Kwoty w skali pochodzą z rozporządzenia Ministra Finansów z 28 czerwca 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1226). Podatek zaokrągla się do pełnych złotych.

Przykład. Wujek daruje bratankowi działkę o wartości 200 000 zł. Bratanek jest w II grupie. Podstawa opodatkowania to 200 000 − 27 090 = 172 910 zł, a podatek: 1 893,30 zł + 12% × (172 910 − 23 665) = 19 802,70 zł, czyli po zaokrągleniu 19 803 zł. Notariusz pobierze tę kwotę przy podpisaniu aktu, więc obdarowany musi mieć ją przygotowaną na dzień wizyty. Gdyby tę samą działkę darował bratankowi jego ojciec, podatek wyniósłby 0 zł.

Ulga mieszkaniowa

Obdarowany z I grupy, który dostaje mieszkanie lub dom, może skorzystać z ulgi z art. 16 ustawy: do podstawy opodatkowania nie wlicza się wartości 110 m² powierzchni użytkowej. Warunki to m.in. brak innego mieszkania lub domu, zamieszkiwanie w darowanym lokalu z zameldowaniem na pobyt stały przez 5 lat i niesprzedawanie go w tym czasie. Dla grupy 0 ulga nie ma znaczenia (zwolnienie jest pełne), ale ma dla zięcia, synowej i teściów.

Sprzedaż darowanej nieruchomości a PIT

Podatek od darowizny to nie koniec. Jeśli obdarowany sprzeda mieszkanie przed upływem 5 lat, licząc od końca roku, w którym otrzymał darowiznę, zapłaci 19% PIT od dochodu. Ponieważ nieruchomość dostał za darmo, kosztem uzyskania przychodu są tylko udokumentowane nakłady i zapłacony podatek od spadków i darowizn (art. 22 ust. 6d ustawy o PIT). Podatku można uniknąć, przeznaczając przychód na własne cele mieszkaniowe w ciągu 3 lat. Przy darowiźnie, inaczej niż przy spadku, 5 lat liczy się od nabycia przez obdarowanego, a nie przez darczyńcę.

Dokumenty do darowizny notarialnej

Dokładną listę zawsze podaje kancelaria, bo zależy ona od rodzaju nieruchomości i sposobu jej nabycia. Poniżej to, o co notariusze proszą najczęściej.

Od obu stron:

• dowody osobiste lub paszporty, numery PESEL, adresy, stan cywilny,
• informacja o stopniu pokrewieństwa (decyduje o podatku i taksie),
• przy darowiźnie do majątku wspólnego małżonków: dane współmałżonka obdarowanego.

Mieszkanie stanowiące odrębną nieruchomość lub dom:

• podstawa nabycia: akt notarialny kupna lub darowizny, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia,
• numer księgi wieczystej (notariusz sprawdza treść online),
• zaświadczenie z urzędu skarbowego o uregulowaniu podatku od spadków i darowizn, jeśli darczyńca nabył nieruchomość przez spadek, darowiznę lub zasiedzenie (art. 19 ust. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn); bez niego notariusz nie sporządzi aktu,
• zaświadczenie o braku osób zameldowanych (często wymagane przy lokalu),
• dla domu dodatkowo: wypis z rejestru gruntów, zaświadczenie o przeznaczeniu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zaświadczenie, że nieruchomość nie leży w obszarze rewitalizacji ani nie jest objęta uproszczonym planem urządzenia lasu.

Działka:

• wypis z rejestru gruntów, a przy odłączeniu działki do nowej księgi także wyrys z mapy ewidencyjnej,
• zaświadczenie o przeznaczeniu w planie miejscowym lub o jego braku,
• decyzja zatwierdzająca podział, jeśli działka powstała z podziału,
• przy działce rolnej o powierzchni 1 ha i większej: darowizna dla osoby bliskiej (zstępni, wstępni, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, małżonek, pasierb) jest możliwa bez ograniczeń, a dla innych osób wymaga zgody Dyrektora KOWR zgodnie z ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego.

Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu:

• zaświadczenie ze spółdzielni o przysługującym prawie do lokalu i braku zaległości,
• podstawa nabycia (przydział, umowa, postanowienie spadkowe),
• numer księgi wieczystej, jeśli jest założona.

Przygotowanie do wizyty opisaliśmy szerzej w artykułach o dokumentach do notariusza i o tym, jak wygląda wizyta u notariusza.

Co warto zapisać w akcie darowizny, żeby chronić darczyńcę

Jeśli darczyńca chce mieszkać w darowanym mieszkaniu do końca życia, musi to zabezpieczyć w akcie. Właścicielem stanie się obdarowany, który będzie mógł mieszkanie sprzedać albo obciążyć hipoteką. Prawo daje jednak kilka narzędzi, które można wpisać do tego samego aktu.

• Służebność osobista mieszkania (art. 296 KC). Darczyńca zachowuje dożywotnie prawo do zamieszkiwania w lokalu lub jego części. Służebność jest wpisywana do księgi wieczystej i obowiązuje każdego kolejnego właściciela, także nabywcę po sprzedaży. Szczegóły w artykule o służebności mieszkania.
• Dożywotnie użytkowanie (art. 252 KC). Szersze niż służebność: darczyńca może nieruchomość używać i pobierać z niej pożytki, na przykład czynsz z wynajmu.
• Polecenie (art. 893 KC). Darczyńca może nałożyć na obdarowanego obowiązek określonego działania, na przykład spłaty rodzeństwa w ustalonej kwocie albo opieki nad grobem. Polecenie nie czyni darowizny odpłatną.
• Darowizna do majątku osobistego albo wspólnego. Domyślnie darowizna trafia do majątku osobistego obdarowanego (art. 33 pkt 2 KRO). Jeśli rodzice chcą obdarować także synową lub zięcia, muszą to wyraźnie zapisać, pamiętając, że dla synowej i zięcia darowizna nie jest zwolniona z podatku.
• Darowizna udziału. Można darować tylko część, na przykład 1/2 mieszkania, i zachować współwłasność. To częste rozwiązanie, gdy darczyńca chce stopniowo przekazywać majątek.

Jeśli darczyńca oczekuje w zamian opieki i utrzymania, lepszym narzędziem jest umowa dożywocia, a nie darowizna z poleceniem. Dożywocie jest umową odpłatną, więc nie podlega zaliczeniu na zachowek ani odwołaniu z powodu niewdzięczności, a obowiązki obdarowanego są egzekwowalne przed sądem.

Darowizna a zachowek, długi i małżeństwo

Zachowek: darowizna nie zamyka tematu spadku

Wiele osób traktuje darowiznę jako sposób na „załatwienie spadku za życia". Tymczasem darowizny dolicza się do spadku przy obliczaniu zachowku (art. 993–994 KC). Zasady są następujące:

• darowizna na rzecz spadkobiercy lub osoby uprawnionej do zachowku (dziecka, małżonka, rodzica) jest doliczana zawsze, bez względu na to, kiedy została dokonana,
• darowizna na rzecz innej osoby nie jest doliczana, jeśli została dokonana wcześniej niż 10 lat przed śmiercią darczyńcy,
• drobne darowizny zwyczajowo przyjęte (prezenty) nie są doliczane.

W praktyce: jeśli babcia daruje mieszkanie wnuczce, a po jej śmierci nic nie zostanie w spadku, jej syn (ojciec wnuczki) będzie mógł żądać od wnuczki zachowku, czyli połowy tego, co dostałby przy dziedziczeniu ustawowym. Obdarowany odpowiada za zachowek w granicach wzbogacenia (art. 1000 KC). Rozwiązaniem może być zapisanie w akcie spłaty rodzeństwa, notarialne zrzeczenie się dziedziczenia albo samego zachowku przez pozostałych spadkobierców, albo umowa dożywocia zamiast darowizny. Bez zgody uprawnionego zachowek odbiera tylko wydziedziczenie w testamencie, i to wyłącznie z przyczyn wymienionych w art. 1008 KC. Więcej o zasadach dziedziczenia piszemy w artykule o dziedziczeniu ustawowym.

Długi: darowizna nie chroni przed wierzycielami

Przepisanie majątku na dziecko, żeby uciec przed egzekucją, nie działa. Wierzyciel może w ciągu 5 lat zaskarżyć darowiznę skargą pauliańską (art. 527–534 KC) i prowadzić egzekucję z darowanej nieruchomości tak, jakby nadal należała do dłużnika. Przy darowiźnie jest to dla wierzyciela wyjątkowo proste: nie musi udowadniać, że obdarowany wiedział o długach (art. 528 KC), a jeśli darczyńca stał się przez darowiznę niewypłacalny, domniemywa się, że działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli (art. 529 KC).

Małżeństwo: darowizna to majątek osobisty

Przedmiot darowizny wchodzi do majątku osobistego obdarowanego, nawet jeśli pozostaje on we wspólności majątkowej (art. 33 pkt 2 KRO). Mieszkanie darowane przez rodziców synowi nie podlega podziałowi przy rozwodzie. Majątkiem osobistym są też tzw. surogaty, czyli to, co obdarowany kupił za pieniądze ze sprzedaży darowanej nieruchomości (art. 33 pkt 10 KRO), pod warunkiem, że da się to udokumentować. Wyjątek: dochody z darowanego majątku, na przykład czynsz z wynajmu, trafiają do majątku wspólnego (art. 31 § 2 pkt 2 KRO).

Czy darowiznę można odwołać?

Tak, ale tylko w sytuacjach przewidzianych w Kodeksie cywilnym. Darowizna nie jest umową, z której darczyńca może się wycofać, bo zmienił zdanie.

• Rażąca niewdzięczność obdarowanego (art. 898 KC). Chodzi o zachowanie wysoce naganne, skierowane przeciwko darczyńcy: przemoc, przestępstwo, porzucenie w chorobie, ciężkie naruszenie obowiązków rodzinnych. Zwykłe konflikty, brak kontaktu czy nieudzielenie pożyczki nie wystarczą; sądy oceniają to ostrożnie. Darczyńca ma rok od dnia, w którym dowiedział się o niewdzięczności (art. 899 § 3 KC), a jeśli obdarowanemu przebaczył, odwołanie jest wykluczone (art. 899 § 1 KC).
• Niedostatek darczyńcy. Jeśli darowizna nie została jeszcze wykonana, darczyńca może ją odwołać, gdy jego sytuacja majątkowa zmieniła się tak, że wykonanie darowizny zagrażałoby jego utrzymaniu (art. 896 KC). Darowizny już wykonanej z tego powodu odwołać nie można; obdarowany ma wtedy obowiązek dostarczać darczyńcy środków utrzymania w granicach wzbogacenia albo zwrócić wartość wzbogacenia (art. 897 KC).
• Spadkobiercy darczyńcy mogą odwołać darowiznę, jeśli darczyńca w chwili śmierci był do tego uprawniony albo jeśli obdarowany umyślnie pozbawił darczyńcę życia (art. 901 KC).

Odwołanie następuje przez pisemne oświadczenie złożone obdarowanemu (art. 900 KC). Przy nieruchomości to nie koniec: zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 7 stycznia 1967 r. (III CZP 32/66) odwołanie darowizny nie przenosi własności z powrotem na darczyńcę, a jedynie tworzy po stronie obdarowanego obowiązek jej zwrotu. Obdarowany musi więc przenieść własność aktem notarialnym, a jeśli odmawia, darczyńca składa pozew o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli (art. 64 KC). Wyrok zastępuje wtedy akt.

Darowizna, testament czy dożywocie? Porównanie

Darowizna sprawdza się, gdy darczyńca chce uporządkować sprawy za życia, ufa obdarowanemu i nie potrzebuje świadczeń w zamian. Testament notarialny jest tańszy i odwracalny, ale nie chroni przed roszczeniami o zachowek. Dożywocie wybierają osoby, które oczekują opieki i chcą uniknąć sporów o zachowek. Koszty wszystkich wariantów, także sprzedaży, dla mieszkania za 600 000 zł porównujemy w poradniku o przepisaniu mieszkania na dziecko.

Najczęściej zadawane pytania o darowiznę notarialną

Ile kosztuje darowizna u notariusza?

Taksa notarialna zależy od wartości darowizny. Przy mieszkaniu wartym 500 000 zł maksymalna taksa to 2 770 zł netto (3 407,10 zł z VAT), a przy spełnieniu warunków ulgi mieszkaniowej w I grupie podatkowej połowa tej kwoty. Do tego dochodzą wypisy (ok. 150–250 zł) i opłata sądowa za wpis własności (200 zł). Dla najbliższej rodziny podatek wynosi 0 zł.

Czy darowizna musi być u notariusza?

Tak, jeśli jej przedmiotem jest nieruchomość, udział w nieruchomości, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu lub użytkowanie wieczyste. Bez aktu notarialnego taka darowizna jest nieważna. Darowizna pieniędzy, samochodu czy innych ruchomości nie wymaga notariusza i staje się ważna z chwilą wykonania.

Czy umowa darowizny bez notariusza jest ważna?

Umowa darowizny nieruchomości bez aktu notarialnego jest nieważna i nie da się jej „naprawić" późniejszym wydaniem kluczy. Umowa darowizny ruchomości lub pieniędzy zawarta pisemnie albo ustnie jest ważna, gdy darowizna została wykonana, na przykład pieniądze trafiły na konto obdarowanego.

Czy darowiznę notarialną trzeba zgłosić do urzędu skarbowego?

Nie. Przy darowiźnie w formie aktu notarialnego notariusz jest płatnikiem podatku: oblicza go, pobiera i przekazuje informację do urzędu skarbowego. Obdarowany z najbliższej rodziny nie składa formularza SD-Z2, a obdarowany z dalszej rodziny lub spoza niej nie składa zeznania SD-3.

Kto nie płaci podatku od darowizny?

Małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha (grupa 0) są zwolnieni z podatku niezależnie od wartości darowizny. Pozostali płacą podatek od nadwyżki ponad kwotę wolną: 36 120 zł w I grupie, 27 090 zł w II grupie i 5 733 zł w III grupie.

Ile czasu trwa darowizna u notariusza?

Sama wizyta trwa zwykle 30–60 minut. Wcześniej trzeba zebrać dokumenty, co zajmuje od kilku dni do kilku tygodni, głównie z powodu zaświadczeń z urzędu skarbowego i gminy. Wpisu w księdze wieczystej sąd dokonuje w ciągu kilku tygodni lub miesięcy, ale własność przechodzi na obdarowanego już w dniu podpisania aktu.

Czy po darowiźnie mieszkania darczyńca może w nim dalej mieszkać?

Tak, jeśli w akcie darowizny ustanowiono na jego rzecz służebność osobistą mieszkania lub dożywotnie użytkowanie. Bez takiego zapisu darczyńca mieszka w lokalu wyłącznie za zgodą nowego właściciela.

Czy darowiznę można odwołać?

Tylko z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego, w ciągu roku od dnia, w którym darczyńca się o niej dowiedział. Odwołanie składa się na piśmie, a zwrot nieruchomości wymaga osobnego aktu notarialnego albo wyroku sądu.

Czy darowizna od rodziców wchodzi do majątku wspólnego małżonków?

Nie. Darowizna trafia do majątku osobistego obdarowanego, chyba że darczyńca wyraźnie zastrzegł w akcie, że obdarowuje oboje małżonków. Współmałżonek nie ma do niej prawa przy rozwodzie.

Darowizna czy testament, co jest lepsze?

Darowizna przenosi własność od razu i pozwala uniknąć postępowania spadkowego, ale jest trudno odwracalna i nie wyłącza zachowku. Testament jest tańszy i można go zmienić w każdej chwili, ale majątek przechodzi dopiero po śmierci. Gdy darczyńca oczekuje opieki, warto rozważyć umowę dożywocia.

Podstawa prawna

• Kodeks cywilny: art. 158 (forma zbycia nieruchomości), art. 252 i 296 (użytkowanie, służebność mieszkania), art. 527–534 (skarga pauliańska), art. 888–902 (darowizna), art. 993–1000 (zachowek).
• Ustawa o podatku od spadków i darowizn: art. 4a (zwolnienie dla najbliższej rodziny), art. 9 (kwoty wolne), art. 14–15 (grupy i skala podatkowa), art. 16 (ulga mieszkaniowa), art. 18 (notariusz jako płatnik), art. 19 ust. 6 (zaświadczenie z urzędu skarbowego).
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej: § 3 (stawki od wartości), § 7 (połowa stawki), § 12 (wypisy).
• Kodeks rodzinny i opiekuńczy: art. 31 i 33 (majątek wspólny i osobisty).
• Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, art. 42 (opłata 200 zł za wpis własności).
• Ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego, art. 2a (nabywanie nieruchomości rolnych przez osoby bliskie).
• Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 stycznia 1967 r., III CZP 32/66 (skutki odwołania darowizny nieruchomości).
• Dane o liczbie aktów darowizny: Ministerstwo Sprawiedliwości, za „Wprost".

Planujesz darowiznę mieszkania, domu lub działki? Zapytaj o koszt aktu kilka kancelarii w pobliżu, np. notariuszy w Wawrze czy kancelarie notarialne na Ochocie, i umów wizytę w dogodnym terminie.