Zgoda na wyjazd dziecka za granicę: kiedy jest potrzebna, kto ją podpisuje i jak ją poświadczyć u notariusza

Zgoda na wyjazd dziecka za granicę to pisemne oświadczenie rodzica, który nie jedzie z dzieckiem. Na polskiej granicy nikt nie może jej od Ciebie formalnie wymagać. Prawo rodzinne mówi jednak, że o wyjeździe dziecka za granicę, także na wakacje, decydują oboje rodzice (art. 97 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Zgoda z podpisem poświadczonym przez notariusza kosztuje najwyżej 24,60 zł z VAT i jest dowodem tej decyzji dla straży granicznej, linii lotniczej i kraju, do którego jedziesz. Część państw, na przykład Czarnogóra, Mołdawia czy Egipt, wymaga jej wprost.

Zgoda na wyjazd dziecka w skrócie

• Polska granica: żaden przepis nie nakazuje okazania zgody. Straż Graniczna sprawdza jednak, czy dziecko nie wyjeżdża wbrew woli rodzica, i przy niespójnych wyjaśnieniach może nie pozwolić na podróż.
• Prawo rodzinne: wyjazd za granicę, również wakacyjny, to istotna sprawa dziecka. Rodzice decydują o nim wspólnie, a gdy się nie zgadzają, rozstrzyga sąd (art. 97 § 2 KRO).
• Kto podpisuje: rodzic, który zostaje w domu. Gdy dziecko jedzie z dziadkami, ze szkołą albo samo, podpisują oboje rodzice.
• Notariusz: poświadczenie podpisu kosztuje najwyżej 20 zł netto, czyli 24,60 zł z VAT za jeden podpis, i trwa kilkanaście minut.
• Paszport to osobna zgoda: paszport dla dziecka wymaga zgody obojga rodziców, a dowód osobisty wyrobi jeden rodzic.
• Spór: zgodę drugiego rodzica może zastąpić postanowienie sądu rodzinnego. Opłata od wniosku wynosi 100 zł.
• Wzór: dwujęzyczną zgodę (polski i angielski) oraz wniosek do sądu pobierzesz w DOCX i PDF.

Zgodę podpiszesz u każdego notariusza w Polsce. Kancelarie notarialne w Warszawie porównasz według dzielnicy i opinii, a termin zarezerwujesz online.

Czy zgoda na wyjazd dziecka za granicę jest obowiązkowa?

Odpowiedź zależy od tego, kto pyta: polska straż graniczna, prawo rodzinne czy państwo, do którego jedziesz.

Na polskiej granicy: nie ma takiego obowiązku

Straż Graniczna pisze wprost, że polskie przepisy nie przewidują żadnych obowiązkowych formularzy, upoważnień ani pełnomocnictw notarialnych dla dziecka, które podróżuje z jednym rodzicem, z inną osobą albo samo. Brak zgody „sam w sobie nie może stanowić podstawy odmowy przekroczenia granicy” (Straż Graniczna, 2025).

To nie znaczy, że nikt nie zapyta. Na granicy zewnętrznej strefy Schengen, czyli na przykład przy locie do Turcji, Egiptu czy Wielkiej Brytanii, funkcjonariusz musi sprawdzić, czy osoba towarzysząca sprawuje nad dzieckiem pieczę rodzicielską. Szczególnie dokładnie sprawdza dziecko podróżujące z jednym dorosłym, gdy są podstawy do podejrzeń, że zabrano je bez wiedzy drugiego rodzica. Dziecko podróżujące samo może opuścić strefę Schengen tylko wtedy, gdy nie wyjeżdża wbrew woli rodziców (załącznik VII pkt 6 do kodeksu granicznego Schengen).

Straż Graniczna może w tym celu porozmawiać z dzieckiem, sprawdzić bazy danych albo zadzwonić do drugiego rodzica. Ciężar wyjaśnienia sytuacji spoczywa na podróżnych. Gdy wyjaśnienia są niespójne, funkcjonariusz może nie pozwolić dziecku na wyjazd. Pisemna zgoda drugiego rodzica z jego numerem telefonu zamyka takie pytania w minutę.

Wewnątrz strefy Schengen, na przykład w drodze samochodem do Chorwacji, kontroli granicznych zwykle nie ma. Każde dziecko, nawet niemowlę, musi jednak mieć własny ważny dowód osobisty albo paszport.

W prawie rodzinnym: tak, decydują oboje rodzice

Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej: KRO) daje każdemu z rodziców prawo do samodzielnego zajmowania się codziennymi sprawami dziecka (art. 97 § 1 KRO). Wyjątek dotyczy spraw istotnych:

Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.

art. 97 § 2 KRO

Sąd Najwyższy uznał, że wyjazd dziecka za granicę, „nawet jeśli jest to planowany pobyt krótkotrwały, należy do istotnych spraw dziecka” (postanowienie SN z 9 lipca 1998 r., II CKN 887/97). Do istotnych spraw należy też wyrobienie dziecku paszportu (postanowienie SN z 3 lutego 2012 r., I CZ 153/11). Ministerstwo Sprawiedliwości pisze wprost, że „również krótkotrwały wyjazd zagraniczny dziecka wymaga zgody drugiego rodzica”. Tak samo ujmuje to literatura prawnicza. Tydzień w Grecji z mamą to więc sprawa dla obojga rodziców, a nie codzienna decyzja jednego z nich.

Przepisy nie określają formy tej zgody. Może być ustna. Ministerstwo Sprawiedliwości zaleca jednak formę pisemną, bo przyda się jako dowód, gdyby drugi rodzic twierdził później, że dziecko wywieziono bez jego wiedzy (gov.pl, „Stop uprowadzeniom dzieci”). Pisemna zgoda chroni więc także rodzica, który wyjeżdża.

W kraju docelowym i u przewoźnika: zależy od miejsca

Część państw wymaga zgody drugiego rodzica, z podpisem poświadczonym notarialnie i z tłumaczeniem przysięgłym, a część tylko ją zaleca. Linie lotnicze mają własne zasady dla dzieci podróżujących bez rodziców. Szczegóły znajdziesz w dalszej części artykułu, w sekcji o krajach, które wymagają zgody.

Kiedy przygotować pisemną zgodę

Kto musi podpisać zgodę na wyjazd dziecka?

Zgodę podpisuje rodzic, któremu przysługuje władza rodzicielska, a który z dzieckiem nie jedzie. Władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom (art. 93 § 1 KRO), niezależnie od tego, czy są małżeństwem, czy żyją razem i z kim dziecko mieszka.

Zgoda drugiego rodzica nie jest potrzebna, gdy:

• został pozbawiony władzy rodzicielskiej (art. 111 KRO),
• jego władza rodzicielska została zawieszona (art. 110 KRO),
• sąd ograniczył jego władzę tak, że nie obejmuje ona decyzji o wyjazdach, na przykład w wyroku rozwodowym (art. 58 § 1a KRO) albo w postanowieniu sądu opiekuńczego (art. 107 i 109 KRO),
• nie żyje albo nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych: władza rodzicielska przysługuje wtedy drugiemu z rodziców (art. 94 § 1 KRO),
• ojcostwo nie zostało prawnie ustalone, bo wtedy ojciec nie ma władzy rodzicielskiej.

Zabierz w podróż dokument, który to potwierdza: odpis wyroku lub postanowienia sądu albo akt zgonu. Przy ograniczeniu władzy przeczytaj dokładnie sentencję orzeczenia. Rodzic z ograniczoną władzą zachowuje tylko uprawnienia, które sąd w niej wymienił. Jeśli sąd zostawił mu „współdecydowanie o istotnych sprawach dziecka”, jego zgoda na wyjazd nadal jest potrzebna. Jeśli ograniczył go na przykład do współdecydowania o wyborze szkoły i leczeniu, o wyjeździe decydujesz sam.

Gdy dzieckiem zajmuje się opiekun prawny ustanowiony przez sąd, zgodę podpisuje on. W ważniejszych sprawach dziecka opiekun potrzebuje jednak zezwolenia sądu opiekuńczego (art. 156 KRO), dlatego przy dłuższym wyjeździe zapytaj o to w sądzie.

Rodzice po rozwodzie lub w separacji

Rozwód sam w sobie nie odbiera władzy rodzicielskiej. Jeśli w wyroku sąd pozostawił ją obojgu rodzicom i tylko ustalił, że dziecko mieszka z matką, wyjazd za granicę nadal wymaga zgody ojca. To, że dziecko mieszka z Tobą, nie daje Ci prawa do samodzielnej decyzji w tej sprawie.

Rozwodzący się małżonkowie mogą przedstawić sądowi pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej, a sąd uwzględnia je w wyroku (art. 58 § 1 KRO). Warto zapisać w nim zasady wakacyjnych wyjazdów: kto, na jak długo, jak wcześnie informuje drugiego rodzica i w jakim terminie ten podpisuje zgodę. Takie porozumienie nie zastąpi zgody na konkretny wyjazd tam, gdzie wymaga jej kraj docelowy, ale ułatwia jej uzyskanie. Więcej o sprawach rozwodowych przeczytasz w artykule notariusz a rozwód.

Zgoda na wyjazd a zgoda na paszport dla dziecka

To dwie różne zgody, które łatwo pomylić. Jak ujął to Sąd Okręgowy w Rzeszowie, „uzyskanie orzeczenia zezwalającego na wyrobienie paszportu nie zastępuje zgody na wyjazd dziecka za granicę” (postanowienie z 13 września 2018 r., V Ca 205/18). Działa to też w drugą stronę: zgoda na wakacje nie wystarczy urzędowi paszportowemu.

Paszport. Na wydanie paszportu osobie, która nie ukończyła 18 lat, potrzebna jest zgoda matki i ojca (art. 43 ust. 1 ustawy o dokumentach paszportowych). Drugi rodzic wyraża ją na jeden z trzech sposobów (art. 43 ust. 3):

1. podpisując wniosek w urzędzie paszportowym razem z Tobą,
2. na papierowym piśmie z podpisem poświadczonym przez urząd paszportowy lub notariusza,
3. na piśmie elektronicznym z kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (e-dowód).

Zgoda obejmuje wydanie jednego paszportu (art. 43 ust. 7). Za kolejny paszport, na przykład po pięciu latach, drugi rodzic musi zgodzić się ponownie. Gdy odmawia albo nie da się z nim skontaktować, jego zgodę zastępuje postanowienie sądu rodzinnego (art. 43 ust. 5). Zgody nie potrzeba od rodzica pozbawionego władzy rodzicielskiej albo takiego, którego władzę zawieszono lub ograniczono w zakresie zgody na paszport. Do wniosku dołączasz wtedy odpis orzeczenia (art. 43 ust. 2 i 4).

Paszport dziecka do 12 lat jest ważny 5 lat i kosztuje 30 zł (15 zł z Kartą Dużej Rodziny). Starsze dziecko płaci 70 zł i dostaje paszport ważny 10 lat. Paszport tymczasowy kosztuje 30 zł i jest ważny najwyżej rok. Wniosek o paszport dla dziecka do 12 lat możesz złożyć przez internet (art. 31 ust. 3 ustawy o dokumentach paszportowych).

Dowód osobisty. Wniosek o dowód dla dziecka składa jedno z rodziców (art. 25 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych), bez zgody drugiego. Dowód jest bezpłatny i ważny 5 lat dla dziecka do 12 lat oraz 10 lat dla starszego. Wniosek złożysz także w aplikacji mObywatel. Dowód uprawnia do przekraczania granic w Unii Europejskiej i w państwach, które go uznają (art. 4 ust. 2).

Ta różnica ma praktyczne skutki. Jeden rodzic może bez wiedzy drugiego wyrobić dziecku dowód osobisty i wyjechać z nim do każdego kraju Unii, ale bez drugiego rodzica nie wyrobi paszportu. Jeśli obawiasz się wywiezienia dziecka, zobacz sekcję o wyjeździe bez zgody.

Dokąd dziecko pojedzie na dowodzie osobistym

Źródło: profile państw MSZ w serwisie Odyseusz, stan na wrzesień 2026 r. Część krajów wymaga, żeby dokument był ważny jeszcze kilka miesięcy po wyjeździe, dlatego sprawdź profil przed kupnem biletów. Dowód w aplikacji mObywatel (mDowód) nie zastąpi dowodu ani paszportu na granicy.

Jak napisać zgodę na wyjazd dziecka za granicę?

Zgodę możesz napisać odręcznie albo na komputerze. Nie ma urzędowego wzoru. Ważne, żeby zawierała dane, które pozwolą funkcjonariuszowi sprawdzić, kto, na co i komu się zgodził. Państwa, które zgody żądają (np. Czarnogóra i Bośnia i Hercegowina), wymieniają w swoich wymaganiach większość tych elementów:

• dane rodzica lub rodziców: imię i nazwisko, numer dowodu osobistego lub paszportu, adres, telefon,
• dane dziecka: imię i nazwisko, data urodzenia, PESEL i numer dokumentu, z którym przekroczy granicę,
• cel podróży: kraj docelowy, także kraje tranzytowe, daty wyjazdu i powrotu, adres pobytu,
• dane osoby, pod której opieką jedzie dziecko: imię i nazwisko, numer dokumentu, kim jest dla dziecka,
• treść zgody i ewentualne upoważnienie do decyzji w sprawach bieżących i medycznych,
• miejscowość, datę i podpis, najlepiej złożony przy notariuszu.

Przykładowa treść w dwóch językach (dane są fikcyjne):

Ja, niżej podpisany Piotr Przykładowy, legitymujący się dowodem osobistym nr ABD 654321, jako ojciec małoletniej Zofii Przykładowej, urodzonej 20 maja 2016 r., PESEL 16252000001, posiadającej paszport nr EA 0000000, wyrażam zgodę na jej wyjazd do Wielkiej Brytanii w dniach od 5 do 19 lipca 2027 r. pod opieką matki, Anny Przykładowej, legitymującej się dowodem osobistym nr ABC 123456, oraz na jej powrót do Polski. W czasie wyjazdu jestem dostępny pod numerem telefonu +48 000 000 002.

I, the undersigned Piotr Przykładowy, holder of Polish ID card no. ABD 654321, father of the minor Zofia Przykładowa, born on 20 May 2016, holder of passport no. EA 0000000, consent to her travelling to the United Kingdom from 5 to 19 July 2027, accompanied by her mother, Anna Przykładowa, holder of Polish ID card no. ABC 123456, and to her return to Poland. During the trip I can be reached at +48 000 000 002.

Gotowy formularz z polem na obu rodziców, osobę towarzyszącą i klauzulę notariusza znajdziesz w załączniku „Wzór zgody na wyjazd dziecka za granicę” na górze strony. Wypełnij go, ale nie podpisuj przed wizytą u notariusza.

Nie pisz zgody „na wszystkie wyjazdy do 18. roku życia”. Państwa, które wymagają zgody, np. Czarnogóra czy Bośnia i Hercegowina, oczekują w niej terminu pobytu, a przy kontroli ogólna formułka jest słabszym dowodem niż konkretne daty i kraje. Na każdy wyjazd przygotuj osobną zgodę.

Zgoda na wyjazd dziecka u notariusza krok po kroku

Notariusz nie pisze zgody za Ciebie i nie sprawdza jej treści. Poświadcza tylko, że podpis złożyła osoba, której dane są w dokumencie (art. 96 pkt 1 Prawa o notariacie). Odmówi jednak czynności sprzecznej z prawem (art. 81). Dla straży granicznej i zagranicznych urzędów taki podpis jest dużo bardziej wiarygodny niż podpis złożony w domu. Akt notarialny zwykle nie jest potrzebny: poświadczenie podpisu wystarcza i kosztuje mniej. Wyjątkiem mogą być Albania i Macedonia Północna, o czym niżej.

1. Wypełnij zgodę w domu. Nie podpisuj jej. Podpis składasz przy notariuszu albo uznajesz przy nim za własny podpis złożony wcześniej (art. 88).
2. Wybierz kancelarię. Poświadczenie podpisu wykona każdy notariusz w Polsce, niezależnie od Twojego adresu. Wiele kancelarii robi to od ręki, ale przed wakacjami warto zadzwonić wcześniej.
3. Zabierz dowód osobisty lub paszport. Notariusz ustala tożsamość na podstawie dokumentu (art. 85). Dokumentów dziecka nie potrzebuje.
4. Podpisz zgodę przy notariuszu. Notariusz umieszcza pod podpisem klauzulę poświadczenia z datą, numerem repertorium, pieczęcią i swoim podpisem. Klauzula jest po polsku.
5. Zapłać i odbierz oryginał. Całość trwa zwykle kilkanaście minut.

Jeśli zgodę podpisują oboje rodzice, możecie przyjść razem albo osobno, nawet do różnych kancelarii. Każdy notariusz poświadczy wtedy jeden podpis. Rodzic mieszkający za granicą podpisze zgodę u konsula RP (40 EUR za poświadczenie podpisu według tabeli opłat konsularnych od 1 stycznia 2026 r.) albo u miejscowego notariusza. Poświadczenie zagranicznego notariusza może wymagać apostille z kraju, w którym go zrobiono.

Pierwszy raz w kancelarii? Przeczytaj, jak wygląda wizyta u notariusza. Więcej o samej czynności piszemy w poradniku o poświadczeniu podpisu u notariusza.

Ile kosztuje poświadczenie podpisu na zgodzie?

Za poświadczenie podpisu na dokumencie, który nie dotyczy kwoty pieniędzy, notariusz pobiera najwyżej 20 zł netto (§ 13 pkt 1 lit. b rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej). Z 23% VAT to 24,60 zł za jeden podpis. To stawka maksymalna: kancelaria może policzyć mniej (art. 5 § 1 Prawa o notariacie).

Rozporządzenie nie przewiduje osobnej stawki za przygotowanie treści zgody przez kancelarię. Jeśli notariusz ma ją napisać, zapytaj o cenę przed wizytą. Najtaniej wychodzi przyniesienie wypełnionego wzoru. Gdy rodzic nie może przyjść do kancelarii, na przykład po operacji, sprawdź, ile kosztuje notariusz z dojazdem.

Przykład: córka leci z babcią do Londynu. Babcia nie ma władzy rodzicielskiej, więc zgodę podpisują oboje rodzice:

Własną wycenę innych czynności policzysz w kalkulatorze taksy notarialnej. Pełną tabelę stawek znajdziesz w artykule o taksie notarialnej.

Apostille i tłumaczenie przysięgłe: kiedy są potrzebne

Tłumaczenie przysięgłe jest potrzebne tam, gdzie wymaga go kraj docelowy, na przykład w Czarnogórze, Bośni i Hercegowinie, Gruzji czy Turcji. Tłumacz przełoży całą zgodę razem z klauzulą notariusza, bo klauzula jest zawsze po polsku. Wersja dwujęzyczna ułatwia rozmowę na granicy, ale nie zastępuje tłumaczenia przysięgłego tam, gdzie kraj go żąda.

Apostille potwierdza, że podpis polskiego notariusza jest prawdziwy. Profile państw MSZ, które opisujemy niżej, nie wspominają o nim, więc przy wyjeździe turystycznym zwykle nie jest potrzebne. Przyda się, gdy zgodę składasz w zagranicznym urzędzie, na przykład przy zapisie dziecka do szkoły. Procedura ma dwa etapy:

1. Sąd okręgowy właściwy dla siedziby kancelarii uwierzytelnia podpis notariusza: 26 zł opłaty skarbowej, co najmniej dwa dni robocze. W Warszawie notariuszy z lewego brzegu obsługuje Sąd Okręgowy w Warszawie (al. „Solidarności” 127), a z prawego brzegu Sąd Okręgowy Warszawa-Praga.
2. Ministerstwo Spraw Zagranicznych nadaje apostille: 60 zł opłaty skarbowej, osobiście po umówieniu wizyty w systemie e-Konsulat albo pocztą, do 30 dni (gov.pl).

Kolejność jest zawsze taka sama: notariusz, sąd, MSZ, a tłumacz na końcu, bo tłumaczy także apostille. Szczegóły opisujemy w poradniku o apostille na dokumentach notarialnych.

Które kraje wymagają zgody na wyjazd dziecka?

Zasady ustala każde państwo samodzielnie i często je zmienia. Poniższa tabela pochodzi z profili państw MSZ w serwisie Odyseusz (aktualizacje z czerwca–września 2026 r.) i ze stron rządowych USA i Kanady. Przed wyjazdem sprawdź aktualny profil swojego kraju.

Z tabeli wynika kilka reguł. Najwięcej wymogów mają państwa Bałkanów Zachodnich, do których dziecko wjedzie na dowodzie osobistym, więc łatwo o nich zapomnieć. Przy Albanii i Macedonii Północnej MSZ pisze o „akcie notarialnym”: zapytaj ambasadę tego kraju, czy wystarczy poświadczenie podpisu na dwujęzycznej zgodzie, a jeśli nie, poproś notariusza o wycenę aktu. Egipt i Turcja pytają głównie o dzieci podróżujące bez rodziców. W krajach Unii wystarcza zwykle zgoda pisemna. Rumunia wymaga notarialnej zgody tylko od dzieci z obywatelstwem rumuńskim, a Meksyk tylko od dzieci z obywatelstwem lub pobytem w Meksyku. Jeśli dziecko ma drugie obywatelstwo, sprawdź zasady także dla niego.

Przed wyjazdem zarejestruj podróż w usłudze Odyseusz w aplikacji mObywatel. Konsul będzie wtedy wiedział, gdzie jesteś, gdyby na miejscu coś się stało.

Wyjazd z dziadkami, szkołą albo samolotem bez rodziców

Dziadkowie lub inna osoba dorosła

Babcia, dziadek czy ciocia nie mają władzy rodzicielskiej, więc zgodę podpisują oboje rodzice. Dołącz do niej odpis aktu urodzenia dziecka, jeśli opiekun nosi inne nazwisko. Przy wyjeździe do Unii przyda się odpis skrócony z wielojęzycznym formularzem (17 zł), a poza Unią odpis wielojęzyczny (22 zł), który w części państw działa bez tłumaczenia i legalizacji.

Osobną sprawą jest leczenie. W Polsce na leczenie małoletniego zgadza się jego przedstawiciel ustawowy, czyli rodzic (art. 32 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty). Babcia jako opiekun faktyczny może zgodzić się tylko na badanie (art. 32 ust. 3). W nagłym wypadku lekarz udziela pomocy bez niczyjej zgody (art. 33). Za granicą obowiązuje tamtejsze prawo, a pisemne upoważnienie do decyzji medycznych w praktyce ułatwia rozmowę ze szpitalem. Wzór na naszej stronie ma takie upoważnienie jako opcję do zaznaczenia. Najważniejsze jest jednak, żebyście byli pod telefonem.

Przed wyjazdem do Unii wyrób dziecku bezpłatną Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego. Wniosek złożysz na koncie dziecka w Internetowym Koncie Pacjenta albo w aplikacji mojeIKP. NFZ wysyła kartę pocztą w 5 dni roboczych, a od czerwca do września w 10 (nfz.gov.pl). Poza Unią karta nie działa, więc potrzebne jest prywatne ubezpieczenie kosztów leczenia.

Wycieczka szkolna, kolonie, obóz

Na wycieczkę szkolną rodzic zgadza się na piśmie (§ 8 rozporządzenia w sprawie krajoznawstwa i turystyki). Szkoła daje zwykle własny formularz. Organizator kolonii czy obozu zbiera kartę kwalifikacyjną podpisaną przez rodzica. Te dokumenty nie zastępują zgody wymaganej przez kraj docelowy. Czarnogóra żąda zgody drugiego rodzica z podpisem poświadczonym notarialnie także od uczestników kolonii i wycieczek szkolnych.

Każde dziecko musi mieć własny paszport lub dowód osobisty. Legitymacja szkolna nie jest dokumentem podróży, a grupa nie przekroczy granicy na podstawie listy uczestników.

Dziecko leci samo

Tu decyduje przewoźnik. Ryanair nie przewozi dzieci poniżej 16 lat bez osoby dorosłej (18+) na tej samej rezerwacji. Wizz Air przewozi dzieci poniżej 14 lat tylko z osobą towarzyszącą, która ma co najmniej 16 lat. LOT oferuje płatną usługę opieki nad dzieckiem podróżującym samodzielnie, a rodzice wypełniają formularz przewoźnika. Wiek, cenę i dokumenty sprawdź na stronie linii przed zakupem biletu. Zgoda obojga rodziców z podpisem poświadczonym notarialnie przyda się niezależnie od formularza przewoźnika, bo dziecko przekracza granicę bez opiekuna.

Drugi rodzic nie zgadza się na wyjazd: wniosek do sądu

Gdy rodzice nie mogą się porozumieć, o wyjeździe rozstrzyga sąd opiekuńczy (art. 97 § 2 KRO). Jest nim sąd rodzinny, czyli wydział rodzinny i nieletnich sądu rejonowego (art. 568 Kodeksu postępowania cywilnego). Właściwy jest sąd miejsca zamieszkania dziecka (art. 569 § 1 KPC). Taki sam wniosek złożysz, gdy nie da się skontaktować z drugim rodzicem.

Co zawiera wniosek:

• dane wnioskodawcy, drugiego rodzica (uczestnika postępowania) i dziecka,
• żądanie: zezwolenie na wyjazd dziecka do konkretnego kraju, w konkretnym terminie i pod opieką konkretnej osoby,
• opcjonalnie żądanie zgody na wydanie paszportu, jeśli dziecko go nie ma (art. 43 ust. 5 ustawy o dokumentach paszportowych),
• uzasadnienie: cel wyjazdu, miejsce pobytu, sposób kontaktu dziecka z drugim rodzicem, gwarancja powrotu (np. bilet powrotny) i powody odmowy drugiego rodzica,
• załączniki: odpis skrócony aktu urodzenia dziecka, odpis wniosku dla drugiego rodzica, dowód opłaty, ewentualnie wyrok rozwodowy, rezerwacje i korespondencja z drugim rodzicem.

Opłata od wniosku wynosi 100 zł (art. 23 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Pełnomocnik nie jest obowiązkowy. Sąd Najwyższy zwracał uwagę, że w takich sporach najlepsze są decyzje wypracowane w mediacji (II CKN 887/97), więc warto ją zaproponować drugiemu rodzicowi jeszcze przed sądem. Przepisy nie wyznaczają terminu na rozpoznanie sprawy, dlatego złóż wniosek od razu, gdy wiesz o odmowie, najlepiej kilka miesięcy przed wyjazdem. Postanowienie sądu opiekuńczego jest co do zasady skuteczne i wykonalne z chwilą ogłoszenia (art. 578 § 1 KPC).

Sąd rozstrzyga o konkretnym wyjeździe. W sprawie II CKN 887/97 Sąd Najwyższy mówił o „rozstrzygnięciu jednostkowej kwestii, czy dziecko może wyjechać z matką za granicę”. Dlatego we wniosku podaj kraj, daty i osobę, pod której opieką jedzie dziecko. Jeśli spory o wyjazdy się powtarzają, zasady na przyszłość można ustalić w sprawie o władzę rodzicielską. W jednej ze spraw sąd rejonowy ograniczył władzę ojca m.in. do współdecydowania o „wyjazdach zagranicznych dziecka na okres przekraczający dwa tygodnie”, więc krótsze wyjazdy przestały wymagać jego zgody (sprawę opisuje wyrok SN z 15 października 2024 r., II CSKP 2404/22).

Ile to trwa? Ministerstwo Sprawiedliwości nie publikuje danych dla samych spraw o wyjazd. Sprawy opiekuńcze w sądach rejonowych trwały w 2025 r. średnio prawie 6 miesięcy, licząc do uprawomocnienia (ISWS). W badaniu Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości z 2013 r. sądy rozstrzygały sprawy z art. 97 § 2 KRO najczęściej w 1–2 miesiące.

Wzór wniosku z polami na wszystkie te elementy znajdziesz w załącznikach na górze strony.

Który sąd rodzinny w Warszawie rozpatrzy wniosek

Decyduje dzielnica, w której mieszka dziecko, a nie adres rodzica, który składa wniosek.

Źródło: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie siedzib i obszarów właściwości sądów (t.j. Dz.U. 2026 poz. 492) i strony wydziałów, stan na wrzesień 2026 r. Przed wizytą sprawdź na stronie sądu godziny pracy biura podawczego i numer rachunku do opłaty.

Wyjazd bez zgody drugiego rodzica

Wywiezienie dziecka za granicę albo zatrzymanie go tam po terminie powrotu bez zgody drugiego rodzica może zostać uznane za uprowadzenie w rozumieniu konwencji haskiej z 1980 r. Polska stosuje ją od 1992 r. Uprowadzenie jest bezprawne, gdy narusza prawo do opieki drugiego rodzica, a ten rodzic faktycznie je wykonywał (art. 3 konwencji). Prawo do opieki obejmuje prawo do decydowania o miejscu pobytu dziecka.

Co się dzieje dalej:

• Rodzic zwraca się do organu centralnego. W Polsce jest nim Minister Sprawiedliwości, który przekazuje wniosek o powrót dziecka do państwa, w którym dziecko przebywa (gov.pl, „Stop uprowadzeniom dzieci”).
• Sąd tamtego państwa nakazuje powrót dziecka niezwłocznie, jeśli od wywiezienia minął mniej niż rok (art. 12 konwencji). Nie rozstrzyga, z którym rodzicem dziecko ma mieszkać.
• W Unii Europejskiej sąd każdej instancji ma na decyzję co do zasady 6 tygodni, a dziecko, które potrafi wyrazić swoje zdanie, zostaje wysłuchane (art. 24 i 26 rozporządzenia Bruksela II ter, stosowanego od 1 sierpnia 2022 r.).
• Zgoda na wyjazd jest obroną. Sąd może odmówić nakazania powrotu, jeśli rodzic zgodził się na wyjazd albo później go zaakceptował (art. 13 lit. a konwencji). Dlatego pisemna zgoda z konkretnym terminem powrotu chroni oboje rodziców.

A co z prawem karnym? Uprowadzenie dziecka poniżej 15 lat wbrew woli osoby powołanej do opieki jest przestępstwem zagrożonym karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności (art. 211 Kodeksu karnego). Sąd Najwyższy konsekwentnie przyjmuje jednak, że nie może go popełnić rodzic, który ma pełnię władzy rodzicielskiej. Odpowiada rodzic pozbawiony władzy albo taki, którego władzę ograniczono lub zawieszono (wyrok SN z 14 lutego 2019 r., V KK 42/18; postanowienie SN z 5 września 2019 r., I KZP 7/19). Postępowanie o powrót dziecka na podstawie konwencji haskiej grozi natomiast każdemu rodzicowi.

Jeśli obawiasz się, że drugi rodzic wywiezie dziecko, możesz wnieść do sądu o zakazanie mu zabierania dziecka poza miejsce jego stałego pobytu przy ustalaniu kontaktów (art. 113² § 2 pkt 2 KRO). Pamiętaj też, że bez Twojej zgody drugi rodzic nie wyrobi dziecku paszportu, ale dowód osobisty już tak.

Najczęstsze błędy

1. Zgoda bez dat i krajów. Zgoda „na wszystkie wyjazdy” albo „do odwołania” nie spełnia wymogów państw, które żądają terminu pobytu, i słabiej przekonuje przy kontroli.
2. Mylenie zgody na paszport ze zgodą na wyjazd. Podpis drugiego rodzica we wniosku paszportowym nie jest zgodą na wakacje za granicą.
3. Podpis tylko jednego rodzica, gdy dziecko jedzie z dziadkami. Babcia nie ma władzy rodzicielskiej, więc zgodzić muszą się oboje rodzice.
4. Zgoda wyłącznie po polsku. Funkcjonariusz w Egipcie czy Turcji może jej nie zrozumieć. Tam, gdzie kraj wymaga tłumaczenia przysięgłego, nie wystarczy nawet wersja dwujęzyczna.
5. Wyjazd na dowodzie tam, gdzie potrzebny jest paszport. Do Wielkiej Brytanii, Ukrainy czy Egiptu dziecko nie wjedzie na dowodzie osobistym.
6. Różne nazwiska bez aktu urodzenia. Gdy dziecko nosi inne nazwisko niż opiekun, zabierz odpis aktu urodzenia, najlepiej wielojęzyczny.
7. Kserokopia zamiast oryginału. Na granicę zabierz oryginał z klauzulą notariusza, a kopię lub zdjęcie zostaw sobie.
8. Wyjazd mimo sprzeciwu drugiego rodzica. Grozi postępowaniem o powrót dziecka na podstawie konwencji haskiej. Najpierw złóż wniosek do sądu.

Najczęściej zadawane pytania o zgodę na wyjazd dziecka

Czy zgoda na wyjazd dziecka za granicę musi być u notariusza?

Nie. Polskie prawo nie wymaga żadnej szczególnej formy, a zgoda może być nawet ustna. Notarialne poświadczenie podpisu jest jednak najpewniejszym dowodem, a część państw, np. Czarnogóra, Mołdawia i Egipt, żąda go wprost. Kosztuje najwyżej 24,60 zł z VAT za podpis.

Czy do Chorwacji albo innego kraju Unii potrzebna jest zgoda?

Gdy dziecko jedzie z jednym z rodziców, profile MSZ zwykle nie przewidują wymogów. Nadal obowiązuje jednak art. 97 § 2 KRO, więc drugi rodzic powinien wiedzieć o wyjeździe i się na niego zgodzić. Gdy dziecko jedzie z dziadkami, Chorwacja oczekuje pisemnej zgody po chorwacku lub angielsku, bez notariusza.

Czy zgoda na wyjazd dziecka po angielsku jest ważna w Polsce?

Tak. Przepisy nie narzucają języka. Najlepiej sprawdza się wersja dwujęzyczna: polski tekst zrozumie notariusz i polska Straż Graniczna, angielski funkcjonariusz za granicą. Jeśli masz dokument tylko po angielsku, zapytaj kancelarię przed wizytą, czy go poświadczy.

Jak długo jest ważna zgoda na wyjazd dziecka?

Tak długo, jak trwa wyjazd wpisany w zgodę. Przepisy nie określają terminu ważności, ale zgoda z konkretnymi datami obejmuje tylko ten wyjazd. Na kolejne wakacje przygotuj nową, bo sądy traktują każdy wyjazd jako osobną istotną sprawę dziecka.

Czy matka może wyjechać z dzieckiem za granicę na stałe bez zgody ojca?

Nie, jeśli ojciec ma władzę rodzicielską. Zmiana miejsca zamieszkania dziecka na inny kraj to istotna sprawa dziecka, o której decydują oboje rodzice albo sąd (art. 97 § 2 KRO). Wyjazd bez zgody ojca i bez postanowienia sądu może skończyć się nakazem powrotu dziecka na podstawie konwencji haskiej.

Czy 16-latek może sam wyjechać za granicę?

Polskie przepisy graniczne nie wymagają od niego zgody rodziców, ale obowiązuje go ten sam art. 97 § 2 KRO co młodsze dzieci. Linie lotnicze mają własne limity wieku: Ryanair przewozi samodzielnie osoby od 16 lat, Wizz Air od 14 lat. Zgoda obojga rodziców z podpisem poświadczonym notarialnie ułatwi kontrolę na granicy zewnętrznej strefy Schengen.

Czy zgodę można wysłać mailem jako skan?

Skan pomoże, gdy funkcjonariusz dzwoni do rodzica i chce porównać dane, ale nie zastąpi oryginału z klauzulą notariusza. Osobiście podpisany oryginał powinien jechać z dzieckiem. Inaczej jest przy paszporcie: tam drugi rodzic może wyrazić zgodę elektronicznie, podpisem zaufanym lub kwalifikowanym (art. 43 ust. 3 ustawy o dokumentach paszportowych).

Co zrobić, gdy nie ma kontaktu z drugim rodzicem?

Złóż wniosek do sądu rodzinnego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka. Sąd może zastąpić zgodę drugiego rodzica zarówno na wyjazd (art. 97 § 2 KRO), jak i na wydanie paszportu (art. 43 ust. 5 ustawy o dokumentach paszportowych). Opłata wynosi 100 zł.

Podstawa prawna

• Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. 2026 poz. 236): art. 58 (władza rodzicielska w wyroku rozwodowym), art. 93–94 (władza rodzicielska obojga rodziców), art. 97 (istotne sprawy dziecka), art. 98 (przedstawicielstwo ustawowe), art. 107, 109–111 (ograniczenie, zawieszenie i pozbawienie władzy rodzicielskiej), art. 113² (ograniczenie kontaktów), art. 156 (zezwolenie sądu dla opiekuna).
• Ustawa z dnia 27 stycznia 2022 r. o dokumentach paszportowych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 196): art. 17 (ważność paszportu), art. 31 ust. 3 (wniosek elektroniczny), art. 43 (zgoda rodziców na wydanie paszportu). Opłaty: rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie opłat za paszport i paszport tymczasowy (Dz.U. 2022 poz. 1499).
• Ustawa z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1753): art. 4 (dowód jako dokument podróży), art. 7 (ważność), art. 23 (bezpłatność), art. 25 ust. 2 (wniosek składa jeden rodzic).
• Prawo o notariacie (t.j. Dz.U. 2026 poz. 614): art. 5 (taksa maksymalna), art. 81 (odmowa czynności), art. 85 i 88 (tożsamość i podpis w obecności notariusza), art. 96 pkt 1 (poświadczenie własnoręczności podpisu).
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1566): § 13 pkt 1 lit. b (poświadczenie podpisu), § 17 (czynność poza kancelarią).
• Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 468): art. 568–569 (sąd opiekuńczy i jego właściwość), art. 578 (skuteczność postanowień).
• Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228): art. 23 pkt 1 (opłata od wniosku 100 zł).
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie ustalenia siedzib i obszarów właściwości sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 492): § 3 (obszary sądów rejonowych w Warszawie).
• Kodeks karny (t.j. Dz.U. 2025 poz. 383): art. 211 (uprowadzenie małoletniego).
• Ustawa o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t.j. Dz.U. 2026 poz. 37): art. 32–33 (zgoda na leczenie małoletniego).
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej w sprawie sposobu i trybu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki (Dz.U. 2018 poz. 1055): § 8 (pisemna zgoda rodziców na wycieczkę).
• Rozporządzenie (UE) 2016/399, kodeks graniczny Schengen: załącznik VII pkt 6 (kontrola małoletnich).
• Konwencja dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzona w Hadze 25 października 1980 r. (Dz.U. 1995 nr 108 poz. 528): art. 3, 12, 13. Rozporządzenie Rady (UE) 2019/1111 (Bruksela II ter): art. 22–29.
• Orzeczenia: postanowienie SN z 9 lipca 1998 r., II CKN 887/97; postanowienie SN z 3 lutego 2012 r., I CZ 153/11; wyrok SN z 14 lutego 2019 r., V KK 42/18; postanowienie SN z 5 września 2019 r., I KZP 7/19; postanowienie SO w Rzeszowie z 13 września 2018 r., V Ca 205/18.
• Wymogi państw docelowych: profile państw MSZ w serwisie Odyseusz, Straż Graniczna, USAGov, rząd Kanady.

Stan prawny na 24 września 2026 r.

Zgodę podpisz kilka tygodni przed wyjazdem, zwłaszcza jeśli potrzebujesz tłumaczenia przysięgłego albo apostille. Sprawdź opinie o kancelariach blisko domu, np. o notariuszach na Pradze-Południe albo kancelariach notarialnych na Żoliborzu, i zarezerwuj termin online albo wyślij bezpłatne zapytanie.