Intercyza — co to jest, ile kosztuje i kiedy naprawdę warto ją podpisać

Intercyza przestała być egzotyką. Według danych Ministerstwa Sprawiedliwości w 2025 r. Polacy zawarli 69 406 małżeńskich umów majątkowych, najwięcej w historii i o około 35 proc. więcej niż dekadę wcześniej. Rok wcześniej było ich 65 346.

Szukasz notariusza do intercyzy? Na Notalot.pl porównasz kancelarie notarialne w Warszawie i bez wychodzenia z domu zapytasz o koszt umowy.

Co to jest intercyza? Definicja i podstawa prawna

Intercyza to potoczna nazwa małżeńskiej umowy majątkowej, czyli umowy, którą narzeczeni lub małżonkowie zawierają u notariusza, aby zmienić zasady rządzące ich majątkiem. Podstawą prawną jest art. 47 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: KRO). Umowa musi mieć formę aktu notarialnego, inaczej jest nieważna.

Żeby zrozumieć, co zmienia intercyza, trzeba wiedzieć, co obowiązuje bez niej. Z chwilą ślubu z mocy prawa powstaje wspólność ustawowa (art. 31 KRO). Od tego dnia do majątku wspólnego trafiają między innymi:

• wynagrodzenia za pracę i dochody z działalności gospodarczej obojga małżonków,
• dochody z majątku osobistego, na przykład czynsz z mieszkania kupionego przed ślubem,
• wszystko, co kupicie w trakcie małżeństwa, niezależnie od tego, kto zapłacił.

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą przede wszystkim rzeczy nabyte przed ślubem, spadki i darowizny, przedmioty osobistego użytku, odszkodowania za uszkodzenie ciała oraz nagrody za osobiste osiągnięcia (art. 33 KRO).

Intercyza pozwala ten domyślny model zmienić: zlikwidować majątek wspólny, poszerzyć go albo zawęzić. Ważna uwaga: intercyza to nie tylko rozdzielność majątkowa. Rozdzielność jest najpopularniejszym, ale tylko jednym z czterech wariantów umowy.

Intercyza a umowa majątkowa małżeńska: czy to to samo?

Tak. W Kodeksie nie ma słowa „intercyza". Notariusz sporządzi „umowę majątkową małżeńską", a jeśli podpisujecie ją przed ślubem, w akcie znajdzie się zastrzeżenie, że obowiązuje od dnia zawarcia małżeństwa. Samą konstrukcję tej umowy opisujemy szerzej w artykule o umowie majątkowej małżeńskiej.

Rodzaje intercyzy: cztery warianty przewidziane w Kodeksie

Art. 47 § 1 KRO dopuszcza cztery rodzaje umowy majątkowej. Różnią się tym, co dzieje się z majątkiem w trakcie małżeństwa i po jego ustaniu.

1. Rozdzielność majątkowa

Najczęściej wybierany wariant i to o nim zwykle myślimy, mówiąc „intercyza". Po jej podpisaniu każdy z małżonków samodzielnie nabywa majątek, sam nim zarządza i sam odpowiada za swoje długi. Mieszkanie kupione „razem" jest współwłasnością w częściach ułamkowych (np. po 1/2), a nie majątkiem wspólnym: każde z was może swobodnie rozporządzać swoim udziałem. Ten wariant szczegółowo opisujemy w poradniku o rozdzielności majątkowej.

2. Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobków

Wariant „sprawiedliwościowy" (art. 51¹–51⁵ KRO). W trakcie małżeństwa działa jak zwykła rozdzielność. Gdy małżeństwo ustaje przez rozwód lub śmierć, porównuje się dorobki, czyli o ile wzrósł majątek każdego z małżonków od dnia podpisania umowy. Ten, kto dorobił się mniej, może żądać wyrównania: zapłaty albo przeniesienia własności. Z ważnych powodów sąd może wyrównanie zmniejszyć.

Przykład: po urodzeniu dzieci żona zostaje w domu na sześć lat. Mąż w tym czasie rozwija firmę i kupuje działkę. Przy zwykłej rozdzielności żona nie ma prawa do niczego, co mąż w tym czasie nabył. Przy rozdzielności z wyrównaniem dorobków może żądać wyrównania różnicy między ich dorobkami.

3. Rozszerzenie wspólności majątkowej

Odwrotność intercyzy w potocznym rozumieniu. Małżonkowie włączają do majątku wspólnego na przykład mieszkanie kupione przez jedno z nich przed ślubem. Kodeks stawia granice (art. 49 KRO): wspólności nie da się rozszerzyć między innymi na przyszłe spadki i darowizny, prawa niezbywalne ani odszkodowania za uszkodzenie ciała.

Ciekawostka z praktyki: taksa za umowę majątkową jest stała i nie zależy od wartości majątku. Dlatego rozszerzenie wspólności bywa najtańszym sposobem, by mieszkanie jednego z małżonków stało się wspólne. Do kosztu aktu dochodzi wtedy opłata sądowa 200 zł za wpis w księdze wieczystej.

4. Ograniczenie wspólności majątkowej

Wspólność zostaje, ale wyłączacie z niej wybrane składniki, na przykład dochody z działalności gospodarczej albo udziały w spółce. To rozwiązanie dla par, które chcą wspólnie budować majątek, ale odizolować od niego jedno źródło ryzyka.

Intercyza przed ślubem czy po ślubie?

Intercyzę można podpisać w obu momentach. Różnica jest jedna, ale istotna: od kiedy działa.

Intercyza przedmałżeńska

Podpisujecie ją w dowolnym momencie przed ślubem, tydzień czy rok wcześniej. Wchodzi w życie w dniu zawarcia małżeństwa, a jeśli do ślubu nie dojdzie, nie wywołuje żadnych skutków. Zaleta: wspólność ustawowa w ogóle nie powstaje, więc w przyszłości nie ma czego dzielić.

Intercyza po ślubie

Umowa podpisana w trakcie małżeństwa działa od dnia podpisania, nigdy wstecz. Wszystko, co zgromadziliście do tego dnia, pozostaje wspólne: z chwilą podpisania staje się współwłasnością w udziałach po 1/2 (art. 43 KRO). Jeśli chcecie to uporządkować od razu, podczas tej samej wizyty można zawrzeć umowę o podział majątku wspólnego. Gdy w grę wchodzi nieruchomość, podział również wymaga aktu notarialnego, a taksa zależy wtedy od wartości dzielonego majątku.

Intercyza a rozdzielność ustanowiona przez sąd

Intercyza wymaga zgody obojga. Gdy jedno z małżonków się nie zgadza, drugie może z ważnych powodów, na przykład trwonienia majątku, uzależnienia czy faktycznej separacji, żądać ustanowienia rozdzielności przez sąd (art. 52 KRO). Sąd może w wyjątkowych wypadkach ustanowić rozdzielność z datą wsteczną, czego intercyza nigdy nie umożliwia. Opłata od pozwu wynosi 200 zł, ale postępowanie trwa miesiące, a nie pół godziny.

Ile kosztuje intercyza u notariusza w 2026 r.?

Intercyza to jedna z najtańszych czynności w cenniku notarialnym, bo taksa nie zależy od wartości majątku. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (§ 8 pkt 2) ustala maksymalną stawkę za umowę majątkową małżeńską na 400 zł netto.

Cztery rzeczy, o których warto pamiętać przy koszcie intercyzy:

• 400 zł to stawka maksymalna. Notariusz może policzyć mniej. Zapytaj o cenę przed wizytą, na Notalot.pl zrobisz to w kilku kancelariach naraz.
• Taksa jest taka sama dla każdego rodzaju intercyzy. Rozszerzenie wspólności na mieszkanie warte milion złotych też kosztuje 400 zł + VAT.
• Droższy jest dopiero podział majątku dokonywany przy okazji intercyzy po ślubie. Tu taksa liczona jest od wartości majątku, policzysz ją w kalkulatorze taksy notarialnej.
• Zmiana lub rozwiązanie intercyzy to kolejna umowa majątkowa, czyli znów maksymalnie 400 zł + VAT.

Pełną tabelę stawek taksy notarialnej na 2026 r. znajdziesz w osobnym artykule.

Intercyza a długi: przed czym chroni, a przed czym nie

Ochrona przed długami to najczęstszy powód podpisania intercyzy i jednocześnie obszar największych nieporozumień. Rozdzielność majątkowa rzeczywiście sprawia, że wierzyciel jednego z małżonków nie sięgnie do majątku drugiego. Ale ma to swoje granice.

Intercyza chroni przed:

• długami, które małżonek zaciągnie po jej podpisaniu, w tym długami z działalności gospodarczej,
• egzekucją z Twojego wynagrodzenia, Twoich oszczędności i rzeczy kupionych po intercyzie.

Intercyza nie chroni przed:

1. Długami sprzed jej podpisania. Nie działa wstecz.
2. Zobowiązaniami na zwykłe potrzeby rodziny (art. 30 KRO): czynsz, prąd, jedzenie, leczenie dzieci. Za nie odpowiadacie solidarnie niezależnie od ustroju majątkowego.
3. Wierzycielami, którzy o intercyzie nie wiedzieli. Zgodnie z art. 47¹ KRO małżonek może powoływać się na intercyzę wobec osoby trzeciej tylko wtedy, gdy jej zawarcie i rodzaj były tej osobie wiadome. Przedsiębiorca powinien więc wpisać informację o umowie majątkowej do CEIDG, wspólnik spółki osobowej do KRS, a w umowach z bankiem i większymi kontrahentami warto zamieścić klauzulę o rozdzielności.
4. Zaległościami podatkowymi i składkowymi sprzed intercyzy. Art. 29 § 2 Ordynacji podatkowej wprost stanowi, że skutki intercyzy nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem jej zawarcia. Te same zasady stosuje ZUS.
5. Kredytem, który podpisaliście razem. Intercyza nie zmienia umów, w których oboje jesteście stroną.

Przykład: małżonkowie podpisują rozdzielność w marcu 2025 r., gdy firma męża ma już problemy. Zaległy VAT za 2024 r. urząd skarbowy nadal może egzekwować z majątku, który do dnia intercyzy był wspólny. Gdyby podpisali umowę rok wcześniej, zanim powstał dług, żona byłaby bezpieczna. Wniosek jest prosty: intercyza działa jak polisa. Kupuje się ją przed szkodą, nie po.

Intercyza a kredyt hipoteczny, PIT i mieszkanie

Kredyt hipoteczny

Bank nie odrzuci wniosku z powodu intercyzy. Przy rozdzielności każde z was może zaciągnąć kredyt samodzielnie, bez podpisu małżonka. Możecie też oboje przystąpić do kredytu jako współkredytobiorcy i kupić mieszkanie w udziałach, po 1/2 albo proporcjonalnie do wkładu. Zdolność kredytowa liczona jest z dochodów kredytobiorców, więc jeśli chcecie ją zsumować, po prostu podpiszcie umowę razem.

Jedna rada z praktyki: przy rozdzielności ustalcie proporcje udziałów świadomie i wpiszcie je do aktu kupna. Nie ma tu domniemania, że mieszkanie jest „po połowie".

Wspólne rozliczenie PIT

Prawo do wspólnego rozliczenia (art. 6 ust. 2 ustawy o PIT) mają tylko małżonkowie, między którymi przez cały rok podatkowy istniała wspólność majątkowa. Rozdzielność zamyka tę drogę, również za rok, w którym podpisaliście intercyzę.

Ile tracicie? Wspólny PIT opłaca się przede wszystkim wtedy, gdy jedno z was zarabia mało lub wcale, albo gdy jedno wchodzi w drugi próg podatkowy. Przy zbliżonych dochodach różnica jest zwykle zerowa. Rozszerzenie i ograniczenie wspólności jej nie znoszą, więc nie odbierają prawa do wspólnego rozliczenia.

Prawo do mieszkania i utrzymanie rodziny

Jeśli mieszkanie należy tylko do jednego z was, drugie i tak ma prawo w nim mieszkać, by zaspokajać potrzeby rodziny (art. 28¹ KRO). Obowiązek przyczyniania się do utrzymania rodziny (art. 27 KRO) i alimenty również nie zależą od ustroju majątkowego. Intercyza tego nie zmienia.

Mieszkanie kupione przed ślubem

Częsty mit: „muszę podpisać intercyzę, żeby chronić mieszkanie kupione przed ślubem". Nie musisz. Rzeczy nabyte przed ślubem są majątkiem osobistym z mocy prawa. Intercyza ma za to znaczenie dla dochodów z tego mieszkania (bez niej czynsz z najmu trafia do majątku wspólnego) oraz dla kredytu spłacanego po ślubie: raty płacone ze wspólnych pieniędzy to nakład z majątku wspólnego, który przy rozwodzie podlega rozliczeniu.

Intercyza a dziedziczenie i rozwód

Dziedziczenie

Intercyza nie wyłącza dziedziczenia ustawowego ani prawa do zachowku. Małżonek z rozdzielnością nadal dziedziczy z ustawy (art. 931 Kodeksu cywilnego). Zmienia się jednak to, co wchodzi do spadku.

Przy wspólności połowa majątku wspólnego jest już własnością żyjącego małżonka, a dziedziczy on tylko drugą połowę, razem z dziećmi. Przy rozdzielności cały majątek zmarłego jest spadkiem. Załóżmy, że mąż zgromadził w trakcie małżeństwa majątek o wartości 900 000 zł, a małżonkowie mają dwoje dzieci:

Wniosek: jeśli podpisujecie rozdzielność, porozmawiajcie też o testamentach. Więcej o sprawach spadkowych u notariusza piszemy w osobnej kategorii Bazy wiedzy.

Rozwód

Przy rozdzielności nie ma majątku wspólnego, więc odpada najdłuższy i najdroższy etap rozwodu. Zostaje ewentualne zniesienie współwłasności mieszkania kupionego w udziałach i rozliczenie nakładów. Przy intercyzie podpisanej po ślubie dzielicie tylko to, co zgromadziliście do dnia jej podpisania. O tym, jak wygląda podział majątku po rozwodzie i kiedy notariusz pomaga przy rozwodzie, piszemy osobno.

Kiedy warto podpisać intercyzę, a kiedy nie?

Intercyza ma sens, gdy:

• jedno z was prowadzi działalność gospodarczą, jest wspólnikiem spółki jawnej lub partnerskiej, członkiem zarządu odpowiadającym za długi spółki albo poręczycielem,
• wnosicie do małżeństwa bardzo różne majątki i chcecie, by dochody z nich (czynsze, dywidendy) też pozostały osobiste,
• to drugie małżeństwo i chcecie zabezpieczyć dzieci z pierwszego związku (w połączeniu z testamentem),
• jedno z was ma długi albo skłonność do finansowego ryzyka,
• po prostu chcecie mieć osobne finanse i jasne zasady.

Zastanówcie się dwa razy, gdy:

• jedno z was planuje zostać w domu z dziećmi. Zwykła rozdzielność jest wtedy niesprawiedliwa. Rozważcie wariant z wyrównaniem dorobków,
• korzystacie ze wspólnego PIT, a różnica dochodów jest duża,
• nie macie majątku ani ryzyka zawodowego. Intercyza nic wtedy nie da, a zawsze możecie podpisać ją później.

Część osób uważa intercyzę za oznakę braku zaufania. Tymczasem intercyza to umowa o zasadach, nie o uczuciach. Rekordowa liczba umów w 2025 r. pokazuje, że coraz więcej par traktuje ją jak ubezpieczenie, a nie jak przygotowanie do rozwodu. Najgorsza intercyza to ta podpisana pod presją jednej strony, dlatego rozmowę o niej warto odbyć wcześniej niż tydzień przed ślubem.

Jak podpisać intercyzę krok po kroku

1. Wybierzcie rodzaj umowy. Rozdzielność, rozdzielność z wyrównaniem dorobków, rozszerzenie czy ograniczenie wspólności. Jeśli macie wątpliwości, notariusz wyjaśni skutki każdego wariantu, ale decyzję podejmujecie sami.
2. Umówcie wizytę u notariusza. Intercyzę może sporządzić dowolny notariusz w Polsce, miejsce zamieszkania nie ma znaczenia. Przed wizytą zapytajcie o koszt i termin.
3. Prześlijcie dane do projektu aktu: imiona i nazwiska, numery PESEL, adresy, serie i numery dowodów, stan cywilny. Przed ślubem podajcie planowaną datę zawarcia małżeństwa, po ślubie przynieście odpis skrócony aktu małżeństwa.
4. Podpiszcie akt. Oboje musicie być obecni osobiście albo przez pełnomocnika z pełnomocnictwem notarialnym, które wskazuje rodzaj umowy. Notariusz odczytuje akt, tłumaczy skutki i oboje składacie podpisy. Cała wizyta trwa zwykle 20–30 minut.
5. Odbierzcie wypisy. Każde z was dostaje wypis aktu notarialnego. Oryginał zostaje w kancelarii.
6. Poinformujcie zainteresowanych. Przedsiębiorca aktualizuje wpis w CEIDG lub KRS, a przy kredycie i większych umowach warto uprzedzić bank i kontrahentów. Bez tego intercyza może być wobec nich bezskuteczna (art. 47¹ KRO).

Jeśli to Wasza pierwsza wizyta w kancelarii, przeczytajcie, jak przygotować się do wizyty u notariusza.

Czy intercyzę można zmienić lub cofnąć?

Tak, w każdej chwili. Art. 47 § 2 KRO pozwala umowę majątkową zmienić albo rozwiązać, zawsze w formie aktu notarialnego i za zgodą obojga małżonków. Jeśli rozwiążecie intercyzę w trakcie małżeństwa, od tego dnia znów obowiązuje wspólność ustawowa, chyba że wybierzecie inny ustrój.

Rozwiązanie intercyzy również nie działa wstecz: majątek nabyty w czasie rozdzielności pozostaje osobisty, chyba że rozszerzycie na niego wspólność. Koszt zmiany lub rozwiązania jest taki sam jak koszt zawarcia, maksymalnie 400 zł + VAT.

Najczęściej zadawane pytania o intercyzę

Co to jest intercyza?

Intercyza to potoczna nazwa małżeńskiej umowy majątkowej zawieranej u notariusza. Pozwala zmienić ustawową wspólność majątkową: wprowadzić rozdzielność (zwykłą lub z wyrównaniem dorobków), rozszerzyć wspólność albo ją ograniczyć. Podstawą prawną jest art. 47 KRO.

Ile kosztuje intercyza u notariusza?

Maksymalna taksa notarialna za umowę majątkową małżeńską wynosi 400 zł netto, czyli 492 zł z VAT. Do tego dochodzą wypisy aktu (6 zł + VAT za stronę). Łącznie intercyza kosztuje zwykle około 520–600 zł brutto, niezależnie od wartości majątku.

Czy intercyzę można podpisać po ślubie?

Tak. Intercyzę można zawrzeć w dowolnym momencie trwania małżeństwa. Działa od dnia podpisania i nie obejmuje majątku zgromadzonego wcześniej. Ten majątek staje się współwłasnością w udziałach po 1/2 i można go podzielić osobną umową.

Czy intercyza chroni przed długami męża lub żony?

Tylko przed długami zaciągniętymi po jej podpisaniu i tylko wobec wierzycieli, którzy o intercyzie wiedzieli. Nie chroni przed długami sprzed umowy, zaległościami podatkowymi sprzed umowy ani przed zobowiązaniami na zwykłe potrzeby rodziny, za które małżonkowie odpowiadają solidarnie.

Czy intercyza wpływa na dziedziczenie?

Intercyza nie wyłącza dziedziczenia ustawowego ani zachowku. Zmienia jednak skład spadku: przy rozdzielności cały majątek zmarłego jest spadkiem, więc małżonek może w praktyce otrzymać mniej niż przy wspólności. Warto rozważyć testament.

Czy z intercyzą można rozliczać PIT wspólnie?

Przy rozdzielności majątkowej nie. Wspólne rozliczenie wymaga wspólności majątkowej przez cały rok podatkowy. Rozszerzenie lub ograniczenie wspólności nie odbiera tego prawa.

Czy intercyza obniża zdolność kredytową?

Sama intercyza nie. Bank liczy zdolność z dochodów osób, które podpisują umowę kredytu. Przy rozdzielności możecie wziąć kredyt razem jako współkredytobiorcy albo każde z was osobno, bez zgody małżonka.

Czy intercyza działa wstecz?

Nie. Intercyza obowiązuje od dnia podpisania, a przedmałżeńska od dnia ślubu. Datę wsteczną może w wyjątkowych wypadkach ustalić tylko sąd, orzekając o rozdzielności na wniosek jednego z małżonków.

Czy intercyzę trzeba gdzieś zgłaszać?

Nie ma centralnego rejestru intercyz. Żeby jednak móc powołać się na nią wobec wierzycieli, muszą oni o niej wiedzieć. Przedsiębiorca wpisuje informację o umowie majątkowej do CEIDG, wspólnik spółki osobowej do KRS, a kontrahentów i bank informuje się przy zawieraniu umów.

Czy intercyzę można cofnąć?

Tak. Małżonkowie mogą w każdej chwili zmienić lub rozwiązać intercyzę kolejnym aktem notarialnym. Po rozwiązaniu w trakcie małżeństwa wraca wspólność ustawowa, ale majątek nabyty w czasie rozdzielności pozostaje osobisty.

Podstawa prawna

• Kodeks rodzinny i opiekuńczy: art. 27–30 (obowiązki małżonków), art. 31–46 (wspólność ustawowa), art. 47–51⁵ (umowne ustroje majątkowe), art. 52–54 (przymusowy ustrój majątkowy).
• Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, § 8 pkt 2 (umowa majątkowa małżeńska: 400 zł) i § 12 (wypisy).
• Ordynacja podatkowa, art. 29 (odpowiedzialność małżonka za zobowiązania podatkowe).
• Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 6 ust. 2 (wspólne rozliczenie małżonków).
• Dane o liczbie umów majątkowych małżeńskich: Ministerstwo Sprawiedliwości, za „Rzeczpospolitą".

Gotowi na intercyzę? Podpiszecie ją w dowolnej kancelarii, więc wybierzcie tę najbliżej domu, np. notariusza w Wilanowie albo kancelarię notarialną na Żoliborzu, i zapytajcie o koszt.