Kto płaci za notariusza i kto go wybiera: kupujący czy sprzedający?
Za notariusza zwyczajowo płaci kupujący, ale to nie przepis. Kto płaci PCC 2%, kiedy koszty dzieli się po połowie i kto wybiera kancelarię? Zasady z przykładem.
W tym artykule
- Kto płaci za notariusza przy sprzedaży mieszkania?
- Ile płaci kupujący: przykład dla mieszkania za 600 000 zł
- Kto płaci za notariusza przy zakupie od dewelopera?
- Kto płaci za notariusza przy kredycie hipotecznym?
- Kto płaci u notariusza w innych sprawach?
- Kto wybiera notariusza: kupujący czy sprzedający?
- Kto płaci, gdy do aktu nie dojdzie?
- Jak wygląda płatność u notariusza krok po kroku
- Najczęstsze błędy
- Najczęściej zadawane pytania
- Podstawa prawna
Za notariusza przy sprzedaży mieszkania, domu lub działki zwyczajowo płaci kupujący i zwykle on też wybiera kancelarię. Żaden przepis tego nie nakazuje: strony mogą podzielić koszty, przerzucić je na sprzedającego i wspólnie wskazać notariusza. Ustawa przesądza tylko dwie rzeczy. Podatek PCC płaci kupujący, a koszty umowy deweloperskiej deweloper i nabywca dzielą po połowie.
Kto płaci za notariusza w skrócie
- Zwyczaj, nie przepis: taksę notarialną, wypisy i opłaty sądowe przy sprzedaży zwykle płaci kupujący. Inny podział strony zapisują w umowie przedwstępnej i w akcie.
- PCC płaci kupujący z mocy ustawy: 2% ceny, czyli 12 000 zł przy mieszkaniu za 600 000 zł (art. 4 pkt 1 ustawy o PCC). Nie płaci go kupujący pierwszego mieszkania ani nabywca od dewelopera.
- Umowa deweloperska po połowie: taksę, wypisy i opłaty sądowe dzielą deweloper i nabywca (art. 40 ust. 2 ustawy deweloperskiej). Zapis, że całość płaci nabywca, jest nieważny.
- Sprzedający płaci za swoje sprawy: dokumenty do aktu, wykreślenie własnej hipoteki (100 zł opłaty sądowej) i podatek dochodowy, jeśli sprzedaje przed upływem 5 lat.
- Notariusza wybierają strony razem: przepisy nie dają tego prawa ani kupującemu, ani sprzedającemu. W praktyce wybiera ten, kto płaci, a na rynku pierwotnym deweloper.
- Dowolna kancelaria w Polsce: nie ma rejonizacji. Akt sprzedaży mieszkania na Ochocie może sporządzić notariusz z Wilanowa albo z Gdańska.
- Notariusz jest bezstronny: czuwa nad interesami obu stron (art. 80 § 2 Prawa o notariacie), niezależnie od tego, kto go wybrał i kto mu zapłacił.
Jeśli to Ty wybierasz kancelarię, w porównywarce kancelarii notarialnych w Warszawie sprawdzisz opinie, zarezerwujesz termin online albo wyślesz kilku notariuszom bezpłatne zapytanie o wycenę.
Kto płaci za notariusza przy sprzedaży mieszkania?
Zwyczajowo kupujący. Płaci taksę notarialną (wynagrodzenie notariusza), wypisy aktu, wynagrodzenie za wniosek do księgi wieczystej i opłatę sądową za wpis własności. Tak rozlicza się większość transakcji na rynku wtórnym. To kupujący nabywa mieszkanie, jemu zależy na wpisie do księgi wieczystej i to on i tak płaci podatek. Cały przebieg takiej transakcji opisujemy w poradniku o akcie notarialnym przy zakupie mieszkania.
Nie wynika to jednak z przepisów. Prawo o notariacie mówi tylko, że notariuszowi należy się wynagrodzenie „określone na podstawie umowy ze stronami czynności”, nie wyższe niż maksymalna taksa (art. 5 § 1 Prawa o notariacie). Kto z nich zapłaci, ustalają same strony. Mogą podzielić koszty po połowie, w innej proporcji albo przerzucić je w całości na sprzedającego.
Co wynika z ustawy, a co z umowy stron
| Koszt | Kto płaci | Skąd to wynika |
|---|---|---|
| Podatek PCC, 2% ceny | kupujący | z mocy ustawy (art. 4 pkt 1 ustawy o PCC) |
| Taksa notarialna z VAT | zwyczajowo kupujący | umowa stron |
| Wniosek do księgi wieczystej i wpis własności (200 zł) | zwyczajowo kupujący | umowa stron |
| Wypisy aktu | zwyczajowo kupujący | umowa stron |
| Świadectwo charakterystyki energetycznej | sprzedający | z mocy ustawy (art. 11 ust. 1 ustawy o charakterystyce energetycznej budynków) |
| Zaświadczenia do aktu, np. ze wspólnoty lub spółdzielni | zwyczajowo sprzedający | umowa stron |
| Wykreślenie hipoteki sprzedającego (100 zł) | zwyczajowo sprzedający | umowa stron, bo to jego kredyt |
| Podatek dochodowy przy sprzedaży przed upływem 5 lat | sprzedający | z mocy ustawy (art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT) |
| Prowizja pośrednika | każda strona swojemu pośrednikowi | umowa pośrednictwa |
Podatek od czynności cywilnoprawnych wynosi 2% wartości rynkowej mieszkania, a obowiązek jego zapłaty ciąży na kupującym (art. 4 pkt 1 i art. 7 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych). Umowa stron tego nie zmienia: nawet jeśli sprzedający zgodzi się „pokryć koszty”, podatnikiem PCC pozostaje kupujący. Kupujący nie płaci PCC, jeśli to jego pierwsze mieszkanie lub dom (art. 9 pkt 17) albo jeśli kupuje od dewelopera, bo cena zawiera już VAT.
Co, jeśli strony niczego nie ustalą
Kodeks cywilny ma dla umowy sprzedaży regułę zapasową: koszty wydania rzeczy ponosi sprzedawca, koszty jej odebrania kupujący, a koszty „niewymienione” strony ponoszą po połowie (art. 547 § 3 Kodeksu cywilnego). Przepis wymienia koszty typowe dla rzeczy ruchomych (zmierzenie, zważenie, opakowanie, przesłanie) i nie mówi wprost o taksie notarialnej, więc nie opieraj na nim swoich rozliczeń.
W praktyce do sporu nie dochodzi, bo sprawę rozstrzyga sam akt. Notariusz wpisuje do niego zdanie o kosztach, np. „Koszty tego aktu ponosi Kupujący”, a na końcu aktu wymienia pobrane kwoty: taksę, VAT, PCC i opłatę sądową. PCC i opłatę sądową musi pobrać przed podpisaniem aktu (art. 10 ust. 3 ustawy o PCC, art. 7 § 2 Prawa o notariacie). Najpóźniej przy wycenie aktu musi więc paść odpowiedź, kto płaci.
Co płaci sprzedający
Sprzedający odpowiada za to, żeby mieszkanie dało się sprzedać:
- Dokumenty do aktu. Przynosi dokument nabycia mieszkania, a jeśli notariusz o nie poprosi, także zaświadczenia, np. ze wspólnoty lub spółdzielni o braku zaległości w opłatach. Co zwykle trzeba zebrać, opisujemy w poradniku o dokumentach do notariusza.
- Świadectwo energetyczne. Przekazuje je kupującemu przy akcie, a notariusz odnotowuje to w akcie.
- Swoją hipotekę. Spłaca kredyt i płaci 100 zł opłaty sądowej od wniosku o wykreślenie hipoteki (art. 46 w zw. z art. 42 ustawy o kosztach sądowych). Wniosek może złożyć notariusz razem z aktem sprzedaży.
- Podatek dochodowy. 19% od dochodu, jeśli sprzedaje przed upływem 5 lat od końca roku, w którym mieszkanie nabył.
Ile płaci kupujący: przykład dla mieszkania za 600 000 zł
Kupujesz mieszkanie za 600 000 zł od osoby prywatnej, za gotówkę. Masz już inne mieszkanie, więc płacisz PCC. Taksę notarialną za umowę sprzedaży lokalu mieszkalnego liczy się jako połowę stawki podstawowej (§ 6 pkt 19 rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej):
1 010 zł + 0,4% × (600 000 – 60 000) zł = 3 170 zł, połowa to 1 585 zł netto (1 949,55 zł z VAT).
| Koszt | Kwota | Kto płaci |
|---|---|---|
| Taksa notarialna, maks. 1 585 zł netto | 1 949,55 zł z VAT | zwyczajowo kupujący |
| Wniosek do księgi wieczystej, maks. 200 zł netto (§ 16) | 246,00 zł z VAT | zwyczajowo kupujący |
| Wypisy aktu, np. 5 egzemplarzy po 12 stron × 6 zł netto (§ 12) | 442,80 zł z VAT | zwyczajowo kupujący |
| Opłata sądowa za wpis własności (art. 42 ustawy o kosztach sądowych) | 200,00 zł | zwyczajowo kupujący |
| PCC 2% | 12 000,00 zł | kupujący z mocy ustawy |
| Razem | 14 838,35 zł |
Wynagrodzenie notariusza to z tej kwoty tylko 2 638,35 zł z VAT: taksa, wniosek i wypisy. PCC i opłatę sądową notariusz pobiera jako płatnik i przekazuje urzędowi skarbowemu i sądowi. Taksa jest stawką maksymalną, więc kancelaria może policzyć mniej. Liczba i objętość wypisów zależą od kancelarii i treści aktu. Stawki za inne czynności zebraliśmy w cenniku usług notarialnych.
Dwa warianty tej samej transakcji:
- Pierwsze mieszkanie. PCC wynosi 0 zł, więc płacisz najwyżej 2 838,35 zł.
- Koszty po połowie. Dzielicie tylko to, co nie jest podatkiem: 2 838,35 zł, czyli po około 1 419 zł. PCC nadal płacisz Ty. W sumie wydajesz około 13 419 zł, a sprzedający około 1 419 zł. Przy zakupie z PCC podział „po połowie” zmniejsza Twój koszt o niecałe 10%.
Własną transakcję policzysz w kalkulatorze taksy notarialnej. Wystarczy zmienić cenę i zaznaczyć, czy to pierwsze mieszkanie.
Kto płaci za notariusza przy zakupie od dewelopera?
Tu decyduje ustawa. Wynagrodzenie notariusza za wszystkie czynności przy zawarciu umowy deweloperskiej, wypisy wydawane przy jej zawarciu i koszty sądowe w postępowaniu wieczystoksięgowym obciążają „w równych częściach dewelopera i nabywcę” (art. 40 ust. 2 ustawy deweloperskiej). Postanowienia mniej korzystne dla nabywcy niż ustawa są nieważne, a w ich miejsce wchodzi przepis (art. 42). Zapis „wszystkie koszty notarialne ponosi Nabywca” nie działa. Jeśli zapłaciłeś całość, możesz żądać od dewelopera zwrotu połowy.
Przy cenie 600 000 zł maksymalna taksa za umowę deweloperską to 1 585 zł netto (§ 6 pkt 15a rozporządzenia), czyli 1 949,55 zł z VAT. Twoja połowa to najwyżej 974,78 zł. Do tego dochodzi połowa wypisów, połowa wynagrodzenia za wniosek do księgi i połowa opłaty sądowej za wpis Twojego roszczenia (150 zł, art. 43 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych). Szczegóły opisujemy w poradniku o umowie deweloperskiej.
Podział po połowie dotyczy tylko umowy deweloperskiej i umów z nią zrównanych. Koszty drugiego aktu, czyli umowy przeniesienia własności po odbiorze mieszkania, ustala już umowa stron. Zwyczajowo płaci je nabywca: taksę (połowa stawki, § 6 pkt 16), wypisy i 200 zł za wpis własności. PCC przy zakupie od dewelopera nie płacisz, bo sprzedaż jest opodatkowana VAT. Umowę rezerwacyjną zawiera się na piśmie, bez notariusza (art. 30 ust. 1 ustawy deweloperskiej).
Kto płaci za notariusza przy kredycie hipotecznym?
Kredytobiorca. Hipotekę ustanawia właściciel mieszkania, czyli kupujący, i to on płaci związane z nią koszty. Bank zwykle ich nie pokrywa. Przy kredycie 480 000 zł z hipoteką ustanowioną np. na 150% kwoty kredytu (720 000 zł) zapłacisz:
| Koszt | Kwota |
|---|---|
| Taksa od ustanowienia hipoteki: 1/4 stawki od 720 000 zł (§ 7 ust. 1 pkt 1), maks. 912,50 zł netto | 1 122,38 zł z VAT |
| PCC od hipoteki na zabezpieczenie kredytu (art. 7 ust. 1 pkt 7 lit. b ustawy o PCC) | 19,00 zł |
| Opłata sądowa za wpis hipoteki (art. 42 ustawy o kosztach sądowych) | 200,00 zł |
| Razem | 1 341,38 zł |
Do tego zwykle dochodzi jeden wypis dla banku. PCC od hipoteki płaci ten, kto składa oświadczenie o jej ustanowieniu (art. 4 pkt 8 ustawy o PCC). Więcej o tej czynności przeczytasz w artykule o hipotece u notariusza.
Kto płaci u notariusza w innych sprawach?
Poza umową deweloperską przepisy nie dzielą taksy między strony typowych czynności. Wskazują natomiast, kto płaci podatek. Taksę płaci ten, kto się do tego zobowiąże, a zwyczaj wygląda tak:
| Czynność | Kto zwykle płaci taksę | Podatek z mocy ustawy |
|---|---|---|
| Umowa przedwstępna | kupujący albo obie strony po połowie | brak |
| Darowizna mieszkania | obdarowany, często darczyńca | podatek od darowizny płaci obdarowany (art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn), najbliższa rodzina jest zwolniona |
| Zamiana mieszkań | obie strony, zwykle po połowie | PCC 2%, obie strony solidarnie (art. 4 pkt 2 i art. 5 ust. 2 ustawy o PCC) |
| Dział spadku, zniesienie współwłasności | uczestnicy, zwykle według udziałów | PCC płaci tylko ten, kto dostaje więcej niż swój udział (art. 4 pkt 5 ustawy o PCC) |
| Umowa dożywocia | nabywca nieruchomości | PCC 2%, nabywca (art. 4 pkt 4 ustawy o PCC) |
| Akt poświadczenia dziedziczenia | spadkobiercy, zwykle po równo | podatek od spadku płaci każdy spadkobierca od swojej części |
| Oświadczenie najemcy przy najmie okazjonalnym | według ustaleń stron | brak |
| Intercyza | małżonkowie, zwykle po połowie | brak |
| Testament, pełnomocnictwo | osoba, która je sporządza lub udziela | brak |
Przy darowiźnie w najbliższej rodzinie akt notarialny zastępuje zgłoszenie SD-Z2 (art. 4a ust. 4 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn). Notariusz pobiera podatek od darowizny jako płatnik (art. 18). Przy spadku stwierdzonym aktem poświadczenia dziedziczenia najbliższa rodzina musi sama złożyć zgłoszenie SD-Z2, w ciągu 6 miesięcy od zarejestrowania aktu (art. 4a ust. 1a).
Kto wybiera notariusza: kupujący czy sprzedający?
Przepisy tego nie rozstrzygają. Umowę sprzedaży nieruchomości trzeba zawrzeć w formie aktu notarialnego (art. 158 KC), a obie strony podpisują go u tego samego notariusza. Wybór kancelarii jest więc zawsze wspólną decyzją. Żadna strona nie musi stawić się w kancelarii, na którą się nie zgodziła, chyba że wcześniej przyjęła taki sposób wyboru w umowie przedwstępnej.
W praktyce zwykle wybiera ten, kto płaci. Kupujący i tak zamawia wycenę, często bierze kredyt i chce, żeby notariusz znał wymagania jego banku.
| Sytuacja | Kto zwykle wybiera notariusza | Na co uważać |
|---|---|---|
| Mieszkanie z rynku wtórnego | kupujący | sprzedający może zaproponować swoją kancelarię, decydujecie razem |
| Zakup na kredyt | kupujący | bank nie wybiera notariusza, ale ma wymagania co do treści aktu |
| Rynek pierwotny | deweloper | koszty umowy deweloperskiej i tak dzielicie po połowie |
| Transakcja przez pośrednika | pośrednik proponuje, strony decydują | proponowana kancelaria nie jest obowiązkowa |
| Darowizna, testament, pełnomocnictwo | osoba, która dokonuje czynności | |
| Dział spadku, poświadczenie dziedziczenia | wszyscy uczestnicy razem | protokół dziedziczenia spisuje się przy udziale wszystkich zainteresowanych (art. 95b Prawa o notariacie) |
| Zwolnienie od kosztów notarialnych | sąd | jedyny przypadek, gdy notariusza wyznacza ktoś trzeci (art. 6 § 3 Prawa o notariacie) |
Ostatni wiersz dotyczy osób, których nie stać na taksę bez uszczerbku dla utrzymania rodziny. Sąd rejonowy może je zwolnić z wynagrodzenia notariusza, a wtedy sam wyznacza notariusza i przyznaje mu wynagrodzenie ze Skarbu Państwa (art. 6).
Czy notariusz drugiej strony będzie bezstronny?
Tak. Nie ma „notariusza kupującego” ani „notariusza sprzedającego”. Notariusz ma obowiązek czuwać nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów wszystkich stron (art. 80 § 2 Prawa o notariacie) i udzielać im niezbędnych wyjaśnień (art. 80 § 3). Przed podpisaniem odczytuje akt i sprawdza, czy obie strony rozumieją jego treść i znaczenie (art. 94 § 1). Za szkodę wyrządzoną przy czynności odpowiada na zasadach Kodeksu cywilnego, z uwzględnieniem szczególnej staranności (art. 49). Piszemy o tym w artykule o odpowiedzialności notariusza.
Notariusz nie może też sporządzić aktu dla siebie, małżonka, bliskich krewnych i powinowatych ani osób pozostających z nim w bliskim stosunku (art. 84 § 1). Jeśli sprzedający proponuje kancelarię prowadzoną przez swojego rodzica, dziecko albo rodzeństwo, notariusz musi odmówić sporządzenia aktu.
Bezstronność ma jednak granicę: notariusz nie negocjuje za Ciebie ceny, terminów ani kar umownych. Poproś o projekt aktu kilka dni przed terminem i przeczytaj go uważnie. Jeśli chcesz, żeby ktoś pilnował tylko Twojego interesu, zatrudnij adwokata lub radcę prawnego.
Czy bank albo deweloper może narzucić notariusza?
Bank nie wybiera notariusza. Określa natomiast, co musi się znaleźć w akcie: oświadczenie o ustanowieniu hipoteki, jej sumę, numer umowy kredytowej, sposób wypłaty ceny. Wyślij te wymagania do kancelarii razem z dokumentami, najlepiej tydzień przed aktem.
Deweloper zwykle wskazuje jedną kancelarię dla całej inwestycji, bo ma tam komplet dokumentów budynku i podpisuje w niej dziesiątki umów. Możesz zaproponować innego notariusza, ale deweloper nie musi się na to zgodzić. Prawo daje Ci za to dwie rzeczy niezależne od wyboru kancelarii: podział kosztów po połowie i prawo do wyjaśnień notariusza. Projekt umowy deweloperskiej możesz dać do sprawdzenia własnemu prawnikowi.
Czy notariusz musi być z miejsca, gdzie leży nieruchomość?
Nie. Prawo o notariacie nie przewiduje rejonizacji. Kupujesz działkę na Mazurach, a akt podpisujesz w Warszawie: notariusz sam złoży elektronicznie wniosek o wpis do właściwej księgi wieczystej, najpóźniej w dniu podpisania aktu (art. 92 § 4 Prawa o notariacie). Opłatę sądową pobiera od Ciebie i przekazuje sądowi w Olsztynie czy Giżycku.
Czynności dokonuje się w kancelarii, ale notariusz może przyjechać także do domu, szpitala albo biura, jeśli przemawia za tym charakter czynności lub szczególne okoliczności (art. 3 § 2). Doliczy wtedy maksymalnie 50 zł netto za każdą godzinę poza kancelarią w dzień (8:00–20:00) i 100 zł netto w nocy oraz w dni wolne (§ 17 rozporządzenia), a do tego koszty dojazdu (art. 5 § 2).
Jak zapisać wybór notariusza i koszty w umowie przedwstępnej
Najwięcej sporów bierze się z umowy przedwstępnej, która o tym milczy. Wpisz do niej trzy rzeczy: kto wybiera kancelarię, kto płaci i w jakim terminie druga strona dostanie zawiadomienie. Przykład:
Umowa przyrzeczona zostanie zawarta w terminie do dnia 30 listopada 2026 r. w kancelarii notarialnej na terenie Warszawy wskazanej przez Kupującego. Kupujący zawiadomi Sprzedającego o kancelarii, dniu i godzinie zawarcia umowy co najmniej 7 dni wcześniej, pisemnie lub e-mailem. Koszty zawarcia niniejszej umowy oraz umowy przyrzeczonej, w tym taksę notarialną, podatek od czynności cywilnoprawnych i opłaty sądowe, ponosi Kupujący, z wyjątkiem kosztów wykreślenia hipoteki obciążającej lokal, które ponosi Sprzedający.
Jeśli chcecie dzielić koszty, napiszcie wprost, czego podział dotyczy, np. „taksę notarialną i koszty wypisów strony ponoszą w równych częściach, a podatek od czynności cywilnoprawnych ponosi Kupujący”. Więcej o tej umowie przeczytasz w poradniku o umowie przedwstępnej.
Kto płaci, gdy do aktu nie dojdzie?
Ten, kto zamówił projekt aktu, chyba że strony umówiły się inaczej. Notariusz sporządza projekty aktów na żądanie stron (art. 79 pkt 8 Prawa o notariacie) i może pobrać za projekt aktu obejmującego umowę najwyżej 1/4 stawki podstawowej (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Przy mieszkaniu za 600 000 zł to maksymalnie 792,50 zł netto, czyli 974,78 zł z VAT.
Wiele kancelarii nie pobiera osobnej opłaty za projekt, jeśli akt zostanie podpisany. Część z nich liczy ją dopiero wtedy, gdy transakcja upadnie. Zapytaj o to przy zamawianiu wyceny. Jeśli druga strona uchyla się od zawarcia umowy przyrzeczonej, koszt projektu możesz dochodzić od niej jako szkodę (art. 390 § 1 KC).
Jak wygląda płatność u notariusza krok po kroku
- Ustal podział kosztów i sposób wyboru kancelarii w umowie przedwstępnej albo przynajmniej mailowo przed zamówieniem aktu.
- Zamów wycenę. Kancelaria policzy taksę, wypisy, PCC i opłaty sądowe na podstawie ceny i dokumentów. Tę samą kwotę sprawdzisz w kalkulatorze.
- Przeczytaj projekt aktu. Sprawdź paragraf o kosztach i to, czy zgadza się z ustaleniami.
- Zapłać przed aktem. Notariusz musi pobrać PCC i opłatę sądową przed podpisaniem aktu, więc przelew wyślij z wyprzedzeniem albo zapytaj, czy kancelaria przyjmuje płatność kartą.
- Sprawdź zestawienie na końcu aktu. Notariusz wymienia pobrane kwoty z podstawą prawną. Każda strona może dostać wypis aktu (art. 110 § 1 Prawa o notariacie).
Najczęstsze błędy
- Umowa przedwstępna bez zapisu o kosztach i kancelarii. Strony spierają się o 2–3 tys. zł i o termin tuż przed aktem, a transakcja się opóźnia.
- Przekonanie, że „po połowie” obejmuje PCC. PCC płaci kupujący z mocy ustawy. Przy mieszkaniu za 600 000 zł to 12 000 zł, czyli ponad 80% wszystkich kosztów.
- Umówienie aktu bez zgody drugiej strony. Jeśli umowa przedwstępna nie mówi, kto wybiera kancelarię, druga strona nie musi przyjść do notariusza, którego sama nie zaakceptowała.
- Pobieżne czytanie projektu, bo notariusza wybrała druga strona. Notariusz jest bezstronny, ale nie negocjuje za Ciebie. Błąd w terminie wydania mieszkania albo w karze umownej jest potem trudny do naprawienia.
- Zapłacenie całości kosztów umowy deweloperskiej. Zapis przerzucający je na nabywcę jest nieważny (art. 42 ustawy deweloperskiej). Połowa należy się od dewelopera.
- Przelew PCC w dniu aktu. Bez zapłaty podatku i opłaty sądowej notariusz nie sporządzi aktu. Przelew wysłany rano może nie dojść na czas.
- Projekt aktu zamówiony bez pytania o cenę. Gdy transakcja upada, kancelaria może policzyć do 1/4 stawki podstawowej. Przy 600 000 zł to prawie 975 zł z VAT.
Najczęściej zadawane pytania
Czy sprzedający może zapłacić za notariusza?
Tak. Strony mogą umówić się, że taksę, wypisy i opłaty sądowe pokrywa sprzedający, w całości albo w części. Zapiszcie to w umowie przedwstępnej i w akcie. Podatnikiem PCC pozostaje jednak kupujący, więc w tej części sprzedający może najwyżej obniżyć cenę albo zwrócić mu część wydatku.
Czy każda strona może mieć swojego notariusza?
Nie przy jednym akcie. Akt sprzedaży sporządza jeden notariusz, a obie strony podpisują go w jego obecności. Jeśli nie możesz przyjść, udziel komuś pełnomocnictwa notarialnego u notariusza w swoim mieście. Własnego doradcę możesz mieć zawsze, ale to adwokat lub radca prawny, a nie drugi notariusz.
Czy można zmienić notariusza wskazanego w umowie przedwstępnej?
Tak, jeśli zgodzą się obie strony. Wystarczy potwierdzić nową kancelarię mailowo albo aneksem. Bez zgody drugiej strony wiąże Was kancelaria z umowy przedwstępnej.
Czy notariusz może być krewnym lub znajomym sprzedającego?
Krewnym nie. Notariusz nie może sporządzać aktów dotyczących małżonka, krewnych i powinowatych w linii prostej ani krewnych i powinowatych w linii bocznej do trzeciego stopnia (art. 84 § 1 Prawa o notariacie). Zakaz obejmuje też osoby pozostające z nim w bliskim stosunku. Sama znajomość z wcześniejszych transakcji nie jest przeszkodą.
Kto płaci za wypis aktu notarialnego po latach?
Ten, kto o niego prosi. Maksymalna taksa to 6 zł netto za każdą rozpoczętą stronę (§ 12 rozporządzenia). Wypis wydaje stronom aktu i ich następcom prawnym kancelaria, która przechowuje oryginał, a przy starszych aktach archiwum sądu (art. 110 § 1). Szczegóły znajdziesz w poradniku o wypisie aktu notarialnego.
Kto płaci za notariusza przy stwierdzeniu dziedziczenia?
Spadkobiercy, zwykle po równo. Maksymalna taksa to 100 zł netto za protokół dziedziczenia i 50 zł netto za akt poświadczenia dziedziczenia (§ 10a rozporządzenia), plus wypisy. Protokół spisuje się przy udziale wszystkich zainteresowanych (art. 95b Prawa o notariacie), więc kancelarię wybieracie wspólnie. Procedurę opisujemy w poradniku o protokole dziedziczenia.
Kto płaci za dojazd notariusza do domu lub szpitala?
Osoba, która prosi o czynność poza kancelarią, chyba że strony ustalą inaczej. Notariusz może doliczyć maksymalnie 50 zł netto za godzinę w dzień i 100 zł netto w nocy oraz w dni wolne (§ 17 rozporządzenia), a także koszty przejazdu (art. 5 § 2 Prawa o notariacie).
Kto płaci za notariusza przy najmie okazjonalnym?
Przepisy tego nie określają. Oświadczenie o poddaniu się egzekucji składa najemca i często to on płaci, ale równie często strony dzielą koszt albo pokrywa go wynajmujący. Ustalenie wpiszcie do umowy najmu. Koszty i procedurę opisujemy w artykule o najmie okazjonalnym u notariusza.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (t.j. Dz.U. 2026 poz. 614): art. 3 (miejsce czynności), art. 5 (wynagrodzenie na podstawie umowy ze stronami, koszty przejazdu), art. 6 (zwolnienie od wynagrodzenia, notariusz wyznaczony przez sąd), art. 7 (notariusz jako płatnik, pobór opłaty sądowej), art. 79 pkt 8 (projekty aktów), art. 49 (odpowiedzialność za szkodę), art. 80 (bezstronność i wyjaśnienia), art. 84 (wyłączenie notariusza), art. 92 § 4 (wniosek do księgi wieczystej), art. 94 § 1 (odczytanie aktu), art. 95b (protokół dziedziczenia), art. 110 (wypisy).
- Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1566): § 3, § 6 pkt 15a, 16 i 19, § 7 ust. 1, § 10a, § 12, § 16, § 17.
- Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795): art. 158 (forma aktu notarialnego), art. 390 (odszkodowanie przy umowie przedwstępnej), art. 547 (koszty przy umowie sprzedaży).
- Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 191): art. 4 (kto płaci podatek), art. 5 ust. 2 (solidarność stron), art. 7 ust. 1 (stawki), art. 9 pkt 17 (pierwsze mieszkanie), art. 10 ust. 2 i 3 (notariusz jako płatnik).
- Ustawa o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym (t.j. Dz.U. 2026 poz. 880): art. 30 (umowa rezerwacyjna), art. 40 ust. 2 (koszty po połowie), art. 42 (nieważność postanowień mniej korzystnych).
- Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1228): art. 42, art. 43 pkt 3, art. 46 (opłaty w sprawach wieczystoksięgowych).
- Ustawa o podatku od spadków i darowizn (t.j. Dz.U. 2026 poz. 478): art. 4a (zwolnienie najbliższej rodziny), art. 5 (podatnik), art. 18 (notariusz jako płatnik).
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 592): art. 10 ust. 1 pkt 8 (sprzedaż przed upływem 5 lat).
- Ustawa z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków: art. 11 ust. 1 (przekazanie świadectwa kupującemu).
Stan prawny na 24 września 2026 r.
Kupujesz albo sprzedajesz mieszkanie i to Ty wybierasz kancelarię? Porównaj opinie o notariuszach na Pradze-Południe lub kancelariach notarialnych na Ochocie, a potem zarezerwuj termin online albo wyślij bezpłatne zapytanie o wycenę aktu.
Nota prawna: Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Choć dokładamy wszelkich starań, aby prezentowane informacje były aktualne i rzetelne, nie możemy zagwarantować ich kompletności i dokładności.
Przepisy prawa i stawki mogą ulec zmianie, dlatego zawsze zalecamy konsultację z notariuszem lub radcą prawnym w celu uzyskania aktualnych informacji dostosowanych do indywidualnej sytuacji.
Znajdź notariusza w Warszawie
Porównaj kancelarie notarialne według dzielnicy i opinii klientów. Zapytanie o koszt jest bezpłatne.